• فهرست مقالات


      • دسترسی آزاد مقاله

        1 - تحليل فضايي تغييرات الگوي تراکم جمعيت متأثر از اقدامات نوسازي در کلانشهر تهران (1375-90)
          عباس زند زهرا نظریان
        اين مقاله به بررسي تفاوت هاي فضايي تراکم جمعيت، متاثر از فرايند مداخله نوسازي در محله هاي مختلف کلانشهر تهران
        اين مقاله به بررسي تفاوت هاي فضايي تراکم جمعيت، متاثر از فرايند مداخله نوسازي در محله هاي مختلف کلانشهر تهران جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        2 - واکاوی رابطه الگوهای همدید با میزان ذرات معلق آلاینده فراگیر در استان تهران
        زهرا حجازی زاده فرشاد پژوهش صنم  کوهی فرزانه  جعفری
        در این پژوهش، ابتدا داده¬های غلظت آلاینده¬ها از شرکت کنترل کیفیت هوای استان تهران اخذ گردید. سپس برای پیمایش قائم جو با استفاده از نرم¬افزار RAOB و داده¬های جو بالای ایستگاه مهرآباد نمودار ترمودینامیکی (SKEW-T) ترسیم گردید. جهت بررسی گردشهای جوی با استفاده از پایگاه داد چکیده کامل
        در این پژوهش، ابتدا داده¬های غلظت آلاینده¬ها از شرکت کنترل کیفیت هوای استان تهران اخذ گردید. سپس برای پیمایش قائم جو با استفاده از نرم¬افزار RAOB و داده¬های جو بالای ایستگاه مهرآباد نمودار ترمودینامیکی (SKEW-T) ترسیم گردید. جهت بررسی گردشهای جوی با استفاده از پایگاه داده¬های مرکز میان مقیاس اروپا (ECMWF) نقشه¬های مربوطه در نرم¬افزار Grads ترسیم شد. در این پژوهش، نخست روند فصلی و تعداد روزهای آلوده فراگیر در بازه زمانی1390- 1396 استخراج و بررسی گردید. یافته¬ها بیانگر روند کاهشی در غلظت آلاینده¬هایی همچون SO2، CO، O3، 2.5 PM و روند افزایشی غلظت10 PM و NO2 در طی بازه زمانی مورد مطالعه می¬باشد؛ سپس با تعیین روزهای با آلودگی بسیار شدید و فراگیر، به تفسیر همدید نمونه¬های منتخب برای هر فصل پرداخته شد. در فصول زمستان و بهار با نفوذ سامانه پرفشار سرد مهاجر بر روی نیمه شمالی ایران در سطح زمین و در سطوح میانی وردسپهر کشیده شدن پشته¬ای از روی سرزمین عربستان و عراق و منطبق بر پرفشار سطح زمین، شرایط حاکم در زمان رخداد آلودگی¬های شدید و فراگیر بوده است. در فصول تابستان و پاییز نیز شبیه هم با استقرار پرفشار در روی خزر و نوار شمالی کشور و گسترش کم فشار پاکستان تا نواحی جنوبی البرز و در سطوح میانی وردسپهر با نفوذ ناوه کم¬عمق وابسته به کم ارتفاع شمال روسیه بر روی منطقه پژوهش با ایجاد شرایط باد آرام و کاهش عمق لایه مرزی شرایط مناسبی برای افزایش پتانسیل آلودگی هوای استان تهران فراهم آورده است. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        3 - تحلیلی بر ژئوپلیتیک اقلیم کردستان عراق بعد از فروپاشی داعش
        کیومرث  یزدان پناه درو حسن  کامران دستجردی کمال رنجبری
        مناطق کردنشین عراق با محوریت دو حزب سنتی، اتحادیه میهنی و حزب دمکرات با توجه به فرصت‌هایی که بعد از فروپاشی رژیم بعث، بوجود آمد توانستند در قدرت سهیم شوند و اختیارات بی¬شماری را در زمینه‌های اقتصادی، امنیتی و سیاسی در ساختار جدید عراق به¬دست آورند. در ساختار جدید عراق ا چکیده کامل
        مناطق کردنشین عراق با محوریت دو حزب سنتی، اتحادیه میهنی و حزب دمکرات با توجه به فرصت‌هایی که بعد از فروپاشی رژیم بعث، بوجود آمد توانستند در قدرت سهیم شوند و اختیارات بی¬شماری را در زمینه‌های اقتصادی، امنیتی و سیاسی در ساختار جدید عراق به¬دست آورند. در ساختار جدید عراق اقلیم کردستان با محوریت حزب دمکرات در زمینه¬های امنیتی، اقتصادی، سیاست خارجی، قلمروخواهی و... به¬صورت یکطرفه عمل¬کرده و به¬جای طبعیت از الگوی تعاملی دوسویه با حکومت مرکزی عراق از الگوی تقابلی تبعیت کرده است و با حکومت مرکزی در چالش بوده است. بعد از حمله داعش به عراق دشمن مشترک از یکسو، موجب ایجاد همکاری نظامی بین اقلیم کردستان و حکومت مرکزی عراق شد و از سوی دیگر، خلاء امنیتی بوجود آمده در مناطق مورد اختلاف موجب قلمروسازی و فروش نفت آن مناطق توسط اقلیم شده و چالش‌ها با حکومت مرکزی را تشدید کرده است. سیاست‌های تقابلی و غیرشفاف حزب دمکرات با حکومت مرکزی در زمینه‌های اقتصادی و امنیتی و همسویی بیش از حد به ترکیه موجب ایجاد بحران و نارضایتی سایر احزاب در اقلیم کردستان شده است و این شرایط باعث شده جهت توازن قوا در بین جریان‌های سیاسی با توجه به پیشینه تاریخی مشترک، اتحادیه میهنی به ایران به¬عنوان یک قدرت منطقه‌ای نزدیکتر شود. این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و منابع کتابخانه¬ای- اینترنتی و اسنادی به تحلیل ژئوپلیتیکی اقلیم کردستان بعد از فروپاشی داعش پرداخته است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که جنگ داعش با توجه به ظرفیت‌های پیش¬آمده موجب شده که حزب دمکرات با تشدید سیاست‌های تقابلی با حکومت مرکزی و نزدیکی بیش از حد به کشور ترکیه و همچنین در راستای توازن قوا در ارتباط با قدرت‌های منطقه‌ای اتحادیه میهنی به¬سمت ایران بیشتر متمایل شود که امکان تجزیه ژئوپلیتیکی کردستان عراق بین قدرت‌های منطقه‌ای (ایران و ترکیه) بیش از پیش محتمل¬تر به نظر می‌رسد. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        4 - توسعه درونی: ظرفیت¬ها و ضرورت¬های مدیریت رشد و بازآرایی فضایی کلانشهر تهران
        اسماعیل علی اکبری
        اراضی درون شهر، عرصه¬های توسعه شهراند و توسعه درونی، فرایند بهینه¬سازی استفاده از اراضی درونی است. برنامه¬ریزی و مدیریت رشد از طریق سیاست توسعه درون¬افزا، در مقایسه با سایر سیاست¬های رشد در بیرون و پیرامون، با چارچوب پایداری سازگارتر و به اهداف پایداری نزدیک¬تر است. ای چکیده کامل
        اراضی درون شهر، عرصه¬های توسعه شهراند و توسعه درونی، فرایند بهینه¬سازی استفاده از اراضی درونی است. برنامه¬ریزی و مدیریت رشد از طریق سیاست توسعه درون¬افزا، در مقایسه با سایر سیاست¬های رشد در بیرون و پیرامون، با چارچوب پایداری سازگارتر و به اهداف پایداری نزدیک¬تر است. این مقاله کوشیده است با روش توصیفی¬ـ¬ تحلیلی و با استفاده از داده¬های اسنادی، ظرفیت¬ها و ضرورت¬های توسعه درونی کلانشهر تهران را مطالعه نماید. یافته¬ها، تهران را شهری ظرفیت¬دار و در نتیجه مستعد برای مدیریت رشد و بازآرایی فضایی از طریق توسعه درون¬افزا می¬داند. بیش از 18 هزار هکتار اراضی با قابلیت توسعه درونی در 30 درصد مساحت شهر و 52 درصد عرصه¬ها و فضاهای خالی بزرگ با اهداف توسعه¬ای و قابلیت دستیابی بالا، به¬علاوه، الگوی توزیع با آهنگ افزایشی از شرق به غرب و شمال به جنوب، نه تنها مدیریت رشد کالبدی، بلکه، بازآرایی فضایی برای تعدیل نابرابری¬ها میان مناطق و پهنه¬های شهر را با توسل به سیاست توسعه درونی و ظرفیت¬های موضعی و موضوعی آن امکان¬پذیر می¬سازد. توسعه مجدد در پهنه¬های شمال، شرق و جنوب، توسعه جدید در پهنه غربی و تجدید حیات در پهنه مرکزی، چارچوب کلی الگوی فضایی راهبرد توسعه درونی بر مبنای “ظرفیت موجود” در تهران است. واضح است، بهره¬گیری از فرصت آمایشی توسعه درونی به¬منظور تعدیل نابرابری¬های فضایی، مستلزم نهاد مدیریت شهری غیررانتی است که به رانت فضایی ناشی از فعالیت¬های ساختمانی در شهر وابستگی چندانی نداشته و یا اساساً به آن بی¬نیاز باشد. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        5 - طراحی مدل توسعه گردشگری غذا در ایران با رویکرد مدل¬سازی ساختاری تفسیری
        رحيم سرور مجید اکبری بهروز درویش
        ایران با بیش از 4000 سال قدمت، سرزمینی بزرگ با تاریخ و شرایط متنوع جغرافیایی می¬باشد، هر منطقه¬ای از این کشور به علت شرایط اقلیمی، طبیعی و فرهنگی خاصی که دارد توانسته الگوهای متنوعی از تولید غذا را توسعه ببخشد. غذا در پهنه ایران زمین نمادی از زمینه¬های فرهنگی وابسته به چکیده کامل
        ایران با بیش از 4000 سال قدمت، سرزمینی بزرگ با تاریخ و شرایط متنوع جغرافیایی می¬باشد، هر منطقه¬ای از این کشور به علت شرایط اقلیمی، طبیعی و فرهنگی خاصی که دارد توانسته الگوهای متنوعی از تولید غذا را توسعه ببخشد. غذا در پهنه ایران زمین نمادی از زمینه¬های فرهنگی وابسته به جغرافیا در بستر تاریخی می¬باشد. در ایران وقتی صحبت از توریسم غذا می¬کنیم یعنی داریم از یک خلاقیت شکوفا شده صحبت می¬کنیم که دارای اجزای زیادی است مثل: نحوه تولید، عمل¬آوری، ذخیره¬سازی، فرآوری و دستوالعمل تهیه و بالاخره نحوه پذیرایی و سرو غذا و همچنین فرهنگ دارویی وابسته به آن.تنوع غذایی در مناطق مختلف ایران به حدی زیاد است که می¬توان از برند خلاقیت در توریسم غذا صحبت کرد. هدف اصلی این تحقیق تعیین متغیرهای اثربخش در مدل توسعه گردشگری غذا در ایران می¬باشد که برای جمع¬آوری داده¬ها از مصاحبه و پرسشنامه استفاده شده است و بعد با استفاده از يك متدولوژي تحلیلی تحت¬عنوان مدل¬¬سازی ساختاری تفسیری (ISM) روابط بین متغیرهای توسعه گردشگری غذا تعیین و به¬صورت یکپارچه مورد تحلیل قرار گرفته است و در نهایت، با استفاده از تحلیل MICMAC میزان اثرگذاری و اثرپذیری متغیرها بر یکدیگر مشخص شد. نتایج پژوهش نشان داد عامل تهية غذاي سالم و رعايت نكات و اصول بهداشتي در مراحل مختلف تهيه و سرو آن با قدرت نفوذ 9 بیشترین تاثیر در توسعه گردشکری غذا در ایران عمل می¬کند همچنین برگزاری جشنواره¬ها و ترويج مصرف غذاهاي محلي نقش مهمی در خلاقیت این حوزه دارد. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        6 - تحلیل اثرات تنش گرمایی بر شهروندان تهرانی
        فرزانه  افضلی نیا حسین  محمدی منوچهر  فرج زاده
        مواجهه با گرما و تنش گرمایی که اغلب افراد طی فعالیت¬های روزانه یا فعالیت در محیط کار با آن مواجه می¬شوند، بر روی فعالیت¬های فیزیکی انسان تاثیر به¬سزایی خواهد داشت. هدف از این مطالعه، بحث و بررسی اثرات تنش گرمایی در مناطق 22گانه بر شهروندان تهرانی می¬باشد. برای این منظور چکیده کامل
        مواجهه با گرما و تنش گرمایی که اغلب افراد طی فعالیت¬های روزانه یا فعالیت در محیط کار با آن مواجه می¬شوند، بر روی فعالیت¬های فیزیکی انسان تاثیر به¬سزایی خواهد داشت. هدف از این مطالعه، بحث و بررسی اثرات تنش گرمایی در مناطق 22گانه بر شهروندان تهرانی می¬باشد. برای این منظور از داده¬های پرسشنامه¬ای بهره گرفته شده است. اين پژوهش، از نوع توصيفي بوده و به¬شكل ميداني انجام می¬گیرد. همچنین براي جمع‌آوري اطلاعات از پرسشنامه استفاده شده است. این پرسشنامه با توجه به حجم نمونه و با کمک فرمول کوکران بر روی 385 نمونه انجام شده است. برای تجزیه و تحلیل داده¬های پرسشنامه¬ای از نرم¬افزار SPSS و نرم¬افزار MATLAB استفاده شده است. بررسی یافته¬های توصیفی نشان داد که 60 درصد از پاسخگویان را زن و 40 درصد آنها را مرد تشکیل می¬دهند. از آنجایی که وزن، تقریباً با تنش گرمایی ارتباط مستقیم دارد، می¬توان تنوع طبقاتی وزن را جهت تحلیل عوامل و واکنش¬های ذهنی تنش گرمایی شهروندان تهرانی تقریباً مناسب ارزیابی کرد. براین اساس 7/32 درصد آنها دارای وزنی بین 55 تا 65 و 09/29 درصد آن¬ها وزنی بالاتراز 75 کیلوگرم دارند. به¬منظور بررسی و تحلیل نقش تنش گرمایی بر شهروندان تهرانی از تحلیل عاملی و تحلیل خوشه¬ای استفاده شده است. نتایج نشان داد که براساس تحلیل عاملی، تنش گرمایی برآرامش روح و روان، عامل خستگی و گرمازدگی و کاهش فعالیت و افزایش تعرق بدن، گرفتگی عضلات، بیماری¬های ریوی و قلبی بیشترین تاثیر را دارد. این در حالی است که براساس تحلیل خوشه¬ای به ترتیب، بیشتر بر بیماری¬های قلبی ریوی و گرفتگی عضلانی، آرامش روح و روان و عامل خستگی، سرگیجه، گرمازدگی و کاهش فعالیت و افزایش تعرق بدن تاثیر گذاشته است. بررسی حاکی از اثرات تنش گرمایی بر جنسیت، نوع شغل، تاهل، تجرد، مرد و زن بیانگر این است که تنش گرمایی با جنسیت، شغل و سن ارتباط معنی¬داری داشته است در حالی که تاهل، تجرد و وزن، تاثیری بر تنش گرمایی ندارد. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        7 - ارزیابی طرح¬های توسعه شهری از دیدگاه شهروندان مورد مطالعه: پیاده¬راه¬سازی خیابان سلمان فارسی اهواز
        علی  شماعی سعید یوسفی
        یکی از راهبردهای مشارکت و نظارت مردم بر طرح¬های توسعه شهری ارزیابی این طرح¬ها از دیدگاه شهروندان است. یکی از طرح¬های مهم توسعه شهری که در درون خود یا پیرامون خود چندین پروژه توسعه شهری را ایجاد می¬کند پیاده¬راه¬سازی است. این طرح¬ها در پی کاهش سلطه تدریجی سواره بر فضاها چکیده کامل
        یکی از راهبردهای مشارکت و نظارت مردم بر طرح¬های توسعه شهری ارزیابی این طرح¬ها از دیدگاه شهروندان است. یکی از طرح¬های مهم توسعه شهری که در درون خود یا پیرامون خود چندین پروژه توسعه شهری را ایجاد می¬کند پیاده¬راه¬سازی است. این طرح¬ها در پی کاهش سلطه تدریجی سواره بر فضاها و معابر شهری و برنامه‌ریزی و طراحی شهری انسان محور براساس نیازهای انسان پیاده به¬منظور ارتقاء ارزش‌ها و جاذبه‌های اجتماعی و فرهنگی فضاهای شهری شکل می¬گیرد. این طرح¬ها با هدف افزایش کیفیت فضاهای شهری و مسائل زیست‌محیطی و ارتقای فضاهای اجتماعی، اقتصادی، ادراکی و غیره می¬باشد. هدف این پژوهش، ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان از طرح پیاده¬راه¬سازی خیابان سلمان فارسی اهواز از ابعاد مختلف کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و زیست¬محیطی است. نگاهی گذرا به شهر اهواز و اکثر کلان¬شهرهای کشور که فضاهای باز شهری و پیاده¬راه¬های آن از نظر پاسخگویی به نیازهای شهروندان در وضع مطلوبی به¬سر نمی¬برند، مؤید ضرورت و اهمیت این پژوهش است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و پیماشی از طریق داده¬ها و اطلاعات اسنادی و میدانی انجام گرفته است. جامعه نمونه، شامل کسبه و ساکنین خیابان سلمان فارسی و عابرین می‌باشند. روش نمونه¬گیری به¬صورت تصادفی بوده و حجم نمونه 100 نفر درنظر گرفته شده است. با استفاده از نرم¬افزار آماری spss و بکارگیری آزمون¬های پارامتریک و ناپارامتریک Ttest،،chi-square،Correlation, Friedman به تحلیل پرسشنامه اقدام شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که شهروندان از پیاده¬راه¬سازی مسیر رضایتمند هستند که به ترتیب بیشترین رضایتمندی شهروندان در بُعد کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و در نهایت، زیست¬محیطی است. به¬طورکلی با توجه به وضعیت خیابان سلمان فارسی قبل از اجرای طرح پیاده¬راه¬سازی که به صورت خیابانی متراکم با ترافیک بالای سواره بوده است اجرای طرح پیاده¬راه و فضاهای باز عمومی از ضروریات کلان شهرها است. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        8 - عملکرد میانجی¬گری جمهوری اسلامی ایران در بحران ژئوپلیتیک قره¬باغ
        یاشار ذکی احد  پاشالو
        حکومت ـ ملّت¬ها از زمان شکل¬گیری با بحران¬های متعدّد سیاسی و ژئوپلیتیکی روبرو شده¬اند. در بحران¬های ژئوپلیتیکی که زمینۀ مناقشه بر سر کنترل و به¬دست آوردن یک یا چند ارزش جغرافیایی قابل ملاحظه است، باعث دیرپایی بحران و عدم حل¬وفصل آن می¬شود؛ زیرا مورد مناقشه در زمرۀ منافع چکیده کامل
        حکومت ـ ملّت¬ها از زمان شکل¬گیری با بحران¬های متعدّد سیاسی و ژئوپلیتیکی روبرو شده¬اند. در بحران¬های ژئوپلیتیکی که زمینۀ مناقشه بر سر کنترل و به¬دست آوردن یک یا چند ارزش جغرافیایی قابل ملاحظه است، باعث دیرپایی بحران و عدم حل¬وفصل آن می¬شود؛ زیرا مورد مناقشه در زمرۀ منافع ملّی محسوب می¬شود که امکان مصالحه بر سر آن برای طرف¬های درگیر وجود ندارد. جمهوری آذربایجان به¬عنوان مهم¬ترین بازیگر در منطقۀ ژئوپلیتیکی قفقاز جنوبی بعد از استقلال به دلیل گسترش¬طلبی ارضی ارمنستان ¬¬با بحران ژئوپلیتیکی اشغال سرزمین مواجه شد. بحرانی که بعدها با مداخلۀ برخی قدرت¬ها جنبۀ بین¬المللی پیدا کرد. ایران به¬عنوان مهمّ¬ترین همسایۀ آذربایجان همواره سعی¬کرده تا به¬نحوی با مداخله در این بحران جایگاه خود را در میان بازیگران منطقه¬ای و فرامنطقه¬ای حفظ کند. بر این اساس تحقیق حاضر، به روش توصیفی ـ تحلیلی در پی بررسی این سؤال اساسی است که عملکرد ایران برای حل بحران قره¬باغ چگونه ارزیابی می¬شود؟ نتایج تحقیق نشان می¬دهد که بحران قره¬باغ با توجّه به چندلایه¬ بودن، تداوم و پایداری بحران، تعدّد بازیگران و تعقیب اهداف ژئوپلیتیکی خاص توسط میانجی¬گران ابعاد پیچیده¬ای به¬خود گرفته است. ایران نیز بر اساس ماتریس پیچیدۀ بحران و نیز الزامات ژئوپلیتیکی خاص خود اهداف مختلفی را پیگیری می¬کند: از تشکیل ائتلاف سه¬گانه بین آذربایجان، ارمنستان و ترکیه جلوگیری کند، مانع از گسترش بحران به سمت مرزهای خود شود و در نهایت، نقش بازدارنده¬ای در باب حضور بازیگران فرامنطقه¬ای مانند اسرائیل و آمریکا در کنار مرزهای خود داشته باشد. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        9 - برآورد ارتفاع رواناب با استفاده از روش شماره منحنی و ابزار Arc CN-Runoff مطالعه موردی: حوضه آبخیز کشار، تهران
        محمدمهدی حسین زاده رعنا نوروزی طیولا
        با توجه به بحران جهانی آب، داشتن اطلاعات درست از آن در نقاط مختلف برای مدیریت برنامه‌ریزی و بهینه‌سازی ضروری است. روش‌های مرسوم اندازه‌گیری بسیار پرهزینه، وقت‌گیر و دشوار است که سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) به‌منظور تخمین رواناب حوضه آبریز در سال‌های اخیر جهت کاهش این چکیده کامل
        با توجه به بحران جهانی آب، داشتن اطلاعات درست از آن در نقاط مختلف برای مدیریت برنامه‌ریزی و بهینه‌سازی ضروری است. روش‌های مرسوم اندازه‌گیری بسیار پرهزینه، وقت‌گیر و دشوار است که سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) به‌منظور تخمین رواناب حوضه آبریز در سال‌های اخیر جهت کاهش این مشکل مورداستفاده قرارگرفته است. در این تحقیق، با استفاده از بارندگی روزانه در نرم‌افزار SMADA دوره بازگشت 2 و 50 ساله حاصل شد. ابزار ArcCN-Runoffبا توجه به صحت و دقت بالایی که در پژوهش‌های متعدد از آن حاصل‌شده جهت ایجاد نقشه‌های شماره منحنی و ارتفاع و حجم رواناب در حوضه کشار مورداستفاده قرار گرفت. منطقه کشار به سه گروه هیدرولوژیکی B,C,Dو هفت کاربری تقسیم شد. نتایج تحقیق نشان داد CN 79 در گروه هیدرولوژیکی C بیشترین مساحت (08/56 درصد )از اراضی سطح حوضه را شامل می¬شود، ﺧﺎكﻫﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﻧﻔﻮذﭘﺬﯾﺮي ﮐﻢ کهﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ رواﻧﺎب آنﻫﺎ ﻧﺴﺒﺘﺎً زﯾﺎد اﺳﺖ و 15 درصد از منطقهCN بالای80 را دربر می¬گیرند، این درحالیست که به¬دلیل وقوع رگبارهای شدید و کوتاه¬مدت، ریزش باران¬های طولانی¬مدت همزمان با بالارفتن درجه حرارت و ذوب شدید برف، این حوضه در معرض خطر سیلاب قرار می¬گیرد. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        10 - تببین فرایند شهرگریزی(couterurbanization) در منطقه کلان شهری اصفهان (Isfahan metropolis area)
        میثم  ارگانی حسین  منصوریان
        شهرگریزی با تعاریف گوناگون در ادبیات پژوهش مطرح شده و تعریف آن بر افزایش جمعیت شهرهای کوچک (small cities) در فرایند رشد و توسعه شهرها دلالت دارد. در این پژوهش، براساس داده¬های جمعیتی، مهاجرتی، آمدوشدهای روزانه(commuting) و محرک¬های مهاجرتی، سعی شده است با بهره¬گیری از چکیده کامل
        شهرگریزی با تعاریف گوناگون در ادبیات پژوهش مطرح شده و تعریف آن بر افزایش جمعیت شهرهای کوچک (small cities) در فرایند رشد و توسعه شهرها دلالت دارد. در این پژوهش، براساس داده¬های جمعیتی، مهاجرتی، آمدوشدهای روزانه(commuting) و محرک¬های مهاجرتی، سعی شده است با بهره¬گیری از روشی اکتشافی به بررسی پدیده شهرگریزی در منطقه کلانشهری اصفهان پرداخته شود. نتایج نشان می¬دهد که افزایش جمعیت در طی دورهای مختلف از شهرهای بزرگ به نفع شهرهای کوچک و خارج از محدوده کلانشهری تغییر جهت داده است. به¬صورتی که در فواصل نزدیک به شهر اصلی رشد جمعیت کمتری در طی دهه اخیر مشاهده می¬شود. با توجه به مهاجرت و اثربخشی مهاجرت (migration effectiveness)بر جمعیت و همچنین محرک¬های مهاجرتی در منطقه می¬توان بیان داشت که عواملی مانند دستیابی به مسکن بهتر و شغل از جمله مهمترین محرک¬ها در افزایش جمعیت شهرهای کوچک در پیرامون شهر اصلی بوده است. همچنین کاهش آمدوشد روزانه جمعیت با فاصله گرفتن از شهر اصلی نشان می¬دهد که شهرهای با فاصله گرفتن از شهر مرکزی از استقلال عملکردی بیشتر برخوردارند. همچنین براساس مدل برگشت تمرکز (polarization reversal)و بررسی فرایندهای تحولات جمعیتی در منطقه کلانشهری، تحولات جمعیتی از مرکز به پیرامون مشاهده می¬شود که در هر دوره به کاهش جمعیت شهر اصلی و افزایش جذب جمعیت در شهرهای کوچک منجر شده است. در مجموع می¬توان بیان داشت که منطقه کلانشهری اصفهان از یک مرحله شهرنشینی به مرحله شهرگریزی وارد شده است. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        11 - ارائه الگوی ترکیبی زیست¬پذیری کلانشهر تهران بر اساس شاخص¬های زیرساختی
        سید علی موسوی نور حمید رضا  وارثی جمال محمدی
        رشد شهرنشینی و تمایل جمعیت¬های انسانی به محیط¬های شهری، بستر با اهمیّت¬شدن مفهوم زیست¬پذیری شهری را بیش از پیش فراهم ساخته است. زیست¬پذیری شهری یکی از مبانی اساسی توسعه پایدار شهری و همچون سکه دو رو دارد که یک¬روی آن معیشت است و روی دومش پایداری بوم¬شناختی است. پژوهش چکیده کامل
        رشد شهرنشینی و تمایل جمعیت¬های انسانی به محیط¬های شهری، بستر با اهمیّت¬شدن مفهوم زیست¬پذیری شهری را بیش از پیش فراهم ساخته است. زیست¬پذیری شهری یکی از مبانی اساسی توسعه پایدار شهری و همچون سکه دو رو دارد که یک¬روی آن معیشت است و روی دومش پایداری بوم¬شناختی است. پژوهش حاضر، با هدف ارائه الگوی ترکیبی زیست¬پذیری کلانشهر تهران براساس شاخص¬های زیرساختی تدوین شده است. روش پژوهش، توصیفی¬ـ¬تحلیلی و از نوع پیمایشی و از لحاظ هدف، کاربردی است. ابزار گردآوری اطلاعات به¬صورت کتابخانه¬ای ـ پیمایشی و پرسشنامه محقق ساخته؛ 485 نفر از شهروندان ساکن کلان شهر تهران به¬روش نمونه¬گیری احتمالی و اطلاعات گردآوری شده با استفاده از معادلات ساختاری و آزمون¬های آماری در نرم¬افزارهای Smart PLS, Spss تجزیه و تحلیل شدند. نتایج این پژوهش، در بین 13 شاخص زیست¬پذیری مورد سنجش در مناطق 22 گانه کلانشهر تهران، حاکی از آن است که شاخص امکانات و خدمات زیرساختی بالاترین امتیاز و شاخص پیوستگی و تعلق مکانی پائین¬ترین امتیار را دارند. در بین ابعاد سه¬گانه زیست¬پذیری، بالاترین نمره متعلق به بُعد اقتصادی است. یافته¬های دیگر پژوهش نشان داد در بین مناطق 22 گانه شهر تهران، منطقه 1، 3 و 2 حائز بالاترین نمره و در مقابل منطقه 20، در پائین¬ترین رتبه از نظر شاخص¬های زیست¬پذیری قرار دارد. بررسی آمار توصیفی مربوط به نمره نهایی و نیز ابعاد زیست¬پذیری در مناطق 22گانه نشانگر این بود که نمره میانگین زیست¬پذیری کلانشهر تهران، برابر با 041/3 شده است، که در سطح پایین قرار دارد. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        12 - عوامل محیطی موثر بر وقوع جرائم شهری (جرم سرقت) مطالعه موردی: منطقه 1 و 7 شهر قم
        محسن  کاملی سید باقر حسینی
        معمولاً در هر شهری، مکانی وجود دارد که ما از آن به¬عنوان محلات خطرناک یاد می¬کنیم و در این مناطق جرائم به سادگی اتفاق می¬افتد و وقتی مجبور به گذر از این خیابان¬ها یا محلات هستیم فقط می¬خواهیم سریع عبور کرده و همیشه علل پیدایش چنین اماکنی در شهرها برای همگان جای سئوال دا چکیده کامل
        معمولاً در هر شهری، مکانی وجود دارد که ما از آن به¬عنوان محلات خطرناک یاد می¬کنیم و در این مناطق جرائم به سادگی اتفاق می¬افتد و وقتی مجبور به گذر از این خیابان¬ها یا محلات هستیم فقط می¬خواهیم سریع عبور کرده و همیشه علل پیدایش چنین اماکنی در شهرها برای همگان جای سئوال دارد. در واقع اگر افراد مکانی را برای زندگی انتخاب می¬نمایند، حتماً اولین مسئله¬ای که ذهنشان را به¬خود مشغول می¬کند وجود امنیت است، چرا که امنیت یک شاخصه مهم برای بالا بردن کیفیت زندگی اجتماعی محسوب می¬شود و یکی از عواملی که امنیت را در فضا بوجود می¬آورد عوامل محیطی شکل¬دهنده به آن فضا است. به¬همین واسطه هدف مقاله حاضر، بررسی عوامل محیطی موثر بر وقوع جرم سرقت می¬باشد. محدوده مورد مطالعه شهر قم بوده و مناطق 1 و 7 این شهر به صورت موردی بررسی شده است. روش تحقیق توصیفی¬ـ تحلیلی بر پایه پیمایش است و از فن پرسشنامه استفاده شده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که از دیدگاه ساکنین منطقه یک شهر قم شاخصه نگهبان محله با میانگین4.21 می¬تواند در کاهش جرم سرقت بیشترین تاثیر را داشته و میزان تراکم جمعیت کمترین اثر را خواهد داشت، از طرف دیگر ساکنین منطقه هفت افزایش کیفیت درب و پنجره¬ها را با میانگین4.46عامل اصلی در کاهش جرم و گویه تامین امکانات و تاسیسات برای عملکرد بهتر محله از جانب شهرداری را دارای کمترین تاثیر می¬دانند. هم¬چنین بین توجه شهرداری¬ها با ضریب همبستگی48/0 همانند حفاظت فیزیکی محله با ضریب29/0و کاهش جرم سرقت در مناطق 1 و 7 ارتباط مستقیمی وجود دارد به¬طوری¬که هرچه حفاظت فیزیکی و تامین امکانات، تاسیسات و زیرساخت¬های شهری بیشتر باشد میزان جرم سرقت در این مناطق کاهش پیدا خواهد نمود. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        13 - بررسی تاریخ معاصر کُردها در ایران از منظرکتاب¬های درسی مطالعات اجتماعی، تاریخ و جغرافیای دوره متوسطه اقلیم کردستان عراق
        عطاءالله  عبدی محمد  دارابی سید محمدتقی  رئیس السادات
        شکل¬دادن به هویت ملّی و قومی در نواحی پیرامونی ایران طی چند دهه اخیر، گسترش فراوانی یافته¬است. روند تحولات ژئوپلیتیک و شکل¬گیری واحدهای سیاسی جدید پیرامون ایران، این امر را در رابطه با شکل¬دادن به همگرایی یا اصطکاک هویتی تقویت نموده¬است. از جمله این نواحی، اقلیم خودمختا چکیده کامل
        شکل¬دادن به هویت ملّی و قومی در نواحی پیرامونی ایران طی چند دهه اخیر، گسترش فراوانی یافته¬است. روند تحولات ژئوپلیتیک و شکل¬گیری واحدهای سیاسی جدید پیرامون ایران، این امر را در رابطه با شکل¬دادن به همگرایی یا اصطکاک هویتی تقویت نموده¬است. از جمله این نواحی، اقلیم خودمختار کردستان عراق است که پس از توفیق در خودمختاری، اهل فرهنگ منطقه شروع به تدوین و قرائت رسمی از تاریخ نمودند تا تکیه¬گاهی هویتی برای مردمان این منطقه به¬وجود آورند. در بررسی¬های تاریخی این منطقه با تاریخ ایران، سه دوره را می¬توانیم درنظر بگیریم: دوره باستان، دوره اسلامی و دوره معاصر. گرچه خود این دوره¬ها هم قابل تقسیم و تفکیک هستند. دو دوره قبل در قالب مقالات جداگانه بررسی شده است. اما مورد مطالعه این مقاله، نگاه تاریخ رسمی اقلیم کردستان به تاریخ معاصر کُرد و به¬ویژه در رابطه با رویدادهای سیاسی و تاریخی مشترک میان ایران و اقلیم کردستان است. این پژوهش، با روش توصیفی¬ـ تحلیلی و با ابزار گردآوری اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانه¬ای فراهم آمده است. محتوای کتب تاریخ و جغرافیای مقطع متوسطه اقلیم کردستان عراق مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج حاصل گویای آن است که رویکرد نظام آموزش رسمی در اقلیم کردستان به¬مقوله تاریخ و هویت ایرانی برخلاف دروه باستان امری یک¬دست نیست و در بیشتر موارد نوعی ناهمگونی و ناهم¬داستانی در خوانش روید¬های کُردها در ایران با آنچه در کتب درسی اقلیم کردستان است وجود دارد. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        14 - ظرفیت¬سنجی مدیریت شهری در فرایند توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی، نمونه موردی: پنج شهر ایران
        محمدرضا  بذرگر محمد  رحیمی علی  سلطانی
        موضوع توانمندسازی سکونتگاههای غیررسمی همواره با دو چالش روبرو بوده است. اول فقدان ظرفیت¬های لازم برای اجرا و آشنانبودن مدیریت شهری با ماهیت طرح توانمندسازی جهت افزایش این ظرفیت¬ها و دوم عدم اعتماد ساکنین اینگونه بافت¬ها به مدیریت شهری و به¬تبع آن چالش جذب مشارکت آن¬ها. چکیده کامل
        موضوع توانمندسازی سکونتگاههای غیررسمی همواره با دو چالش روبرو بوده است. اول فقدان ظرفیت¬های لازم برای اجرا و آشنانبودن مدیریت شهری با ماهیت طرح توانمندسازی جهت افزایش این ظرفیت¬ها و دوم عدم اعتماد ساکنین اینگونه بافت¬ها به مدیریت شهری و به¬تبع آن چالش جذب مشارکت آن¬ها. این پژوهش بر آن است که با تمرکز بر چالش اول به¬عنوان مسأله پژوهش، با رویکردی تحلیلی¬ـ¬توصیفی به سنجش و مقایسه ظرفیت¬های موجود مدیریت شهری در راستای توانمندسازی سکونتگاههای غیررسمی در پنج شهر ایران بپردازد تا کاستی¬هایی که از سوی مدیریت شهری متوجه این موضوع است، مشخص گردد. در این راستا با استناد به منابع اسنادی و کتابخانه¬ای، شاخص¬های سنجش ظرفیت مدیریت شهری در ابعاد مختلف تدوین شده است. در ادامه جهت کمَی¬سازی و گردآوری داده¬های موردنیاز هر شاخص، از نظر کارشناسان، استفاده از مصاحبه‌های عمیق و اطلاعات موجود در طرح توانمندسازی سکونتگاههای غیررسمی این شهرها استفاده شده است. جهت تحلیل داده¬ها و سنجش عدد نهایی ظرفیت موجود مدیریت شهری هر یک از شهرهای مورد بررسی در راستای توانمندسازی سکونت¬گاههای غیررسمی هر شهر، از مدل ANP-FUZZY و برای وزن¬دهی شاخص¬ها در این مدل، از متخصصین، مدیران شهری و پژوهشگران نظرسنجی صورت گرفته است. نتایج رتبه¬بندی مدیریت شهرهای مورد مطالعه جهت توانمند¬سازی سکونتگاههای غیر¬رسمی از بیشترین به کمترین ظرفیت به ترتیب: 1. شیراز؛ 2. مرودشت؛ 3. یاسوج؛ 4. زابل و 5. ایرانشهر می¬باشد و به ترتیب شاخص¬های: 1. استفاده از روش-های شهرسازی مشارکتی؛ 2. برگزاری نشست¬ها و کارگاه¬های آموزشی شهروندی مرتبط با مسائل اسکان غیررسمی و 3. میزان پایداری درآمد بیشترین اهمیت را در این رتبه¬بندی داشته¬اند. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        15 - بررسی و تحلیل الگوی فرارفت رطوبتی بارش¬های فراگیر ایران
        یونس  خسروی مهدی  دوستکامیان اله  مراد طاهریان
        انتقال بخارآب در جو، وابستگی مستقیمی به¬شرایط گردش جوی دارد و با تغییرات گردش جو در طی سال میزان و مسیر انتقال رطوبت نیز تغییر می¬یابد. یکی از مؤلفه‌های گردش جوی مؤثر در وزش و انتقال رطوبت، مراکز پرفشار هستند که در صورت قرارگیری بر روی سطح آب و منابع تأمین رطوبتی می¬توا چکیده کامل
        انتقال بخارآب در جو، وابستگی مستقیمی به¬شرایط گردش جوی دارد و با تغییرات گردش جو در طی سال میزان و مسیر انتقال رطوبت نیز تغییر می¬یابد. یکی از مؤلفه‌های گردش جوی مؤثر در وزش و انتقال رطوبت، مراکز پرفشار هستند که در صورت قرارگیری بر روی سطح آب و منابع تأمین رطوبتی می¬تواند موجب وزش رطوبتی در سطح گسترده¬ای شوند. بااین‌حال نقش سامانه¬های کم‌فشار و سیکلون¬ها در وزش و شار رطوبت اگرچه به‌اندازه سامانه¬های پرفشار نیست، ولی نقش به¬سزایی نیز در انتقال و نحوه وزش رطوبتی دارند. هدف از این پژوهش، بررسی و مطالعه وزش رطوبتی بارش‌های ایران می¬باشد. برای این منظور داده¬های فشار، رطوبت ویژه، مؤلفه مداری و نصف‌النهاری سطوح 1000، 850، 700 و 500 هکتوپاسکال از پایگاه داده NCEP/NCAR وابسته به سازمان جو و اقیانوس¬شناسی ایالات‌متحده امریکا استخراج موردبررسی و تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که وزش رطوبتی بارش‌های ایران ناشی از الگوی وزش رطوبتی کم‌فشار دو هسته‌ای سودان و شرق مدیترانه- پرفشار اروپا، الگوی وزش رطوبتی کم‌فشار چندهسته‌ای ایران مرکزی، شرق مدیترانه و جنوب¬شرق عربستان، الگوی وزش رطوبتی پرفشار شمال غرب اروپا-کم‌فشار خلیج¬فارس، الگوی وزش رطوبتی پرفشار سیبری و قزاقستان- کم‌فشار جنوب شرق ایران و کم‌فشار مدیترانه بوده است. در مجموع نتایج نشان داد که دریای عرب در تراز پایین و دریای مدیترانه در تراز بالا بیشترین نقش را در وزش رطوبتی بارش‌های ایران داشته‌اند. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        16 - تأثیر ایدئولوژی سیاسی بر ارتقاء سطح فضای جغرافیایی مطالعه موردی: استان قم
        حسن  کامران دستجردی سید عباس احمدی حسین   بقایی نیا زهرا  انصاری
        تقسیمات کشوری از مصادیق بارز نقش‌آفرینی دولت‌ها در مدیریت فضای سرزمینی است که در بسیاری رشته‌های علمی به خصوص در جغرافیای سیاسی مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. دولت‌ها با انجام تقسیمات کشوری و قلمروسازی هدفمند در حوزه سرزمینی خود، اهداف خاصی را دنبال کرده و بر اساس قواعد چکیده کامل
        تقسیمات کشوری از مصادیق بارز نقش‌آفرینی دولت‌ها در مدیریت فضای سرزمینی است که در بسیاری رشته‌های علمی به خصوص در جغرافیای سیاسی مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. دولت‌ها با انجام تقسیمات کشوری و قلمروسازی هدفمند در حوزه سرزمینی خود، اهداف خاصی را دنبال کرده و بر اساس قواعد و مقررات مشخصی، مدیریت موردنظر خویش را در فضای سرزمینی اعمال می‌کنند. در فرایند تغییر سطح واحدهای سیاسی¬ـ اداری عوامل متعددی نقش‌آفرینی می‌کنند که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به جمعیت، وسعت، فرهنگ و قومیت، قدمت، امنیت، دسترسی و ... اشاره کرد. درعین‌حال در مواردی مشاهده می‌شود که وجود یک¬سری ملاحظات سیاسی و ژئوپلیتیک و یا ویژگی‌های دینی و مذهبی، معیارهای مذکور را در حاشیه قرار داده و خود به¬تنهایی نقش اصلی را در ارتقاء سطح تقسیمات کشوری ایفا می‌نماید. یکی از این موارد در ایران تبدیل شهرستان قم به استان قم است که در این مقاله چرایی و چگونگی آن و نیز عوامل تأثیرگذار در آن مورد بررسی و مطالعه قرار می‌گیرد. این تحقیق با روش توصیفی¬ـ تحلیلی انجام‌شده و اطلاعات و داده‌های موردنیاز آن از طریق منابع کتابخانه‌ای، الکترونیک و مراجعه به اسناد و مدارک مربوطه گردآوری شده است. نتیجه تحقیق نشان داد که در ارتقای سطح سیاسی شهرستان قم و شکل‌گیری استان قم، عامل سیاسی¬ـ مذهبی نقش اصلی را ایفا کرده و نسبت به دیگر عوامل تأثیر بیشتری داشته است. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        17 - بررسی و ارتباط سنجی روند سری¬های دمایی و روزهای همراه با گردوغبار استان همدان
        امیر گندمکار فاطمه دانشور راضیه فنایی حسین  کاردان مریم السادات  احدی نژاد نجمه  رضایی
        گردوغبار همواره به¬عنوان یکی از مهمترین مخاطرات محیطی مطرح بوده و پیامدهای زیست¬محیطی نامطلوبی را بر جای می¬گذارد. پژوهش حاضر، با هدف بررسی روند روزهای همراه با گردوغبار و سری های دمایی استان همدان و تأثیر سری¬های دمایی بر تعداد روزهای همراه با گردوغبار شکل گرفته است. چکیده کامل
        گردوغبار همواره به¬عنوان یکی از مهمترین مخاطرات محیطی مطرح بوده و پیامدهای زیست¬محیطی نامطلوبی را بر جای می¬گذارد. پژوهش حاضر، با هدف بررسی روند روزهای همراه با گردوغبار و سری های دمایی استان همدان و تأثیر سری¬های دمایی بر تعداد روزهای همراه با گردوغبار شکل گرفته است. در این زمینه از آمار تعداد روزهای همراه با گردوغبار، متوسط دما، دمای حداقل و دمای حداکثر ایستگاههای همدان، همدان نوژه و ملایر طی دوره آماری 2012-1992 استفاده شد. ابتدا سنجش بهنجاری داده¬های مورد مطالعه توسط آزمون اندرسون دارلینگ بررسی و ماه¬های نرمال و غیرنرمال جدا شدند؛ سپس جهت ماه¬های غیرنرمال از آزمون من-کندال و جهت ماه¬های نرمال از آزمون t و روش کمترین مربعات استفاده شد. در نهایت، توسط آزمون¬های همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی ارتباط سنجی¬ها انجام گردید. نتایج حاصل نشان داد سری¬های دمایی در ماه¬هایی که رونددار بوده¬اند از روند افزایشی برخوردار بوده¬اند. تعداد روزهای همراه با گردوغبار نیز در ماه¬های سرد سال روند کاهشی و در ماه¬های گرم سال روند افزایشی داشته است. طبق مدل پیش¬بینی انجام شده روند رخداد این پدیده در آینده نیز افزایشی خواهد بود. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        18 - تاثیر ژئومورفولوژی در مکان¬یابی دفن زباله¬های شهری شهر نخل تقی با استفاده از GIS
        مرضیه موغلی
        انتخاب محل دفن پسماندها یکی از مراحل مهم در مدیریت پسماندهای جامد شهری می¬باشد. با توجه به اثرات مخرب زیست محیطی، اقتصادی و اکولوژیکی لندفیل¬ها، انتخاب محل دفن باید با دقت و طی یک فرایند علمی صورت گیرد. در این تحقیق با هدف تعیین مکان مناسب دفن پسماند شهری شهر نخل تقی با چکیده کامل
        انتخاب محل دفن پسماندها یکی از مراحل مهم در مدیریت پسماندهای جامد شهری می¬باشد. با توجه به اثرات مخرب زیست محیطی، اقتصادی و اکولوژیکی لندفیل¬ها، انتخاب محل دفن باید با دقت و طی یک فرایند علمی صورت گیرد. در این تحقیق با هدف تعیین مکان مناسب دفن پسماند شهری شهر نخل تقی با استفاده از قابلیت¬های ابزار GIS اجرا شده است. سیستم اطلاعات جغرافیایی از جمله روش¬های نوینی است که امروزه برای انجام مطالعات مکان¬یابی مورد استفاده قرار می¬گیرد. در این مطالعه معیارها و ضوابط انتخاب مکان¬های مناسب برای دفن بهداشتی پسماندها مانند خصوصیات زمین¬شناسی، راههای دسترسی، شیب، گسل¬ها، نقشه کاربری اراضی، فاصله از مراکز شهری و روستایی و... استفاده شده است. سپس بر اساس لایه¬های اطلاعاتی نقشه¬های عوامل موثر در مکان¬یابی محل دفن شهر نخل تقی تهیه و ارزش¬گذاری شدند و با تحلیل نقشه نهایی محل دفن پسماند شهر نخل تقی متوجه شدیم که در مکان¬یابی محل دفن به اصول و ضوابط مکان¬یابی توجه نشده است و محل فعلی دفن در پهنه نامناسب قرار دارد. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        19 - ارزیابی توسعه پایدارشهری و امنیت اجتماعی با استفاده از مدل ردّ پای اکولوژیکی (مطالعه موردی: منطقه 13 شهرتهران)
        سمیه سادات سجادی عباس ارغان زینب کرکه آبادی
        استفاده از مدل ارزیابی ردپای اکولوژیکی در لايه¬های توسعه پایدارشهری جهت تحلیل توسعه امنیت اجتماعی در جوامع شهری یکی از راهکارهای جدید در عرصه مطالعات شهری بوده که در این تحقیق با روش توصیفی ـ تحلیلی از طريق مدل ردپاي اکولوژیک به¬منظور تعيين ميزان زمين موردنياز شهروندان چکیده کامل
        استفاده از مدل ارزیابی ردپای اکولوژیکی در لايه¬های توسعه پایدارشهری جهت تحلیل توسعه امنیت اجتماعی در جوامع شهری یکی از راهکارهای جدید در عرصه مطالعات شهری بوده که در این تحقیق با روش توصیفی ـ تحلیلی از طريق مدل ردپاي اکولوژیک به¬منظور تعيين ميزان زمين موردنياز شهروندان و با بررسی جغرافیایي مناطق شهری به این تحلیل می¬رسیم که تا چه¬حد فضای بوم¬شناسی و سامانه¬های زیستی منطقه مذکور، قادر به پاسخگویی و حمایت تمامی فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی ساکنان خود می¬باشد و یا ناپايداري شهري فقط معطوف به مسائل اقتصادي و مصرف مواد، انرژي و خدمات نبوده است. یافته¬های تحقیق نشان می¬دهد که جای¬پای اکولوژیکی منطقه 13شهرداری تهران معادل 6/2هكتار، به¬ازاي هر نفر در سال مي¬باشد. توزيع اين مقدار در پنج گروه اصلي شامل: مواد غذايي32/0، مسكن 25/0، حمل و نقل 39/0، كالاهاي مصرفي 13/0 و خدمات 52/1 می¬باشد. نتايج اين تحقيق مؤيد اين مطلب است که منطقه13 برای برآوردن نیازهای زیستی و پایداری خویش متکی به¬خود نبوده و نیازمند دیگر مناطق تهران می¬باشد. از سوی دیگر، الگوهای توسعه منطقه بنابر محاسبات صورت گرفته از طریق ضرایب جینی و آنتروپی نسبی شانون تا حدودی پراکنده بوده و نابرابری و عدم¬تعادل در توزیع جمعیت در نواحی شهری آن را نشان می¬دهد. همچنین، ارقام به¬دست آمده از شاخص¬های موران و گری بیانگر این هستند که الگوی رشد شهری تهران متمايل به¬پراكندگی بوده و به الگوی توزیع تصادفی نزدیک¬تر است. همچنین نتایج بررسی توسط مدل هلدرن نیز نشان می¬دهد 11 درصد از رشد فیزیکی منطقه13 در اثر رشد افقی و 89 درصد در نتیجه رشد جمعیت بوده که با استفاده از مدل¬های فوق در مقاله حاضر، به بررسی شرایط منطقه 13 شهرداری تهران براساس مدل¬های مختلف ارائه شده، می¬پردازیم. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        20 - شناسایی، تحلیل و اولویت¬بندی عوامل کلیدی تأثیرگذار بر باززنده¬سازی حمام¬های ایرانی موردکاوی: حمام تاریخی محتشم کاشان
        مارال  محمدی زنجانی بهناز  امین زاده
        بناها و فضاهای شهری تاریخی، پدیده¬ای است که بسیاری از کشورهای صاحب قدمت کمابیش با آن مواجهند. تحقق عینی عصر «جهانی شدن» و شتاب فزاینده تغییراتی که تمامی شئون زندگی آدمی را فراگرفته است، نه¬تنها از اهمیت این سرمایه¬های تاریخی و داشته¬های فرهنگی نکاسته، بلکه، بحران هویت و چکیده کامل
        بناها و فضاهای شهری تاریخی، پدیده¬ای است که بسیاری از کشورهای صاحب قدمت کمابیش با آن مواجهند. تحقق عینی عصر «جهانی شدن» و شتاب فزاینده تغییراتی که تمامی شئون زندگی آدمی را فراگرفته است، نه¬تنها از اهمیت این سرمایه¬های تاریخی و داشته¬های فرهنگی نکاسته، بلکه، بحران هویت و سرگردانی جوامع امروزی، نگاه¬ها را بیش از پیش به میراث به¬یادگار مانده از نسل¬های گذشته دوخته است. حمام¬های ایرانی به¬عنوان یکی از فضاهای شهری پویا در کانون مرکز محلات قدیمی کشور، از جمله این آثار و بناها به¬شمار می¬آیند که در گذشته¬ای نه چندان دور، کارکردهای متعدد و مختلفی در حوزه¬های بهداشتی، درمانی، اجتماعی، اقتصادی، مذهبی و ... داشته¬اند. امروزه این حمام¬ها عمدتاً متروکه و بلااستفاده شده، و یا دست¬کم بخش عمده¬ای از نقش¬ها و جایگاه خود را از دست داده¬اند، در حالی که هنوز برای ایفای بخشی از کارکردهای آن¬ها جایگزینی وجود ندارد. علاوه بر این، نقش حمام¬های ایرانی در هویت¬بخشی و ایجاد احساس تعلق از یک¬سو، و پتانسیل¬های اقتصادی آن¬ها در توسعه گردشگری را نیز نمی¬توان از خاطر دور داشت. از این¬رو، تلاش برای بازنده¬سازی این بناها ـ به معنای فراهم¬آوردن اقتضایات زمان حال در عین حفظ ارزش¬ها و هویت بنا ـ ضروری می¬نماید. بررسی پیشینه‌ی فعالیت‌های معطوف به باززنده‌سازی حمام‌های سنتی ایرانی، گویای آن است که مجموعه‌ی عوامل و شاخصه‌هایی در موفقیت یا شکست آن‌ها مؤثر بوده‌اند. به¬نظر می‌رسد که فهم نادرست از مؤلفه‌های اثرگذار بر احیای بافت‌های تاریخی بخشی از ریشه‌های توفیق یا عدم توفیق این امر را تشکیل می‌دهد. در این بین پرداختن به چیستی این عوامل و وزن نسبی آن‌ها پرسشی است که در ارتباط با طرح‌ریزی و اجرای مداخلات مرتبط با احیای بناها و بافت‌های تاریخی فرسوده مطرح می‌باشد. این مقاله در پی آنست که از رهگذر شناسایی، تحلیل و اولویت بندی عوامل کلیدی مؤثر بر باززنده¬سازی حمام¬های ایرانی، گامی هر چند کوچک در راستای ضرورت¬های پیش گفته بردارد. این مهم در گام نخست از طریق مطالعات کتابخانه¬ای، مشاهدات میدانی و انجام مصاحبه با صاحبنظران محقق شده است. پس از شناسایی عوامل مهم تأثیرگذار، لیست عوامل به¬منظور رتبه¬بندی با بهره¬گیری از ابزار پرسش¬نامه، به قضاوت خبرگان سپرده شده است. داده¬های به¬دست آمده، با استفاده از آزمون¬های آماری و به کمک نرم¬افزار SPSS، مورد تحلیل قرار گرفته و در نهایت، اهم شاخصه‌های مؤثر در خصوص امر باززنده‌سازی حمام‌های سنتی ارایه گردیده است. شایان ذکر می¬باشد به¬منظور افزایش عینیت دستاوردهای پژوهش، کلیه فرآیندها و مراحل با عنایت و توجه به حمام تاریخی محتشم کاشان انجام شده است. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        21 - مکان¬یابی ساخت پناه¬گاههای شهری با رویکرد پدافند غیرعامل
        علی سعیدی مجتبی داودی حسن  حسینی اميني
        امروزه پدافند غیرعامل اهمیت زیادی در زمینه نظامی و مدیریت شهری دارد؛ چراکه با پیاده¬سازی اقدامات پیشگیرانه طبق دستورالعمل¬های آن می¬توان تا حد زیادی از خسارات وارد آمده از حمله دشمن کاست. یکی از اقدامات مهم در این زمینه ساخت پناه¬گاه¬ در سطح شهر به¬منظور کاهش تلفات انسا چکیده کامل
        امروزه پدافند غیرعامل اهمیت زیادی در زمینه نظامی و مدیریت شهری دارد؛ چراکه با پیاده¬سازی اقدامات پیشگیرانه طبق دستورالعمل¬های آن می¬توان تا حد زیادی از خسارات وارد آمده از حمله دشمن کاست. یکی از اقدامات مهم در این زمینه ساخت پناه¬گاه¬ در سطح شهر به¬منظور کاهش تلفات انسانی در زمان بحران است. ساخت پناه¬گاه دارای ملاحظات و قوائدیست که یکی از این ملاحظات، مکان ساخت پناه¬گاه¬هاست که در نقاطی از شهر واقع شوند که بیشترین افراد ممکن قادر باشند در زمان مناسب به آنجا برسند. در این پژوهش، مکان¬یابی پناه¬گاه شهری با رویکرد پدافند غیرعامل و با استفاده از الگوریتم¬های تصمیم¬گیری چندمعیاره انجام شده است. ابتدا از روش تحلیل سلسله مراتبی برای وزن¬دهی معیارها استفاده شد، سپس نقشه¬های معیار تولید شده با استفاده از توابع منطق فازی، فازی¬سازی و در انتها، نقاط به الگوریتم TOPSIS وارد شده تا ارزیابی و اولویت¬بندی شوند. در این پژوهش، 39 لایه اطلاعاتی شهر زاهدان گردآوری و در 15 معیار دسته¬بندی شد. معیار «فاصله از مراکز حساس و مهم» و «فاصله از مراکز با عملکرد پشتیبانی» به ترتیب با 23 و 13 درصد بیشترین وزن؛ و «فاصله از حریم راه¬آهن» و «شیب زمین» به ترتیب با 1 و 1 درصد کمترین وزن را دارند. پس از اجرای زنجیره پردازشی روی معیارها، لایه خروجی تولید شد و نقشه نهایی مکان¬یابی پناهگاه شهری ایجاد شد. نتایج نشان می¬دهد که اکثر مناطق شرق و شمال و تا حدودی مرکز شهر برای احداث پناه¬گاه نامناسب هستند، چراکه چندین عامل منفی مانند بافت فرسوده¬ی شهر، مراکز خطرناک و صنعتی، گسل، آب¬های سطحی، آب¬های زیرزمینی و بخشی از خطوط انتقال فشار قوی برق همگی در شرق و شمال شهر متمرکز شده و باعث تشدید یکدیگر شده¬¬اند و باعث شده تنها منطقه غرب و جنوب شهر (و چند منطقه کوچک در شرق و جنوب¬شرقی شهر) برای احداث پناه¬گاه مناسب تشخیص داده شوند. جزييات مقاله