مقاله


کد مقاله : 13971020166805

عنوان مقاله : تحلیل همدید بارش های حدی و فراگیر در کرانه های غربی خزر با تأکید بر الگوهای فشار تراز دریا

نشریه شماره : 51 فصل زمستان 1395

مشاهده شده : 148

فایل های مقاله : 1.1 MB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 امیرحسین حلبیان halabian_a@yahoo.com دانشیار دکترا

چکیده مقاله

در این پژوهش به منظور تحلیل همدید بارش¬های حدی و فراگیر کرانه¬های غربی خزر، با بهره¬گیری از پایگاه داده¬ی بارش روزانه¬ی این پهنه، نقشه¬های هم بارش روزانه از تاریخ 1/1/1340 تا 10/11/1383 (15992 روز) بر روی یاخته¬هایی به ابعاد 14×14 کیلومتر، به روش کریجینگ میانیابی و ترسیم شد. این داده¬ها اطلاعات 48 نقطه مکانی پهنه مطالعاتی را برای 15992 روز فراهم نمود و این امکان را مهیا ساخت تا برای هر روز بارش، بیشینه بارش و درصد مساحت زیر بارش محاسبه شود. بر این اساس، حدی¬ترین و فراگیرترین بارش¬ها شناسایی گردید و 109 روز از شدیدترین و فراگیرترین بارش¬های منطقه بر اساس شاخص پایه¬ی صدک 99ام، برای بررسی و تحلیل انتخاب شد. با بهره¬گیری از رویکرد محیطی به گردشی و تحلیل خوشه¬ای پایگانی انباشتی به روش ادغام”وارد“ بر روی نقشه¬های فشار تراز دریا، سه الگویی که در بوجود آمدن بارش¬های حدی و فراگیر کرانه¬های غربی خزر مؤثر و نقش آفرین بودند، شناسایی گردید. در ادامه، به¬منظور تحلیل بارش¬ها در هر الگو، یک روز به¬عنوان نماینده بر اساس ضریب همبستگی با آستانه¬ی 95 درصد تعیین و در این روزها نقشه¬های فشار تراز دریا، ضخامت جو در ترازهای 500-1000 هکتوپاسکال، توابع جبهه¬زایی و شار همگرایی رطوبت برای ترازهای 500، 600، 700، 850، 925 و 1000 هکتوپاسکال ترسیم و تحلیل گردید. نتایج این پژوهش نشان از استقرار سامانه¬ی پرفشاری در زمان رخداد الگوهای سه¬گانه فشار تراز دریا بر روی دریای سیاه دارد. میانگین حجم آب دریافتی منطقه در هر سه الگو 9/906 میلیون مترمکعب است. بررسی الگوهای ضخامت جو نیز استقرار فرودی نسبتاً عمیق را بر روی دریای خزر نشان می¬دهد. تحلیل نقشه¬های تابع جبهه¬زایی در کرانه¬های غربی خزر نیز وجود جبهه را بر روی دریای خزر و اطراف آن تأیید می¬کند. تحلیل تابع شار همگرایی رطوبت نیز نشان¬دهنده این است که توده¬ی آبی خزر اصلی¬ترین منبع تأمین رطوبت برای بارش¬های کرانه¬های غربی این دریا محسوب می¬شود و دریای سیاه در درجه¬ی بعدی اهمیت قرار دارد.