• فهرست مقالات


      • دسترسی آزاد مقاله

        1 - ارزیابی توانمندی و پتانسیل شهرستان طالقان به عنوان ژئومورفوسایت پس از احداث سد و نقش آن در توسعه پایدار
        سیدمروت  افتخاری محمد  شریفی کیا
        در دهه¬های اخیر، گردشگری با رشد فزاینده¬ای مواجه بوده است، در این میان طبیعت¬گردی به¬دلیل مشغله¬های گریبان¬گیر بشر هر چه بیشتر مورد توجه گردشگران قرار گرفته است. ژئومورفوتوریسم به¬عنوان یکی از شاخه¬های رشته طبیعت¬گردی با تأکید بر چشم¬اندازهای ژئومورفولوژیکی، سعی در جذب چکیده کامل
        در دهه¬های اخیر، گردشگری با رشد فزاینده¬ای مواجه بوده است، در این میان طبیعت¬گردی به¬دلیل مشغله¬های گریبان¬گیر بشر هر چه بیشتر مورد توجه گردشگران قرار گرفته است. ژئومورفوتوریسم به¬عنوان یکی از شاخه¬های رشته طبیعت¬گردی با تأکید بر چشم¬اندازهای ژئومورفولوژیکی، سعی در جذب هر بیشتر گردشگران دارد. بسیاری از کشورها از این امکانات بالقوه جهت درآمدزایی استفاده می¬کنند. منطقه کوهستانی طالقان با طبیعت زیبا به¬همراه سد آن که نشستگاه آن در دره ناودیسی در کنار لندفرم¬های متنوع قرار گرفته، شرایط و ظرفیت ژئومرفوسایت را در این منطقه ایجاد کرده است. در این تحقیق تلاش شده با روش کومانسکو، لندفرم¬های منطقه ارزیابی شود. نتایج این بخش از تحقیق نشان می¬دهد، لندفرم¬های گردنه ابراهیم¬آباد با کسب امتیاز 17.2 بیشترین امتیاز را به¬خود اختصاص داده¬اند. در مرحله بعدی، منطقه از نظر ژئومورفوتوریستی پایدار با دو بُعد طبیعی و انسانی توانمندی و ظرفیت¬سنجی شد. نتایج نشان می¬دهد، میانگین ظرفیت¬سنجی معادل 6.5 می¬باشد که نشان¬دهنده شرایط نسبتاً مناسب برای ژئومورفوسایت پایدار است، اما از سودی دیگر، ضرورت برنامه¬ریزی در منطقه بیشتر احساس می¬شود. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        2 - توان¬سنجی توسعه پایدار کالبدی- فضایی در ناحیة ابهر (استان زنجان)
        عباس سعیدی بیژن رحمانی عبدالرضا  رحمانی فضلی فرهاد عزیزپور ابوالفضل  مرادی
        فعالیت¬ها و روابط فضایی، متناسب با بستر ساختاری آن، زمینه‌ساز پویش و تحول اجتماعی- اقتصادی است. به¬سخن دیگر، مجموعة ساختارها، اعم از محیطی- کالبدی و اجتماعی- اقتصادی، بستری متناسب برای به ثمر نشستن توسعه را میسر می‌سازد؛ در همین راستا، در صورت جهت‌گیری مبتنی بر برنامه‌ر چکیده کامل
        فعالیت¬ها و روابط فضایی، متناسب با بستر ساختاری آن، زمینه‌ساز پویش و تحول اجتماعی- اقتصادی است. به¬سخن دیگر، مجموعة ساختارها، اعم از محیطی- کالبدی و اجتماعی- اقتصادی، بستری متناسب برای به ثمر نشستن توسعه را میسر می‌سازد؛ در همین راستا، در صورت جهت‌گیری مبتنی بر برنامه‌ریزی هدفمند و همسو با اصول توسعه پایدار، توسعة پایدار کالبدی- فضایی امکان‌پذیر می¬گردد. در این ارتباط، کوشش شده است تا با بررسی ابعاد مختلف ساختاری- کاکردی ناحیة مورد بررسی بدین پرسش پاسخ داده شود که آیا عرصة کالبدی- فضایی موجود می‌تواند بستر مناسبی برای پویایی و پایداری ناحیه به¬شمار آید و اگرنه، با چه تمهیدات و کدام قالب می‌توان این مهم را میسر ساخت. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        3 - امکان¬سنجی جمع¬آوری رواناب در شبکه بزرگراههای شهر تهران مطالعه موردی: منطقه 1 و 3 تهران
        منیژه  قهرودی تالی حسن صدوق نگین الماسیان
        امروزه کنترل و جمع¬آوری رواناب در درون منطقه‌ شهری نسبت به انتقال آن به خارج از شهر اهمیت بیشتری یافته است. منطقه 1 و 3 تهران با مساحت 272 کیلومترمربع، در شمال¬شرق تهران قرار گرفته است که در هنگام بارندگی حجم زیادی از رواناب علاوه بر مسیل¬ها در خیابانها نیز جاری می‌شوند چکیده کامل
        امروزه کنترل و جمع¬آوری رواناب در درون منطقه‌ شهری نسبت به انتقال آن به خارج از شهر اهمیت بیشتری یافته است. منطقه 1 و 3 تهران با مساحت 272 کیلومترمربع، در شمال¬شرق تهران قرار گرفته است که در هنگام بارندگی حجم زیادی از رواناب علاوه بر مسیل¬ها در خیابانها نیز جاری می‌شوند که مشکلات متعددی را ایجاد می¬نمایند. این پژوهش با استفاده از نقشه توپوگرافی1:25000 تهران، نقشه زمین¬شناسی 1:100000 تهران، داده¬های کاربری، و داده ارتفاعی ماهواره استر با پیکسل¬های 30 متری، داده¬های بارش ساعتی ایستگاه شمال تهران در بازه زمانی 2007 تا 2014 ، امکان¬سنجی جمع¬آوری و کنترل رواناب را انجام داده است. در این راستا، پتانسیل تولید رواناب با روش جاستین در دو منطقه 1 و 3 محاسبه شده است. اتوبان مدرس و خیابان شریعتی برای مکانیابی سیستم ماند بیولوژیکی و جوی باغچه، انتخاب شدند. عمل مکانیابی در راستای این دو شریان با استفاده از روش LID انجام شده است و برای ارزیابی و تصحیح آن از گزارش¬های آب¬گرفتگی بعد از بارش، موجود در مرکز 137 شهرداری تهران استفاده شد. محاسبات مربوط به پروفیل¬های طولی با نرم‌افزار SWMM انجام شد. مقایسه نتایج محاسبه رواناب روزانه با شرایط توپوگرافی و شبکه مسیل¬های موجود نشان داد که هنگام بارندگی، بخشی از رواناب تولید شده به¬سمت خیابان¬ها و اتوبان¬ها زهکشی می¬شوند که مکانیابی سیستم¬های جمع¬آوری رواناب در اولویت اول فضای سبز موجود در پارک¬های آب و آتش، ملت و قیطریه را تعیین نمود. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        4 - واکاوی عوامل موثر بر تحقق¬پذیری مدیریت یکپارچه شهری مطالعه موردی: کلانشهر تهران
        رحيم سرور مجید حضرتی مجید اکبری
        فرایند جهانی شدن، به افزایش مناطق کلان شهری جهان شتاب بیشتری بخشیده و مشکلات جدیدی بر مشکلات موجودشان افزوده است. گستردگی و پیچیدگی مجموعه مراکز زیست و فعالیت و نواحی هم بسته¬ای که نبض آنها با کلان شهر در یک نقطه می¬زند، مدیریت کلان شهری را در سطح فراتر از نهادهای منفک چکیده کامل
        فرایند جهانی شدن، به افزایش مناطق کلان شهری جهان شتاب بیشتری بخشیده و مشکلات جدیدی بر مشکلات موجودشان افزوده است. گستردگی و پیچیدگی مجموعه مراکز زیست و فعالیت و نواحی هم بسته¬ای که نبض آنها با کلان شهر در یک نقطه می¬زند، مدیریت کلان شهری را در سطح فراتر از نهادهای منفک و یکایک شهرداری¬ها ضروری می¬سازد. به موازات مشکلات و تهدیدها در منطقه کلان شهری، چالش اصلی مدیریت کلان شهرها استفاده از امکانات و فرصت¬های بسیاری است که در بطن آنها وجود دارد. در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف واکاوی عوامل موثر بر تحقق¬پذیری مدیریت یکپارچه شهری در کلانشهر تهران انجام شده است. این نوشتار از نظر عمق مطالعه کاربردی-توسعه¬ای و از لحاظ ماهیت و روش مبتنی بر رویکرد توصیفی و تحلیلی می¬باشد. روش پژوهش ترکیبی از نوع پیمایشی و اسنادی است و گردآوری اطلاعات و داده¬ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته و جامعه آماری آن را دو گروه مدیران شهری، متخصصین و خبرگان شهری تهران تشکیل می¬دهند. با تکیه بر روش تحلیل عاملی تعداد 5 عامل از 27 شاخص مورد مطالعه احصاء گردید که همگي داراي مقادير ویژه بالای یک می¬باشد و جمعاً 501/68 درصد از واريانس را تبیین می¬کنند. همچنین نتایج به¬دست آمده نشانگر این است که مولفه¬های بسترهای قانونی با ضریب همبستگی 805/0، ضعف زیرساخت¬های اطلاعاتی برای مدیریت یکپارچه شهری 801/0، همپوشانی وظایف سازمانی در ارگان¬های مختلف مربوط به مدیریت شهری 782/0، عدم تدقیق جایگاه نظام مدیریت شهری نزد سازمان¬های ذی¬مدخل همسطح 784/0 و تعدد نگرش و دیدگاههای سیاسی با ضریب 777/0 موثرترین و تاثیرگذارترین عوامل در تحقق¬پذیری مدیریت یکپارچه کلانشهر تهران از دیدگاه مدیران شهری و کارشناسان شناسایی شدند. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        5 - نقش شهر الکترونیک در ارتقاء شاخص‌های توسعه پایدار شهری با تأکید بر بانکداری الکترونیک (مطالعه موردی: شهر کرج)
        دکتر علیرضا  استعلاجی نجمه شاه طالبی
        مسائل و مشکلات عدیده‌ای مانند مسئله آلودگی‌ هوا، ترافیک سنگین و اتلاف وقت در خیابان‌ها، افزایش فعالیت‌های اداری و تجاری شهروندان در شهرها، افزایش تعداد جمعیت و عدم تناسب امکانات و خدمات و غیره که بدلایل مختلف در شهرها شکل گرفته است و همچنین مطالبه روز افزون شهروندان به چکیده کامل
        مسائل و مشکلات عدیده‌ای مانند مسئله آلودگی‌ هوا، ترافیک سنگین و اتلاف وقت در خیابان‌ها، افزایش فعالیت‌های اداری و تجاری شهروندان در شهرها، افزایش تعداد جمعیت و عدم تناسب امکانات و خدمات و غیره که بدلایل مختلف در شهرها شکل گرفته است و همچنین مطالبه روز افزون شهروندان به ارائه خدمات مطلوب و با کیفیت، و از سوی شعار و سیاست‌گذاری مدیران شهری و دولت‌ها بر محوریت توسعه پایدار شهری، تصمیم‌سازی و برنامه‌ریزی بر اساس تکنولوژی و تکنیک‌های روز دنیا در مدیریت شهری را نه تنها اجتناب¬ناپذیر، بلکه ضروری ساخته است و ورود به دنیای شهر الکترونیک پاسخی منطقی و مناسب به این نیاز شهری می‌باشد. یکی از پرکاربردترین و محوری‌ترین نیازهای خدماتی الکترونیکی شهری، خدمات بانکی بوده که با الکترونیکی شدن فعالیت‌های آن سهم مهمی در توسعه پایدار شهری دارد. به¬همین منظور این پژوهش در کلانشهر کرج مورد بررسی و پژوهش قرار گرفت. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی بوده و از روش مطالعات کتابخانه‌ای و پژوهش میدانی با استفاده از ابزار پرسشنامه انجام گرفته است. نتایج تحقیق که از طریق سنجش فرضیات با استفاده از آزمون‌های T تک¬نمونه‌ای یاOne sample T test و همچنین همبستگی اسپیرمن انجام شد نشان می‌دهد که بانکداری الکترونیک نقش پراهمیتی در تحقق توسعه پایدار شهری داشته و در این راستا شهروندان به¬عنوان ذی‌نفعان اصلی آن تأثیر مستقیم در این مقوله دارد و در واقع بدون مشارکت شهروندان امکان دستیابی به اهداف مورد نظر میسر نیست. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        6 - دورنمای فرین‌های گرم ایران مبتنی بر برونداد مدل میان‌مقیاس منطقه¬ایی (REGCM4)
        محمود احمدی عباسعلی داداشی رودباری عبداله ابراهیمی
        با ظهور و شدت یافتن پدیده گرمایش جهانی، توسعه راهبردهای کارآمد برای سازگاری با این پدیده امری ضروری قلمداد می‌گردد. این ضرورت در گام نخست درکی مناسبی از آسیب‌پذیری مناطق مختلف از دگرگونی‌های آب و هوایی به¬دست می‌آورد و متناسب با گنجایش‌های منطقه¬ایی راهبردهای سازگاری با چکیده کامل
        با ظهور و شدت یافتن پدیده گرمایش جهانی، توسعه راهبردهای کارآمد برای سازگاری با این پدیده امری ضروری قلمداد می‌گردد. این ضرورت در گام نخست درکی مناسبی از آسیب‌پذیری مناطق مختلف از دگرگونی‌های آب و هوایی به¬دست می‌آورد و متناسب با گنجایش‌های منطقه¬ایی راهبردهای سازگاری با دگرگونی‌های آب و هوایی را ارائه می‌کند. هدف از این پژوهش شناخت اثر گرمایش جهانی بر تغییرات میزان دماهای فرین بالا طی دهه‌های آینده در قلمرو ایران است. به این منظور داده‌های پایگاه EH5OM برای دوره 2015 تا 2050 میلادی به شکل دیدبانی‌های 3 ساعته (8 بار در روز) تحت سناریو A1B. از مرکز فیزیک ماکس پلانک بارگیری و با استفاده از مدل منطقه¬ایی REGCM4 ریزپیمانه شدند. سپس داده‌های ساعتی دمای هوا ریزپیمانه نمایی شده با تفکیک مکانی 27/0 × 27/0 درجه قوسی به میانگین روزانه تبدیل شدند که در نتیجه ماتریسی به ابعاد 2140×13140 به-دست آمد. برای شناسایی از روزهای فرین گرم از نمایه انحراف بهنجار شده دما (NTD) بهره بردیم؛ به¬طوری¬که داده‌های حاصل از خروجی مدل برحسب مقدار این نمایه و گستره حاکمیت گرما ( ) مرتب گردیدند در گام بعدی 500 روز نخست که شرط ( ) را برآورده کردند در حکم نمونه انتخاب شدند. نتایج نشان داد دورنمای فرین‌های گرم ایران بر اساس روش شبکه عصبی خودسازمانده (SOM) را می‌توان به 9 ناحیه تقسیم نمود. همچنین در دهه‌های آینده بیشینه گرماهای فرین در نیمه غربی و نوار ارتفاعی (کوهستان و کوهپایه) رخ خواهد داد به¬طوری¬که فرین‌های دمایی در مناطق یادشده بیشتر از نواحی داخلی و سواحل جنوبی کشور خواهند بود. کمینه رخداد فرین گرم ایران مربوط به ناحیه دشت کویر و پس‌ازآن جنوب شرق کشور می‌باشد. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        7 - ارزیابی و تحلیل میزان تاب¬¬آوری کالبدی منطقه 12 شهر تهران در برابر زلزله با استفاده از مدل FANP و ویکور
        سعید زنگنه شهرکی کرامت اله زیاری محمد پوراکرمی
        در سال‌های اخیر نهادها و آژانس‌های فعال در زمینه کاهش سوانح، بیش‌تر فعالیت‌های خود را برای دست‌یابی به جامعه‌ای تاب¬آور در برابر سوانح متمرکز ساخته‌اند که در این میان زمین‌لرزه به دلیل خسارت وسیع و بی‌هنجاری‌های گسترده اجتماعی نسبت به سایر حوادث اولویت بالاتری برای تق چکیده کامل
        در سال‌های اخیر نهادها و آژانس‌های فعال در زمینه کاهش سوانح، بیش‌تر فعالیت‌های خود را برای دست‌یابی به جامعه‌ای تاب¬آور در برابر سوانح متمرکز ساخته‌اند که در این میان زمین‌لرزه به دلیل خسارت وسیع و بی‌هنجاری‌های گسترده اجتماعی نسبت به سایر حوادث اولویت بالاتری برای تقویت تاب‌آوری جوامع در برابر سوانح طبیعی دارد. مطالعه حاضر، به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ روش توصیفی - تحلیلی انجام گرفته است. در این تحقیق برای جمع‌آوری داده‌ها از روش کتابخانه‌ای و اسنادی و برای تجزیه تحلیل داده‌ها از مدل‌های FANP و ویکور استفاده ‌شده است. نتایج نشان داد که می‌توان 17 شاخص تاب‌آوری کالبدی را در چهار عامل خلاصه کرد، به‌طوری‌که در میان عوامل، عامل دسترسی به خدمات اصلی و ویژگی‌های کالبدی بیشترین تأثیر را در تاب‌آوری کالبدی منطقه 12 شهر تهران داشتند. با جایگذاری بارهای عاملی به‌دست‌آمده از تحلیل عاملی در فرایند تحلیل شبکه ضریب اهمیت شاخص‌ها به¬دست آمد و شاخص‌های نقش شبکه معابر و سطح اشغال بیشترین تأثیر را بر میزان تاب‌آوری کالبدی منطقه 12 شهر تهران داشتند. درنهایت، نتایج حاصل از مدل ویکور برای سنجش میزان تاب‌آوری منطقه 12 نشان داد که نواحی شش‌گانه منطقه 12 شهر تهران از لحاظ میزان تاب‌آوری کالبدی در سطوح متفاوتی قرار دارند به‌طوری‌که نواحی 6 و 1 دارای بیشترین میزان تاب‌آوری و پس‌ازآن¬ها به ترتیب نواحی 2، 4،5 و 3 دارای کم‌ترین میزان تاب‌آوری بودند جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        8 - باز‌تعریفی از ژئوپلیتیک شیعه (با تأکید بر راه پیمایی اربعین)
        حمید رضا محمدی ندیمه سلیم نژاد ابراهیم احمدی
        مذهب در سیاست و پیوند با قدرت در زمره‌ی مطالعات ژئوپلیتیک به¬طور عام و ژئوپلیتیک فرهنگی (ژئوکالچر)، به¬طور خاص قابل بحث و بررسی است. در این مفهوم، ژئوپلیتیک شیعه به معنای قدرت و شدت تاثیر‌گذاری جامعه شیعه بر تحولات و سیاست‌های منطقه‌ای و بین‌المللی است. مفروضه اصلی پژوه چکیده کامل
        مذهب در سیاست و پیوند با قدرت در زمره‌ی مطالعات ژئوپلیتیک به¬طور عام و ژئوپلیتیک فرهنگی (ژئوکالچر)، به¬طور خاص قابل بحث و بررسی است. در این مفهوم، ژئوپلیتیک شیعه به معنای قدرت و شدت تاثیر‌گذاری جامعه شیعه بر تحولات و سیاست‌های منطقه‌ای و بین‌المللی است. مفروضه اصلی پژوهش در پی‌پاسخ به این سوال است که راهپیمایی اربعین به¬¬عنوان یکی آموزها و عناصر نمادین مذهب شیعه، از چه جایگاهی در وزن ژئوپلیتیکی و منابع قدرتی شیعیان برخوردار است؟ عواملی چند نظیر: موقعیت برتر شیعیان در منطقه، تسلط حداکثری شیعیان بر منابع انرژی‌ خاورمیانه، قابلیت تهدید رژیم صهیونیستی‌، قدرت منطقه‌ای ایران، ماهیت مردم‌سالاری دولت‌های شیعی و اجمالاً حوادث منطقه، طی این چهار دهه (از انقلاب ایران)، زمینه‌ی تثبیت قدرت شیعیان در منطقه را فراهم آوردند. هرچند بنیان‌های قدرتی این ژئوپلیتیک، همواره باعث تصویر‌سازی هراس از شیعه از جانب دول غربی- عربی، در منطقه بوده و هست؛ ولی واقعیات موجود گویای قدرت ژئوپلیتیکی شیعیان‌اند. پژوهش حاضر، به¬دنبال بازتعریفی از ژئوپلیتیک شیعه هست. مفروضه این است؛ هنگامی درک درستی از ژئوپلیتیک شیعه میسر می‌شود، که شناخت درستی از ریشه و سرچشمه‌ی واقعی قدرت شیعه حصول شود. در اینجا، افکار و عقاید و به تعبیری ایدئولوژی شیعی (عاشورا، غدیر، مهدویت و ولایت فقیه و...) همان زیر‌بنا و قدرت واقعی شیعه است. به تعبیری، در واقع قدرت حقیقی شیعه ناشی از این ارزش‌ها و باورها‌ست. یکی از این ارزش‌ها، که امروزه، تبدیل به نمایش ایمان، اتحاد و اقتدار شیعان در منطقه و جهان شده‌، راهپیمایی عظیم اربعین است. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        9 - اثرات گردشگری بر معیشت پایدار خانوارهای روستایی، از دید جامعه میزبان مطالعه موردی: بخش اورامان (شهرستان سروآباد)
        دکتر سعدی  محمدی اسکندر مرادی اصغر رشیدی ابراهیم حصاری
        گردشگری روستایی از جمله فعالیت¬های مهم اقتصادی و سودآور است که می¬تواند اثرات قابل ملاحظه¬ای از بُعد اقتصادی، اجتماعی ـ فرهنگی، زیست¬محیطی و کالبدی ـ فضایی بر روی جامعه میزبان داشته باشد. در این پژوهش، اثرات گردشگری بر معیشت پایدار خانوارهای روستایی بخش اورامان شهرستان چکیده کامل
        گردشگری روستایی از جمله فعالیت¬های مهم اقتصادی و سودآور است که می¬تواند اثرات قابل ملاحظه¬ای از بُعد اقتصادی، اجتماعی ـ فرهنگی، زیست¬محیطی و کالبدی ـ فضایی بر روی جامعه میزبان داشته باشد. در این پژوهش، اثرات گردشگری بر معیشت پایدار خانوارهای روستایی بخش اورامان شهرستان سروآباد مورد بررسی قرار گرفته است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ نحوه جمع¬آوری داده‌ها ترکیبی از روش اسنادی ـ پیمایشی است. جامعه آماری این پژوهش را سرپرستان خانوار 4 روستای بخش اورامان (اورامان تخت، سلین، بلبر و کماله) که دارای بیشترین حجم گردشگر هستند را تشکیل می‌دهد که تعداد آنها برابر با 1270 خانوار است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران اصلاح شده 250 نمونه به¬دست آمد، نمونه¬ها به دو روش نمونه¬گیری طبقه‌ای و تصادفی براساس جمعیت هر روستا انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها در این پژوهش، پرسشنامۀ محقق ساخته است. پایایی پرسشنامه با استفاده از آلفای کرونباخ (0.84) به¬دست آمد. برای بررسی تأثیر گردشگری بر معیشت پایدار از آماره‌های تی تک¬نمونه¬ای، تحلیل واریانس، تحلیل رگرسیون و تحلیل مسیر استفاده شد. یافته‌های این تحقیق با استفاده از آزمونهای آماری نشان می‌دهد که بر اساس آزمون تی تک¬نمونه‌ای گردشگری بر بُعد انسانی، اجتماعی، فیزیکی، طبیعی و مالی روستائیان تأثیر مثبت دارد. بررسی تحلیل واریانس نشان داد که بین ابعاد مختلف معیشت پایدار اختلاف معنی‌داری وجود دارد. تحليل رگرسيون نشان داد همه ابعاد معیشت پایدار (بُعد انسانی، اجتماعی، طبیعی، فیزیکی، مالی) تأثیر معنی‌داری را بر معیشت پایدار روستاییان دارند. همچنین نتیجه بر اساس تحلیل مسیر حاکی از آن است که همه ابعاد تأثیر مستقیم و غیرمستقیمی بر معیشت پایدار روستایی دارند، به¬طورکلی از دیدگاه مردم گردشگری بر معیشت پایدار روستاییان بخش اورامان تخت¬تأثیر مثبت دارد. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        10 - نقش عوامل محیطی و کالبدی در ارتقاء امنیت فضاهای شهری مورد مطالعه: منطقه 8 شهرداری تهران
        نفیسه مرصوصی سارینا عظیمی
        توجه به¬مقوله امنیت از بُعد غیرانتظامی آن، پدیده¬ای جدید محسوب می‌شود و قاعدتاً کمبود تحقیقات و مطالعات در این زمینه امری بدیهی است. ریشه برخی از جرایم و وجود احساس ناامنی را باید در عدم توجه برنامه¬ریزان و مدیران شهری جستجو کرد. مسئله بزرگ در زمینۀ ایجاد امنیت و پیشگیر چکیده کامل
        توجه به¬مقوله امنیت از بُعد غیرانتظامی آن، پدیده¬ای جدید محسوب می‌شود و قاعدتاً کمبود تحقیقات و مطالعات در این زمینه امری بدیهی است. ریشه برخی از جرایم و وجود احساس ناامنی را باید در عدم توجه برنامه¬ریزان و مدیران شهری جستجو کرد. مسئله بزرگ در زمینۀ ایجاد امنیت و پیشگیری از رویدادهای بحرانی و جرم¬خیز این است که آیا شهرهای بزرگ، چنین شرایطی را فراهم کرده¬اند؟ هدف این پژوهش شناخت نقش عوامل مختلف محیطی و کالبدی و تأثیرگذاری آن‌ها بر امنیت است. روش تحقیق ترکیبی از روش‌های توصیفی ـ تحلیلی است. این مقاله در پی پاسخ به این سوال‌ها است: 1. آیا درهم آمیختگی عوامل محیطی و کالبدی در فضاهای شهری بر میزان امنیت آن موثر است؟ و2. آیا ترکیب و توزیع کاربری¬های شهری پیرامون فضاهای عمومی موجود در محدودۀ مورد مطالعه بر افزایش امنیت شهری موثر است؟ محدوده مورد مطالعه منطقه 8 شهرداری تهران است. اطلاعات موردنیاز به دو روش کتابخانه‌ای و روش میدانی به¬دست آمده و تحلیل از داده¬ها از طریق نرم¬افزارهای SPSS و Minitabs وGIS انجام شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که میزان امنیت محله‌ها همانند تفاوت‌های محیطی و کالبدی در آن‌ها، متفاوت است. همچنین محله¬های 13¬گانه منطقه 8 تهران از نظر میزان امنیت و تک¬تک مولفه‌های پژوهش رتبه‌بندی شدند. امنیت در آن دسته از فضاهای عمومی که از بدنه یا محدوده¬های پیرامونی با ویژگی کاربری¬های ترکیبی و متنوع اراضی شهری برخوردار بودند، در مقایسه با سایر فضاهای مشابه که فاقد ویژگی تنوع و ترکیب کاربری اراضی شهری بودند متفاوت بود. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        11 - بررسی تاثیرات به¬کارگیری سیستم نظارت هوشمند (CCTV) در کاهش جرائم شهری
        محمود واثق حسین حاتمی نژاد شکوفه جعفری فشارکی
        یکی از کارویژه‏های اصلی حکومت‏ها در اداره بهتر قلمرو تحت¬حاکمیت خود، نظارت بر جریان امور اجتماعی و کنترل رفتارهای شهروندان در چارچوب قانون است. مدیریت و ساماندهی زندگی اجتماعی در دوران حاضر به دلیل پیچیدگی فرآیندهای گوناگون سیاسی، امنیتی و... در محیط‏های جغرافیایی از جم چکیده کامل
        یکی از کارویژه‏های اصلی حکومت‏ها در اداره بهتر قلمرو تحت¬حاکمیت خود، نظارت بر جریان امور اجتماعی و کنترل رفتارهای شهروندان در چارچوب قانون است. مدیریت و ساماندهی زندگی اجتماعی در دوران حاضر به دلیل پیچیدگی فرآیندهای گوناگون سیاسی، امنیتی و... در محیط‏های جغرافیایی از جمله شهرهای بزرگ، کاری بس طاقت‏فرسا بوده و نیازمند به¬کارگیری روش‏ها و ابزار کارآمد در این زمینه است. مسلماً همه‏ی دولت‏ها برای تأمین نیازهای گوناگون شهروندان خود از جمله امنیت محیط‏های شهری، از همه‏ی امکانات و ابزارهای لازم بهره‏گیری می‏نمایند؛ لیکن با این وجود، همواره فضاهایی وجود دارند که علیرغم تلاش دولت‏ها، خارج از نظارت و کنترل آن‏ها هستند. در این قبیل فضاها که به منزله‏ی حفره‏های دولت محسوب می‏شوند، حجم گسترده‏ای از جرائم و ناامنی‏های پیدا و پنهان بوقوع می‏پیوندد که باعث اختلال در جریان طبیعی امور اجتماعی می‏گردند. پرسشی که در این رابطه وجود دارد آن است که، چگونه می‏توان میزان نظارت و کنترل دولت‏ها را در این فضاها افزایش داد؟ در پاسخ به پرسش فوق، طی مقاله حاضر، تلاش شده تا ضمن بررسی اثرات به¬کارگیری ابزار هوشمند نظارت و کنترل (دوربین مداربسته)، در کاهش تخلفات و جرائم شهری، چگونگی افزایش کارائی دولت‏ها در کنترل فرآیندهای شهری مورد بررسی و تحقیق قرار بگیرد. پژوهش حاضر، به روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه‏ی داده‏های میدانی انجام شده، بنابراین برای تجزیه و تحلیل و نتیجه‏گیری، افزون بر منابع کتابخانه‏ای و الکترونیکی از یافته‏های پرسش‏نامه‏ای نیز استفاده شده است. لازم به¬ذکر است که روایی سوالات پرسشنامه با استفاده از روش تحلیل عاملی و پایایی سوالات پرسشنامه از طریق ضریب آلفای کرونباخ آزموده شدند. در نهایت هم داده‏های حاصل از پرسشنامه از طریق آزمون میانگین یک جامعه (T-test)، تجزیه و تحلیل شدند. نتایج حاصل از بررسی‏های این مقاله نشان می‏دهد، به¬کارگیری سیستم‏های هوشمند نظارت در محیط‏های شهری، نقش چشم‏گیری در کاهش جرائم و ناامنی‏های اجتماعی دارد. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        12 - توسعه گردشگری اجتماع محور با تأکید بر جنبه‌های قومی محلی (مطالعه موردی: شهر کرمانشاه)
        اعظم صفرآباد منصور طبیعی
        فرایند جهانی شدن گویای تلاش برای یکسان¬سازی فرهنگی از طریق ایجاد بازارهای گسترده برای تولید کالاهای مشابه در شکل انبوه است. در عمل فشار برای از میان بردن خرده فرهنگ‌ها طی سال‌های گذشته به مقاومت قومی منجر شده است که گویای تمایل شدید به ایجاد تعلق‌های هویتی برای جلوگیری چکیده کامل
        فرایند جهانی شدن گویای تلاش برای یکسان¬سازی فرهنگی از طریق ایجاد بازارهای گسترده برای تولید کالاهای مشابه در شکل انبوه است. در عمل فشار برای از میان بردن خرده فرهنگ‌ها طی سال‌های گذشته به مقاومت قومی منجر شده است که گویای تمایل شدید به ایجاد تعلق‌های هویتی برای جلوگیری از حذف فرهنگ‌های قومی است. کشور ایران از بارزترین نمونه‌های تنوع فرهنگی، قومی، زبانی و مذهبی در جهان است که برخلاف اکثر کشورهای چند قومیتی، تنوع و تکثر قومی محلی یا موزاییک بودن پهنه فرهنگی آن، درون‌زا و بومی است. شهر کرمانشاه با توان‌های توسعه‌ای بسیار، با تعلق قومی جماعتی قوی، می‌تواند پیش زمینه ایجاد بازارهای گردشگری قومی باشد. قومیت کُرد از استمرار و پیوستگی فرامرزی برخوردار است که می‌تواند توان منطقه‌ای در حوزه کالایی شدن (گردشگری، رسانه و ...) باشد. این مسأله که چگونه از توان‌های قومی جهت نیل به اهداف توسعه اجتماعی در سطح محلی، منطقه‌ای و ملی می‌توان بهره برد، حایز اهمیت است. روش تحقيق از نوع کاربردی ـ توسعه‌ای و شیوه گردآوري اطلاعات میدانی و کتابخانه‌ای است. جامعه آماری 40 نفر از مدیران شهری و 340 نفر از گردشگران می‌باشند. در مجموع اکثر پاسخگویان نمایه‌های قومی فرهنگی اثرگذار در توسعه گردشگری قومی در سطح شهر کرمانشاه را ضعیف و متوسط ارزیابی کرده‌اند. نتایج آزمون کای اسکوئر در بررسی کميت توسعه گردشگری اجتماع محور با تأکید بر جنبه‌های قومی محلی در شهر کرمانشاه معنی دار است. از آنجا که مقدار (sig) يا سطح معني¬داري متناظر با اين آماره کوچکتر از مقدار (<p 05/0) است بنابراین، با توجه به مقدار x2 و نیز درجه آزادي برابر با 4 و همچنين سطح معني داري برابر با 000/0، مي‌توان نتيجه گرفت گردشگری قومی محلی در توسعه گردشگری اجتماع محور نقش اثرگذار دارد. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        13 - پیامدهای بحران مهاجرت ناشی از خشکسالی های کوتاه مدت در استان سیستان و بلوچستان
        محسن جان پرور ریحانه صالح آبادی
        خشکسالي يک پديده پيچيده می¬باشد که تعريف آن دشوار است. در مناطق مختلف تعاريف متفاوتی از آن ارائه مي¬شود و هر کدام از آن تعاريف بستگي به¬ميزان متوسط بارش دارد. خشکسالی می¬تواند پیامدهای بسیاری داشته باشد. از دیدگاه امنیتی با توجه به قرارگیری استان سیستان و بلوچستان در خش چکیده کامل
        خشکسالي يک پديده پيچيده می¬باشد که تعريف آن دشوار است. در مناطق مختلف تعاريف متفاوتی از آن ارائه مي¬شود و هر کدام از آن تعاريف بستگي به¬ميزان متوسط بارش دارد. خشکسالی می¬تواند پیامدهای بسیاری داشته باشد. از دیدگاه امنیتی با توجه به قرارگیری استان سیستان و بلوچستان در خشک¬ترین منطقه کشور، افزایش آسیب‌دیدگی اقلیمی و بیابانی‌ترشدن گذرگاه‌های مرزی و درون‌سرزمینی، ظرفیت بالقوه‌ مبسوطی برای گسترش ناامنی از این منطقه به¬داخل کشور فراهم نموده است. اکنون نیز به¬علت شرایط نامناسب اقلیمی، دیده‌بانی و پاسداری در بسیاری نقاط استان غیرممکن یا بسیار پرخطر است و معبر امنی برای گروه‌های تروریستی فراهم کرده است. از سویی دیگر، از مهم¬ترين آثار خشکسالی ممکن است، مشکلات اقتصادي و اجتماعي مانند مهاجرت اجباري از مناطق خشک به سایر مناطق باشد. این مقاله با روشی توصیفی تحلیلی به بررسی خشکسالی و ارتباط آن با مهاجرت ساکنان استان سیستان و بلوچستان می¬پردازد. برای درك اينكه بارندگي تاثيرهاي مختلفي بر منابع آب دارد، منجر به اين گشت كه از شاخص SPI برای بررسی میزان خشکسالی در استان سیستان و بلوچستان بهره گرفته شود. داده¬های بارش ماهیانه (میلی¬متر)، سال¬های 2005-1985 برای چهار ایستگاه استان سیستان و بلوچستان (زاهدان، زابل، ایرانشهر، چهاربهار، کنارک) مورد مطالعه قرار گرفتند. یافته¬ها نشان¬دهنده آن است که کمبود آب در مناطقي که درگير خشکسالي مي¬شوند منجر به افزايش مهاجرت مي¬شود. وقوع خشکسالی¬های شدید در منطقه، اثرات نامطلوب اقتصادی و اجتماعی برجای گذاشته است که با توجه به وابستگی شدید اقتصادی مردم سیستان و بلوچستان به کشاورزی این بحران منجر به پدیده مهاجرفرستی شده است و سبب شده¬است تعادل جمعیتی، اقتصادی، اجتماعی و... نامتوازن شده و به بحران های منطقه ای و عدم توسعه یافتگی منطقه منجر گردد. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        14 - اثرات توان گردشگری در گسترش زیرساخت ها و ایجاد شهر خلاق مطالعه موردی: شهر کرمانشاه
        محسن شاطریان رسول  حیدری سورشجانی ژیلا  ورفی نژاد
        گردشگری به¬عنوان صنعتی پاک و پویا شناخته شده است که در صورت توسعه منافع زیادی از جمله افزایش عدالت اجتماعی و افزایش اشتغال برای جامعه درپی خواهد داشت و در صورت وجود زیرساخت¬های شهری توسعه بیشتری خواهد یافت. رقابت شدید میان شهرها به¬عنوان مقاصد گردشگری، شهرها را ناگزیر ب چکیده کامل
        گردشگری به¬عنوان صنعتی پاک و پویا شناخته شده است که در صورت توسعه منافع زیادی از جمله افزایش عدالت اجتماعی و افزایش اشتغال برای جامعه درپی خواهد داشت و در صورت وجود زیرساخت¬های شهری توسعه بیشتری خواهد یافت. رقابت شدید میان شهرها به¬عنوان مقاصد گردشگری، شهرها را ناگزیر به¬یافتن راهکارهایی جهت متمایز شدن از سایر شهرها و مقاصد گردشگری کرده است. شهر خلاق مبحثی جدید و مورد توجه در حوزه شهر سازی است و نقش اساسی در رشد و توسعه شهر دارد. ظهور و فراگیر شدن ایده¬ی شهرخلاق شاهدی بر این ادعاست و می¬توان گفت که توسعه گردشگری یکی از راه های مطمئن برای رسیدن به شهرهای خلاق است. هدف از انجام این تحقیق بررسی تأثیرات پتانسیل¬¬های گردشگری در گسترش زیرساخت¬ها و شکل¬گیری شهر خلاق در شهر کرمانشاه می¬باشد. روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی است و ابزار اصلی گردآوری داده¬ها پرسشنامه می¬باشد. جامعه آماری مورد مطالعه ساکنین شهر کرمانشاه است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 385 پرسشنامه تعیین گردیده است که جهت تجزیه و تحلیل نتایج حاصل از پرسشنامه از روش معادلات ساختاری (SEM) با استفاده از نرم¬افزار Amos استفاده شده است. یافته¬های پژوهش نشان می¬دهد که پتانسیل¬های گردشگری در گسترش زیرساخت¬ها و شکل¬گیری گردشگری خلاق و خلاقیت در شهر کرمانشاه مؤثر می¬باشند، زیرا سطح معنی¬داری (p value) برای هر دو مسیر کمتر از 05/0 بوده است. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        15 - شاخص های کالبدی شهر یزد
        بهنام  مغانی زهرا خدامان
        ناحیه تاریخی شهرها میراث ارزشمندی است که در طول زمان در هویت بخشی به حیات شهری نقش ویژه¬ا¬ی ایفا می¬کند. در این میان، نقش مدیریت شهری در برنامه¬ریزی مناطق تاریخی شهرها بسیار تعیین¬کننده است. ازاين¬رو، با توجه به اهميت مسئله مقاله حاضر به بررسي و تحليل عملکرد مديريت شهري چکیده کامل
        ناحیه تاریخی شهرها میراث ارزشمندی است که در طول زمان در هویت بخشی به حیات شهری نقش ویژه¬ا¬ی ایفا می¬کند. در این میان، نقش مدیریت شهری در برنامه¬ریزی مناطق تاریخی شهرها بسیار تعیین¬کننده است. ازاين¬رو، با توجه به اهميت مسئله مقاله حاضر به بررسي و تحليل عملکرد مديريت شهري در توسعه کالبدي -فيزيکي مناطق شهریزد مي¬پردازد. پژوهش حاضر از نظر اهداف در زمره تحقیقات کاربردی بوده و روش پژوهش نیز، توصیفی- تحلیلی می¬باشد. جهت جمع¬آوری داده¬ها ازروش کتابخانه-ای، اسنادی (استفاده از آمار،اطلاعات و نقشه سازمان¬ها) و پیمایشی استفاده شده است. از مدل آنتروپی شانون جهت وزن¬دهی شاخص¬های تحقیق و از مدل واسپس جهت رتبه¬بندی شده است. يافته¬هاي اين پژوهش با توجه به بررسی سه منطقه شهر مبين آن است که مناطق شهر یزد به دلیل وجود بافت¬های تاریخی و فرسوده از لحاظ شاخص کالبدی ضعیف می¬باشد، که در این تحقیق به رتبه¬بندی و مقایسه هر سه منطقه با توجه با شاخص کالبدی و علل آنها و راهکارهای پیشنهادی پرداخته شده است. بررسی¬ها نشان می¬دهد منطقه 3 به دلیل ابنیه بافت فرسوده وتاریخی کمتری که دارد، رتبه نخست را دارا می¬باشد. منطقه دو و یک در رتبه¬های بعدی قرار می¬گیرند. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        16 - نوسان عناصر اقلیمی و اثرات آن‌ بر آبدهی رودخانه جراحی
        رضا برنا
        طی سالهای اخیر بر اثر خشکسالی¬های ایجاد شده و به تبع تغییر در مقادیر عناصر اقلیمی، میزان آبدهی رودخانه جراحی نیز تغییر کرده است. تحقیق حاضر بر روی بخشی از زیر حوضه رودخانه جراحی در جنوب استان خوزستان انجام شده است، که به بررسی تأثیر عناصر اقلیمی بر آبدهی رودخانه در منطق چکیده کامل
        طی سالهای اخیر بر اثر خشکسالی¬های ایجاد شده و به تبع تغییر در مقادیر عناصر اقلیمی، میزان آبدهی رودخانه جراحی نیز تغییر کرده است. تحقیق حاضر بر روی بخشی از زیر حوضه رودخانه جراحی در جنوب استان خوزستان انجام شده است، که به بررسی تأثیر عناصر اقلیمی بر آبدهی رودخانه در منطقه می¬پردازد. بر همین اساس در این تحقیق اقدام به بررسی نوسانات عناصر اقلیمی (با تاکید بر دما و بارش) و وضعیت هیدرولوژیکی منطقه تحت آزمون ناپارامتری من- کندال و تخمینگر سن در نرم¬¬افزار MAKESENS شده است. به¬منظور نیل به اهداف تحقیق، نوسانات دما و بارش برای دوره آماری سی ساله (1392-1362) بررسی و مشخص شد که روند نوسانات دما در منطقه صعودی بوده و آماره من- کندال در حدود 21/2 و مقدار نمایه تخمینگر سن 3/0 بوده است، که هر دو در سطح 95 درصد معنی¬دار بوده است. به¬طورکلی نوسانات بارش در منطقه روند منفی داشته که این امر نشان¬¬دهنده کاهش نزولات جوی در منطقه است. هر چند که این نوسانات تحت هیچکدام از روش¬های ناپارامتری بررسی شده معنی¬دار نبوده¬اند. نوسانات دبی در همه ایستگاه‌های مورد مطالعه روند نزولی داشته است، که این روندها برای آزمون آماره من- کندال به¬طور متوسط در حدود 4/2- و برای نمایه تخمینگر سن در حدود 22/1- بوده است و در سطوح 95 و 99 درصد معنی¬دار بوده¬اند. بر اساس نتایج این تحقیق می¬توان گفت روند افزایشی نوسانات دما در منطقه و همچنین روند کاهشی میزان بارندگی در این دوره بر کاهش دبی رودخانه تا حدود زیادی تأثیر گذاشته است. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        17 - ارزیابی تطبیقی از ویژگی های فضای کالبدی شهر در بروز رفتارهای وندالیستی (مطالعه موردی: شهرک کارشناسان و شهرک کوثر در اردبیل)
        سهراب ابوالفتحی
        وندالیسم تخریب آگاهانه، ارادی و خود خواسته اموال، تاسیسات و متعلقات عمومی شهر است. شهرهای امروزی به موازات افزايش و گسترش جمعيت و فضاهای کالبدی با انواع مشکلات و آسيب‎های شهری روبرو هستند که در مجموع، این اجتماعات را از لحاظ سلامت محيط و احساس امنيت تهديد می‎کنند که از چکیده کامل
        وندالیسم تخریب آگاهانه، ارادی و خود خواسته اموال، تاسیسات و متعلقات عمومی شهر است. شهرهای امروزی به موازات افزايش و گسترش جمعيت و فضاهای کالبدی با انواع مشکلات و آسيب‎های شهری روبرو هستند که در مجموع، این اجتماعات را از لحاظ سلامت محيط و احساس امنيت تهديد می‎کنند که از جمله این مسائل، رفتارهای وندالیستی در سطح شهر می‎باشد. با توجه به اين شرايط ضرورت توجه به اين که معضل اجتماعی گريبانگير فضاهای عمومی شهرهای کشور شده است، از اهميتی ويژه برخوردار است. متعاقب موضوع فضاهای عمومی شهر اردبیل که در معرض رفت و آمد افراد جوان قرار دارند نيز با چنين مسائل و مشکلاتی روبرو هستند. هدف اصلی از این تحقیق شناخت ویژگیهای فضای کالبدی در بروز رفتارهای وندالیستی در دو شهرک مورد مطالعه شهر اردبیل می‎باشد. این تحقيق از نوع کاربردی و روش تحليل داده‎ها، توصيفی- تحليلی است. مرحله اول تحقیق شامل گزینش شاخص‎ها و جمع‎آوری داده‎های کالبدی و فیزیکی دو شهرک مورد مطالعه موثر در ایجاد و گسترش پدیده وندالیسم از جمله نوع کاربری اراضی شهری، تراکم جمعیت، میزان دسترسی به تاسیسات قابل تخریب و میزان خلوت و باز بودن فضاهای شهری است، می‎باشد. مرحله دوم نیز شامل تجزيه وتحليل داده‎های جمع‎آوری شده و تهیه نقشه‎ها و همپوشانی آنها از طریق نرم¬افزارGIS به¬منظور شناسائی مناطق مستعد برای ایجاد این آسیب اجتماعی است. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‎ها و بررسی پهنه‎بندی این دو شهرک از لحاظ میزان تاثیرپذیری از پدیده وندالیسم نشان می‎دهد که میزان آسیب‎پذیری شهرک کوثر بیشتر از شهرک کارشناسان می‎باشد. چراکه میزان فضاهای باز و خلوت با کاربری زمین¬های بایر شهری و فضای سبز در شهرک کوثر بیشتر است. همچنین تراکم ساختمانی و جمعیتی در شهرک کارشناسان بالاتر از شهرک کوثر می‎باشد. از عوامل مهم دیگر می‎توان به وجود مجتمع تفریحی و توریستی شورابیل در شهرک کوثر اشاره کرد که شرایط مناسبی برای وقوع این پدیده ایجاد کرده است. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        18 - تبيين تنش هاي سياسي - اجتماعي ناشي از آب در خراسان جنوبي مورد: منطقه اسفدن و افين
        سید عباس احمدی اسدالله رمضانی
        آب يکي از زيرساختهاي اصلي توسعه در بخش¬هاي مختلف اقتصادي اجتماعي کشورها محسوب مي¬شود. روند افزايش جمعيت و نياز به آب براي تامين غذاي بشر، محدوديت ذاتي منابع آب به خصوص در مناطق خشک و نيمه خشک، بهره¬برداري بي¬رويه از منابع آبي و فقدان مديريت صحيح سبب شده است کمبود آب به¬ چکیده کامل
        آب يکي از زيرساختهاي اصلي توسعه در بخش¬هاي مختلف اقتصادي اجتماعي کشورها محسوب مي¬شود. روند افزايش جمعيت و نياز به آب براي تامين غذاي بشر، محدوديت ذاتي منابع آب به خصوص در مناطق خشک و نيمه خشک، بهره¬برداري بي¬رويه از منابع آبي و فقدان مديريت صحيح سبب شده است کمبود آب به¬تدريج بحران¬ها و چالش¬هاي مختلفي را بوجود آورد. به¬عنوان نمونه در سال¬هاي اخير تنش بر سر آب رودخانه افين در منطقه قاينات خراسان جنوبي افزايش پيدا کرده است که در اين تحقيق بررسي می¬شود. اين تحقيق از نوع مطالعات موردي است که اطلاعات و داده¬هاي آن علاوه بر منابع کتابخانه¬اي و الکترونيکي، از طريق اسناد و مدارک مرتبط، مصاحبه با کارشناسان، مسئولين و نيز افراد بومي به¬دست آمده است. نتايج حاصله نشان مي¬دهد افزايش سطح زير کشت باغات در منطقه و افزايش جمعيت از يک طرف، و کاهش منابع آبي به دليل خشکسالي¬هاي اخير و استفاده¬هاي نادرست و بي¬رويه از سوي ديگر، باعث کاهش سهم هر فرد از آب¬هاي قابل مصرف و افزايش تقاضا براي آب و بروز اختلافات در منطقه شده است. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        19 - واکاوی آسیب پذیری شهری با رویکرد پدافند غیرعامل در شهرهای منطقه ایی یک مطالعه موردی در شهر گرگان
        حسن  حسینی اميني حسین  موسی زاده شیما  کریمی امید  تبریزی سمیرا  قیاسی
        امروزه با استفاده از برنامه¬های جامع مدیریت بحران و با اجرای طرح¬های کاربردی پدافند غیرعامل قبل، می¬توان شدت گستردگی خسارات و تلفات ناشی از این¬گونه خطرات را به¬میزان قابل ملاحظه¬ای کاهش داد. از مهمترین این تمهیدات به¬کارگیری اصول پدافند غیرعامل جهت کاهش خطرپذیری است، ه چکیده کامل
        امروزه با استفاده از برنامه¬های جامع مدیریت بحران و با اجرای طرح¬های کاربردی پدافند غیرعامل قبل، می¬توان شدت گستردگی خسارات و تلفات ناشی از این¬گونه خطرات را به¬میزان قابل ملاحظه¬ای کاهش داد. از مهمترین این تمهیدات به¬کارگیری اصول پدافند غیرعامل جهت کاهش خطرپذیری است، همچنین به¬کار بستن این تدابیر می¬تواند جهت کاهش خطرپذیری در برابر خطرات طبیعی و انسان¬ساز مفید واقع شود. از طرفی سرزمین ما ایران به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی و سیاسی همواره در معرض انواع خطرات طبیعی و تهدیدات انسان¬ساز (جنگ) قرار داشته است و تلفات انسانی و خسارات مالی سنگین متحمل شده است. از این¬رو و با توجه به اهمیت تحقیق، هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی آسیب¬پذیری تأسیسات شهری با رویکرد پدافند غیرعامل در شهر گرگان است که بدین¬منظور از روش توصیفی ـ تحلیلی و پیمایش میدانی و متعاقب آن پهنه¬بندی و همپوشانی لایه¬های اطلاعاتی (IndexOverlay) در نرم¬افزار تحلیل فضایی GIS استفاده شده است. در این پژوهش با استفاده از 5 معیار دسترسی به راه، تراکم جمعیتی، پراکندگی مراکز پلیس 10+، تراکم ساختمانی و توزیع فضایی تأسیسات حیاتی و حساس شهر گرگان و پهنه¬بندی آنها و در نهایت، با استفاده از همپوشانی لایه¬های تهیه شده، مشخص گردید که قسمت شمال¬غربی شهر گرگان به دلیل تمرکز بالای تأسیسات حیاتی نظیر شرکت توزیع برق استان، شرکت پخش ملی فراورده¬های نفتی و شرکت آب¬منطقه¬ای از آسیب¬پذیری بیشتری برخوردار است که نیازمند تدابیر برنامه¬ریزی شده بیشتری در چارچوب پدافند غیرعامل می¬باشد. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        20 - بررسی رابطه متقابل بین پارامترهای موثر در مکان یابی سایت های پرواز تفریحی (مطالعه موردی: استان اصفهان)
        امیر گندمکار نوشین قاسمی فاطمه دانشور
        هر سایت پروازی متأثر از عوامل جغرافیایی اقلیمی و توپوگرافی منطقه قابل بهره¬برداری خواهد بود. هدف از این پژوهش شناخت استانداردهای سایت¬های پرواز تفریحی، بررسی عوامل تأثیرگذار و تاثیرپذیر در پروازهای تفریحی، شناسایی مکان¬های مناسب سایت پرواز تفریحی در استان اصفهان می¬باشد چکیده کامل
        هر سایت پروازی متأثر از عوامل جغرافیایی اقلیمی و توپوگرافی منطقه قابل بهره¬برداری خواهد بود. هدف از این پژوهش شناخت استانداردهای سایت¬های پرواز تفریحی، بررسی عوامل تأثیرگذار و تاثیرپذیر در پروازهای تفریحی، شناسایی مکان¬های مناسب سایت پرواز تفریحی در استان اصفهان می¬باشد. روش مورد استفاده در این تحقیق، به¬منظور مکان¬یابی سایت¬های پرواز تفریحی در استان اصفهان، ابزار و تکنیک¬های دیمیتل، بولین و نرم¬افزار GIS است. نتایج نشان می‌دهد مهمترین عامل‌ها به ترتیب، جهت شیب زمین، شیب زمین و توپوگرافی می‌باشد که هرسه پارامترهای فیزیکی می‌باشند و در رتبه بعد سرعت باد غالب و جهت وزش باد می‌باشد. سرعت باد غالب جهت وزش باد غالب، جهت شیب زمین توپوگرافی، شیب زمین و حریم هوایی جزء پارامترهای تاثیرگذار می‌باشد نقشه مکان¬های مناسب برای سایت پرواز تفریحی در استان اصفهان نشان می‌دهد پراکندگی سایت‌های مناسب در مناطق غربی بیشتر است. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        21 - امنیت زیست‌محیطی و امنیت ملی ایران در بستر تحولات هیدروپلیتیک مرزی مطالعه موردی: هریرود
        حسن  کامران دستجردی احسان یاری مرضیه عابدی
        از مهم¬ترین موضوعات زیست‌محیطی مطرح در برهه کنونی، بحران آب و چالش¬های امنیتی ناشی از آن است. آب سر منشاء تولید، تلاش و تمدن است و حیات و ممات انسان به بود و نبود آن وابسته است. در شرایطی که کشمکش بر سر منابع آب به‌طور فزاینده موجب تشنج در روابط بین دولت‌هاست، توجه روزا چکیده کامل
        از مهم¬ترین موضوعات زیست‌محیطی مطرح در برهه کنونی، بحران آب و چالش¬های امنیتی ناشی از آن است. آب سر منشاء تولید، تلاش و تمدن است و حیات و ممات انسان به بود و نبود آن وابسته است. در شرایطی که کشمکش بر سر منابع آب به‌طور فزاینده موجب تشنج در روابط بین دولت‌هاست، توجه روزافزون به مباحث رودخانه¬هاي مرزي، اهميت فزاينده¬اي پيدا می¬كند و ما شاهد فزونی مشاجرات هیدروپلیتیک میان‌ کشورها هستیم. ایران نیز به‌واسطه داشتن رودهای مرزی مشترک از این قاعده مستثنی نیست. در این میان رودخانه هریرود ازجمله رودهای مشترک ایران، افغانستان و ترکمنستان است که از افغانستان سرچشمه می¬گیرد. این رود مهم¬ترین منبع تأمین‌کننده آب منطقه شمال شرق کشور است. از آنجا که دسترسی پایدار به منابع آبی به¬عنوان سرمایه¬ای ملی، تحت¬تاثیر مولفه¬های متعددی همچون شرایط جغرافیایی، اقلیم و آب و هوا، شرایط زمین¬شناختی و توپوگرافی، طرح¬های توسعه و طرح¬های فنی مدیریت و انتقال منابع آب، مسائل سیاسی اجتماعی و فرهنگ استفاده از آب، نوع معیشت و اقتصاد، سیاست¬های ملی و کلان دولتها و ... است، لذا مستلزم داشتن نگاهی جامع، سیستمی و میان رشته¬ای است. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با تاکید بر مسائل جغرافیایی و سیاسی و با استفاده از چارچوب نظری مکتب کپنهاگ که مهم‌ترین و جامع¬ترین کار علمی را در تعریف و تبیین مفهوم امنیت به‌مثابه یک موضوع بین‌رشته‌ای و فراگیر ارائه داده است، در پی پاسخ به این سوال است که آیا تحولات هیدروپلیتیک مرزی و بهره¬برداری از سد سلما در افغانستان، می¬تواند چالشی برای امنیت زیست‌محیطی و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران باشد؟ و در صورت ایجاد چالش، رویکردها و راهکارهای مدیریت مطلوب آن چیست؟ یافته¬های حاصل از تحقیق حاکی از آن است که با توجه به موقعیت بالادستی سد سلما با در نظر گرفتن فاکتور فصلی بودن آب هریرود، می¬تواند موضوع امنیت زیست‌محیطی باشد و از منظر امنیت ملی، با توجه به چشم‌انداز وابستگي شهرهاي بزرگ منطقه شمال¬شرقي کشور به منابع آب این رود و بالا بودن ریسک امنیت آبی کشور، می¬تواند چالش¬زا باشد. در جهت مدیریت مطلوب چالش مذکور، داشتن نگاه سیستمی، در قالب رویکردهای حقوقی، اقتصادی و سیاسی ضروری می¬باشد و به¬طور خاص غیرامنیتی ساختن آن در سیاست¬های اعلامی و امنیتی دانستن آن در سیاست¬های اعمالی ضروری است. جزييات مقاله