https://mag.iga.ir/ جغرافیا (نشریۀ انجمن جغرافیایی ایران) fa daily 1 Fri, 22 May 2026 00:00:00 +0330 Fri, 22 May 2026 00:00:00 +0330 https://mag.iga.ir/article_736478.html یکی از چالش‌های اساسی در اداره شهرهای ایران، به‌ویژه کلان‌شهرها، تعدد و تنوع سطوح تقسیمات اداری-فضایی است. سازمان‌ها، ادارات و بخش‌های مختلف دولتی معمولاً در کلان‌شهرها تقسیمات فضایی مخصوص به خود را دارند که این ناهمگونی و ناهمسطحی باعث پیچیدگی بی‌مورد تقسیمات فضایی-اداری و ایجاد چالش در مسیر حکمرانی مطلوب می‌شود. این پژوهش به بررسی ناهمگونی تقسیمات فضایی-اداری در کلان‌شهر اهواز و چالش‌های ناشی از آن می‌پردازد.این تحقیق از نظر روش در زمره تحقیقات کیفی و از نوع اکتشافی-کاربردی است. در بخش کیفی از تکنیک دلفی برای تعیین مؤلفه‌ها و شاخص‌های تحقیق استفاده شده و با 15 خبره مصاحبه به عمل آمده است. سپس با استفاده از روش مدل‌سازی ساختاری-تفسیری (ISM) و تحلیل MICMAC، سطح‌بندی و تحلیل عوامل انجام شده است.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تقسیمات ناهمگون اداری-فضایی در اهواز نه‌تنها یک مسأله ساختاری، بلکه یک مشکل سیستمی خودتقویت‌گر است که از طریق بازخوردهای منفی مانند رقابت نهادها می‌تواند تداوم یابد. مدل نهایی چهار عامل کلیدی را در سطوح مختلف نشان می‌دهد: مدیریت یکپارچه شهری در سطح بنیادی، شاخص قانونی و حقوقی در سطح سوم، کیفیت زندگی در سطح دوم و حکمرانی در سطح اول. این ناهمگونی از طریق ایجاد پراکندگی قدرت، کاهش شفافیت و افزایش هزینه‌های تعامل، کیفیت حکمرانی شهری را تضعیف می‌کند.شکستن این چرخه معیوب تنها با مداخله هم‌زمان در سطوح قانونی (اصلاح قوانین متمرکز)، نهادی (یکپارچه‌سازی سازمانی) و اجتماعی ممکن است. این پژوهش لزوم بازنگری اساسی در تقسیمات اداری-فضایی را به عنوان عاملی کلیدی در بهبود حکمرانی شهری و مدیریت یکپارچه در کلان‌شهر اهواز تأیید می‌کند. https://mag.iga.ir/article_736479.html تاثیرگذاری و تاثیرپذیری مردم از پدیده های جغرافیایی، شاید به منزله مهمترین خصیصه علم جغرافیا شناخته شود. از آنجا که جغرافیا اندیشه را تحت تاثیر قرار می‌دهد و در نهایت اندیشه، جغرافیای جدیدی را به وجود می‌آورد و مکان را متفاوت‌ترازگذشته می نمایدجغرافیدان سیاسی و بالاخص به طور ویژه‌تر ژئوپلیتسین لازم است که بدان شناخت حاصل نماید. هدف ازاین پژوهش تحلیل میزان تاثیرپذیری محیط و انسان از هم در خلق رفتارها و محیط های جدید جغرافیایی جهت ادامه زندگی و قدرت‌نمایی در عرصه روابط خارجی است. این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی، با تکیه بر داده‌های کتابخانه‌ای و میدانی، با بهره گیری از روش‌های مخنلف ازجمله مدل‌های تصمبم گیری چندشاخصه(TOPSIS)،تحلیل‌ سلسله مراتبی(SWOT)،سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) و روش میانگین هندسی(AHP فازی بوکلی)،باتشکیل مقایسات زوجی،محاسبه اوزان فازی و نرمال بدست آمده از پرسشنامه های توزیع شده بین جامعه آماری برابر با حجم نمونه(به تعداد۲۰نفرازتحصیلکردگان ومدیران منطقه ای)،به این نتیجه رسیدکه عوامل طبیعی مثل توپوگرافی با وزن۰/۲۳۶۳و کسب رتبه۱، زمین کافی برای گسترش فعالیت‌های مختلف چون نظامی یاگردشگری با وزن۰/۲۱۳۸ با رتبه۲و انسانی بسیاری چون موقعیت استراتژیکی و ژئوپلیتیکی منطقه با رتبه۴و رعایت فاصله از دالان­های هوایی با رتبه۵ از۱۰زیرمعیار مدنظر، در مکان‌یابی و معماری نقاط استراتژیک و سایت­های نظامی جهت آمادگی حکومت در برابر هجمه های دشمنان تاثیرگذار است که باید نقش همه آنها را در تجزیه و تحلیل­ ها و ظرفیت سنجی توسعه یا استقرار پایگاه­های نظامی جدید در نظر گرفت. در بحث ژئوتوریستی، برای توسعه پایدار گردشگری در منطقه علیصدر، اتخاذ راهبردهایی چون استفاده از پتانسیل‌های طبیعی محیط برای ارتقاء سطح زندگی مردمان منطقه و برپایی دائمی نمایشگاه های تولیدات و جشنواره های بومی منطقه جهت افزایش طول مدت اقامت گردشگران و جهانگردان داخلی و خارجی ضروری می‌نماید