تحلیل سیستمی اثرات تحولات تقسیمات سیاسی بر پراکنده رویی شهری (نمونه مطالعاتی: شهر قم)

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی، مدیریت و برنامه ریزی شهری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

2 گروه جغرافیای انسانی، برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Systems analysis of the effects of political divisions on urban sprawl (Study sample: Qom)

نویسندگان [English]

  • Sayed Ali Hosseini 1
  • Sohrab Amirian 2
1 Department of Human Geography, Management and Urban Planning, Sistan and Baluchestan University, Zahedan, Iran.
2 Department of Human Geography, Urban Planning, Payame Noor University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Abstract In the history of Iran's proliferation, the government, as the most important political agents, have consistently played the most effective role in the transformation of spatial structures, including cities. These changes in the role of cities and the role played by the government set the stage for strengthening the city's economy, the development and expansion of cities and urbanization. The purpose of this research is to investigate and analyze the most important effects of political divisions on urban Sprawl in Qom using structural analysis model. The research method is descriptive-analytical and the method of collecting library and field information. Data gathering tool is a questionnaire and a checklist. Validity of the questionnaire was confirmed using expert opinion. Structural analysis of futures research model is used to analyze the information. For this purpose, 29 factors were identified as the primary factors according to experts. Finally, the MIC MAC software was used to analyze and rank the indicators used in the structural analysis model and the GIS software to draw maps and layers of information. The results showed that improving the status of a city in the levels of country division, especially the transformation of the city into the provincial capital, can be achieved through four factors of population growth and migration, rising land prices and its stock exchange, the expansion of the state structure and the need for regional services, urban Sprawl overnight. Also based on the results of three factors, the concentration of capital in the city, the establishment of political representatives of the government and the development of industries in the city center were selected as the most important and effective political factors affecting the urban Sprawl in Qom.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Developments in political divisions
  • scattered urban superficiality
  • structural analysis model
  • Qom City

1. پوراحمد، احمد؛ محمد پور، صابر؛ منوچهری میاندوآب، ایوب؛ خلیلی، احمد (1391)، "ارزیابی و سنجش میزان پراکنش و فشردگی شکل شهرها با استفاده از مدل‌های کمی (مطالعه تطبیقی بین کلان‌شهرهای تهران و سیدنی)"، جغرافیا (فصلنامه علمی-پژوهشی انجمن جغرافیای ایران)، دوره جدید، سال دهم، شماره 32.
2. پورمحمدی، محمدرضا؛ جام کسری، محمد (1390)،" تحلیلی بر الگوی توسعه ناموزون تبریز "، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال 25، شماره 100.
3. پیله‌ور، علی‌اصغر (1387)، "ارتقایابی مرکزیت ناحیه‌ای و تحولات ساختاری کارکردی شهر؛ مورد بجنورد "، رساله دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تربیت‌معلم، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
4. پیله‌ور، علی‌اصغر و دیگران (1390)، "بررسی تأثیر تصمیمات سیاسی بر ناپایداری و تحولات ساختاری زمین و مسکن شهری ناشی از رویکرد سیاسی ": مورد بجنورد، فصلنامه جغرافیا و توسعه، شماره 23، 162-141.
5. تقوایی، مسعود و سرایی، حسین (1383)، "گسترش افقی شهرها و ظرفیت‌های موجود شهر: مورد شهر یزد "، فصلنامه‌ی تحقیقات جغرافیایی، شماره 73.
6. حیدری، جهانگیر (1393)، "بررسی نقش دولت در پیدایش و توسعه کالبدی – فضایی بندر بوشهر "، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات شهری، شماره هفتم، تابستان 1392.
7. حیدری، اکبر (1391)، "تحلیل فضایی- کالبدی توسعه آتی شهر سقز با تأکید بر شاخص‌های رشد هوشمند شهری با استفاده از مدل آنتروپی شانون "، جغرافیا و توسعه شهری، شماره 2، 94-67.
8. رهنما، محمدرحیم، عباس زاده، غلامرضا (1386)، اصول، مبانی و مدل‌های سنجش فرم کالبدی شهر، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.
9. رهنمایی، محمدتقی و کلانتری، محسن و صفری، پروانه (1389)، "بررسی نقش دولت در رشد و گسترش فیزیکی شهر ماسال با تأکید بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی پیرامون "، فصلنامه علمی – پژوهشی انجمن جغرافیایی ایران، سال هشتم، شماره 26، پاییز 1389.
10. رهنمایی، محمدتقی (1373)، "دولت و شهرنشینی؛ نقدی بر نظریه عناصر شهری قدیم و سرمایه‌داری بهره بری هانس بوبک "، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 32.
11. رهنمایی، محمدتقی (1388)، "دولت و شهرنشینی در ایران؛ مبانی و اصول کلی نظری توسعه شهر و شهرنشینی در ایران "، مجله جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 165-143.
12. سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، جغرافیای استان قم. چ 5، تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، 1383، 5-4.
13. سیف‌الدینی، فرانک، 1381، فرهنگ واژگان برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای انتشارات دانشگاه شیراز.
14. شکویی، حسین (1373)، دیدگاه‌های نو در جغرافیای شهری، انتشارات سمت.
15. شکویی، حسین (1375)، اندیشه‌های نو در فلسفه جغرافیا، چ 9، تهران، انتشارات گیتاشناسی.
16. عزیز پور، ملکه و حسین زاده دلیر، کریم و اسمعیل پور، نجما (1387)، "بررسی رابطه رشد افقی سریع شهر یزد و تحرکات جمعیتی در این شهر "، مجله‌ی جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، شماره پیاپی 34، 124-105.
17. عزیزی، محمدمهدی و یار محمدی، سیما (1393)، "تأثیر تقسیمات کشوری جدید بر پراکنده رویی شهری (شهر بجنورد)"، نشریه هنرهای زیبا، معماری و شهرسازی، دوره 19، شماره 2، تابستان 1393.
18. علی‌اکبری و فرجی دارالبخانی (1385)، "شهرهای اداری سیاسی و ناپایداری شهری مجله جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای "، شماره ششم، 178-155.
19. فرید، یدالله (1368)، جغرافیا و شهرشناسی، تبریز: انتشارات دانشگاه تبریز.
20. قرخلو، مهدی و داودی، محمود و زندوی، مجدالدین و جرجانی، حسن علی (1390)، "مکان‌یابی بهینه‌ی توسعه فیزیکی شهر بابلسر برمبنای شاخص‌های طبیعی "، جغرافیا و توسعه، شماره 33، 122-99.
21. لطفی، صدیقه؛ منوچهر میاندوآب، ایوب؛ آهار، حسن (1392)،” تحلیل الگوی گسترش کالبدی-فضایی شهر مراغه با استفاده از مدل‌های کمی "، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، سال 17، شماره 43، 222-191.
22. میرکتولی، جعفر و قدمی، مصطفی و مهدیان، بهمن‌میری و معصومه، محمدی سحر (1390)، "مطالعه و بررسی روند و گسترش کالبدی- فضایی شهر بابلسر با استفاده از مدل‌های آنتروپی شانون و هلدرن "، چشم‌انداز جغرافیایی (مطالعات انسانی)، سال ششم، شماره 16، 123-115.
23. نصیری، یوسف (1383). حاشیه‌نشینی، علل و ناهنجاری‌های کالبدی، اقتصادی و اجتماعی آن (موردمطالعه کریم‌آباد زاهدان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان.
24. نظریان، اصغر (1381)، جغرافیای شهری ایران، نشر دانشگاه پیام نور
25. Brandful Cobbinah P and Nsomah Aboagy H(2017), A Ghanaian twist urban sprawl, land use policy 61(2017) 231-241.
26. Burchell et all, (١٩٩٩).”Costs of sprawl revisited, Transit cooperative program” Transportation Research Board, Washington DC. Vol ١٤. No ٤. Pp ٤٥-٦٠.
27. Dupras J, Marull J, Coll F, Tello E(2016), The impacts of urban sprawl on ecological connectivity in the Montreal Metropolitan Region, Environmental Science & Policy 58 (2016) 61– 73.
28. Godet, M. and P. Durance (2011). Strategic Foresight for Corporate and Regional Development, Dunod and Unesco.
29. Hutchison, R.(2010). “Encyclopedia of Urban Studies”. University of Wisconsin, Green Bay, a sage reference publication.
30. MIREHEI, m. HAJILOU, m. LOTFI, f. (2017). INTRODUCING AND UNDERSTANDING THEORETICAL FOUNDATIONS OF URBAN GEOGRAPHY IN THE MIDDLE EAST: THEORY OF RENT CAPITALISM. Volume Geography of Journal European 8, Number 5. Geographers European of Association.
31. Rabbani, T. (2012). Structural analysis, a tool to identify and analyze the factors affecting the future (urban subjects). The first National Conference on futures, Tehran. (in persian).
32. rouhani, A. & S. Ajorloo (2015). Software MicMac; can be used in projects scripting futures. Publications Arena, First Edition, Tehran. (in persian).
33. Wakode, H. B. Baier, K. Jha, R. & Azzam, R. (2014). Analysis of Urban Growth using Landsat TM/ETM data and GIS—a case study of Hyderabad, India. Arabian. Journal of Geosciences, 7(1), 109-121.