مقاله


کد مقاله : 13980622192083

عنوان مقاله : بازخوانی مفهوم سکونت در محلات تهران در دورۀ قاجار و پهلوی (مبتنی بر بررسی تفسیری تاریخ نوشته های فرهنگی و اجتماعی)

نشریه شماره : 61 فصل تابستان 1398

مشاهده شده : 68

فایل های مقاله : 2 MB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 غلامرضا حقیقت نائینی haghighatreza@yahoo.com دانشیار دکترا
2 محمد شیخی M.shaikhi3000@gmail.com دانشیار دکترا
3 مرتضی محمودی مهماندوست m.mahmodi.25@gmail.com دانشجو دانشجوی دکترا

چکیده مقاله

بررسی تاریخ و شواهد زیست در محلات سنتی ایران مبین ساختار و نظام کالبدی و اجتماعی منسجم و خودساخته و بیان¬گر مفاهیم عالیۀ سکونت انسان است. در حالی که محلات امروز به تبع تغییر الگوی زیست و توسعه¬های نوین شهری، دیگر از مشارکت اهالی و نظام خود انگیختۀ محله¬محوری برخوردار نیستند. لذا توجه به اصول و آموزه¬های حاکم بر جریان زندگی اجتماعی و مفاهیم متعالی سکونت محلۀ سنتی برای ارتقاء کیفی زیست در شهر امروز امری ضروری است. هدف از این پژوهش، بازشناسی مفهوم سکونت در محلات تهران در دورۀ قاجار و پهلوی و روش تحقیق، ترکیبی از روش¬های تفسیری تاریخی و تحلیل محتوای داده¬ها است. این پژوهش ابتدا مختصری به تعریف و مفهوم محله پرداخته؛ سپس عوامل ادراک مفهوم محله و ویژگی¬ها و شاخص¬های هر عامل و نحوۀ ردیابی آن از محتوای متون ارائه شده است. درنهایت در بررسی متون به بازشناسی جریان زندگی و تجارب زیستۀ ساکنان محلات تهران پرداخته شده که این بخش با بهره¬گیری از چند تاریخ¬نوشتۀ فرهنگی اجتماعی از محلات تهران صورت پذیرفته است. نتیجه این¬که عوامل و معیارهای ادراک مفهوم محله حاکی از نقش اجتماعی و مشارکت شهروندان در جنبه¬های مختلف سکونت از جمله امور خیر و نهضت¬های اجتماعی سیاسی در محلات است. محلاتی که مکان ظهور و تبلور ارزش¬های اجتماعی و فرهنگی از جمله وقف، نیکوکاری، احترام به بزرگان و دستگیری محرومان بوده؛ در حالی¬که مفاهیم قلمرو، سلسله¬مراتب و حریم در کالبد محله و ادراک ساکنان تعریف و نمود یافته و به واسطۀ تامین نسبی بسیاری از خدمات در محله و آرامش حاکم بر سکونت اجتماعی، ساکنان از رضایت¬مندی نسبی برخوردارند. در نتیجه ساکنان خود را جزئی از محله دانسته و می¬توان تبلور تعلقات مکانی به محله را در ابعاد مختلف کالبدی، رفتاری و معنایی شاهد بود.