تحلیل راهبردهای توسعه منطقه ای پایدار در استان مازندران

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.

2 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، ماهشهر، ایران.

3 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.

چکیده

در عصر حاضر که با خصیصه‌های عدم قطعیّت، نوآوری و پیچیدگی مسائل شناخته می‌شود، نظام برنامه‌ریزی سنّتی با چالش‌های متنوّعی مواجه است. یکی از ضعف‌های نظام برنامه‌ریزی منطقه‌ای رایج، عدم شناسایی، تحلیل و به‌کارگیری عوامل کلیدی توسعة منطقه است. هدف اصلی این پژوهش تحلیل استراتژیک ظرفیت‌های توسعه منطقه‌ای استان مازندران بر اساس چارچوب نظری توسعه منطقه‌ای در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، زیربنایی و مدیریتی، طبیعی، ساختار سکونتگاه و پیوندها است. در این راستا ابتدا با سنجش محیط داخلی و محیط خارجی، فهرستی از نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای مطرح در این شش حوزه‌ برای توسعه‌ی استان تهیه، سپس با نظر سنجی از کارشناسان و متخصصان استان مازندران، اقدام به وزن دهی به هر یک از آنها شد. در نهایت با محاسبه و تحلیل آنها، اولویت ها مشخص گردید. براساس نتایج به دست آمده 240 نقطه قوت، ضعف فرصت و تهدید در استان شناسایی شد که در نهایت 40 نقطه به عنوان عوامل اصلی توسعه در استان مازندران انتخاب شدند. بدین ترتیب تولید ناخالص ملی با وزن 0/36 مهمترین نقطه قوت منطقه و عدم تعادل اکولوژیک در تمامی گستره ی استان با وزن 0/46 مهمترین نقطه ضعف استان می‌باشد. همچنین ایجاد رسانه‌های جمعی مناسب در سطح ملی و منطقه ای با وزن0/32 مهم‌ترین نقطه فرصت و ضعف حمل و نقل و ارتباط ضعیف پیوند فراملی هر کدام با وزن 0/36 مهم‌ترین تهدید منطقه محسوب می‌شوند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analysis of regional development strategies Stable in Mazandaran province

نویسندگان [English]

  • Mohsen Eslami Akandi 1
  • Maraym Ilanloo 2
  • Leila Ebrahimi 3
  • Kia Bozorgmehr 3
1 PhD student in Geography and Urban Planning, Islamic Azad University, Chalous, Iran.
2 Associate Professor of Geography and Urban Planning, Islamic Azad University, Mahshahr, Iran.
3 Assistant Professor of Geography and Urban Planning, Islamic Azad University, Chalous, Iran.
چکیده [English]

Extended Abstract
 Introduction
In the present age, which is characterized by the characteristics of uncertainty, innovation and complexity of issues, the traditional planning system faces various challenges. One of the weaknesses of the common regional planning system is the lack of identification, analysis and application of key factors in regional development. The current problems have arisen from the lack of knowledge of the future, which is now called "the present”. Man has always been fascinated by discovering the future and deciphering it based on inner tension. The questions are, "How is the future predictable?" And "Will the future be a continuation of the present and the past" has been a major intellectual challenge for planners and managers so far.. The future will be achieved, but now this issue is not easily possible (Sanai et al., 2016: 36). During this period, planners in accordance with the temporal and spatial conditions, have used different approaches to deal with future issues, which are mainly based on the analysis of past trends and the continuation of the current situation. The topic of the future and its long-term knowledge is of great importance in urban and regional planning. Lack of future intelligent knowledge of planning tools and how to use them in the planning process is affected The main purpose of this study is strategic analysis of regional development capacities of Mazandaran province based on the theoretical framework of regional development in economic, social, infrastructure and managerial dimensions, natural, settlement structure and links.
 
 Methodology
  In this regard, first by measuring the internal and external environment, a list of strengths, weaknesses, opportunities and threats in these six areas for the development of the province, then by surveying experts and specialists in Mazandaran province, weigh each It became one of them. Finally, by calculating and analyzing them, the priorities were determined.
 
 Results and discussion
A total of 240 strengths, weaknesses, opportunities and threats were identified in the province, and finally 40 points were selected as the main factors of development in Mazandaran province. In the field of economics, activities with competitive advantage and high potential of handicraft sales and the existence of neighborhood opportunities and trade exchanges to create employment are the most important points of the province's development opportunity and intermediary institutions depend on imports from other regions and the province is bordered by the sea border They are considered as a threat to the province. In the social field, the desire for progress and educated manpower and the appropriate population composition are the most important strengths of the province's development and migration and low indicators of human development and evacuation of villages are the most important weaknesses of development. The existence of a spirit of solidarity and planning of development needs are the most important points of development opportunity of the province and the lack of expansion of social services and reduction of social interactions are the most important points of threat in the province. In the field of housing, according to experts, the reduction of the first urban phenomenon is the most important strength of the province and the unsuitable structure of villages and the lack of central location of many cities are the most important weaknesses of residential development and the possibility of forming separate functional areas in the province. Uninhabited villages are the most important threat to the development of the province.
In the field of infrastructure and management, improving the quality of the province's roads in the east and west and equipping the network of roads within the region and local to achieve some economic and social goals, the most important strengths of the province and the weakness of telecommunications infrastructure and services and weakness of transmission and distribution networks Electricity and lack of commercial and customs facilities and services are the most important weaknesses of the province's development. Also, the existence of port cities as the hubs of trade, transportation and maritime transit is the most important point of development opportunity of the province and lack of proper infrastructure is the most important threat point of the province. The strength of the province's development and the occurrence of floods are the most important points of the province's development weakness and the review of surface water resources management is the most important point of opportunity and increase the consequences of natural disasters.
Conclusion
The objectives of this study are to identify the strengths, weaknesses, opportunities and threats of the province to determine strategies for development. The main issue of this research is that the contemporary world is an arena of dramatic changes and accelerating dynamics. The changes are so sudden and electrifying that the slightest negligence can come at the cost of a strategic surprise in all areas of politics, economics, society, and even culture. In this environment full of change and instability and full of uncertainties, the only approach and weakness that is likely to be more successful is to strive for the architecture of the future. Although this effort has always been fraught with risk, accepting this risk is far wiser than watching future developments. Hence, planners seek to identify development strategies and create the future with the aim of planning for it by basing the intellectual foundations of planning on the future research paradigm. Based on the obtained results, based on the importance of a set of effective internal and external factors, the first priority is with aggressive strategies, which indicates the existence of strengths, opportunities and development capabilities in this province.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Regional development
  • external factors
  • internal factors
  • strategy
  • Mazandaran province
  1. بزاززاده، مهدی؛ داداش‌پور، مهدی و شریف، مطوف (1393) بررسی و تحلیل عوامل کلیدی موثر بر توسعه منطقه‌ای با رویکرد آینده‌نگاری منطقه‌ای، مطالعه موردی، استان آذربایجان غربی، ایران، مجله علمی – پژوهشی برنامه‌ریزی فضایی ( جغرافیا): دوره 4، شماره 2، صص. 104-79.
  2. بهشتی، محمدباقر و زالی، نادر (1390) شناسایی عوامل کلیدی توسعة منطقه‌ای با رویکرد برنامه‌ریزی بر پایة سناریو مطالعه موردی: استان آذربایجان شرقی، مجله برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دوره 15، شماره 1، صص. 40-63.
  3. پورمحمدی، محمدرضا؛ قربانی، رسول و طورانی، علی (1396) تبیین سناریوی مطلوب توسعۀ یکپارچه ناحیه‌ای و راهبردهای بهینه تحقق آن مطالعه موردی: شهرستان مینودشت، جغرافیا(فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیایی ایران): دوره 15، شماره 54، صص 22-5.
  4. تکلو، علیرضا؛ شمس الدینی، رحمانی، بیژن و شریعت پناهی، مجید ولی (1399) توسعۀ منابع انسانی بخش کشاورزی در نواحی روستایی (مورد: بخش مرکزی شهرستان ملایر)، جغرافیا(فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین‌المللی انجمن جغرافیایی ایران)، دوره 18، شماره 67، صص. 88- 103.
  5. تقوایی، مسعود و حسینی خواه، حسین (1396) برنامه‌ریزی توسعۀ صنعت گردشگری مبتنی بر روش آینده پژوهش و سناریونویسی (مطالعه موردی: شهر یاسوج)، مجله برنامه‌ریزی و توسعۀ گردشگری، دوره 6، شماره 23، صص. 30-8.
  6. رشید ارده، سهراب و خزائی، حسن (1397) آینده‌نگاری توسعۀ منطقه‌ای به روش برنامه‌ریزی سناریو (مورد کاوی : استان کهگیلویه و بویراحمد)، اولین همایش بین‌المللی برنامه‌ریزی اقتصادی، توسعۀ پایدار و متوازن منطقه‌ای روبکردها و کاربردها، 13 و 14 اردیبهشت 1396، دانشگاه کردستان، دانشگاه پلی تکنیک سلیمانی (اقلیم کردستان عراق)، صص. 1-16.
  7. رمضانی، مریم؛ صالحی‌فرد، محمد؛ ابراهیمی، حسن؛ رهنما، علی و خراسانی، نسرین (1396) تعیین استراتژی های مبتنی بر سناریو در سازمان زمین و مسکن شهر مشهد مقدس، مجله اقتصاد و مدیریت شهر، دوره 5، شماره 20، صص. 98-82.
  8. رحمانی‌فضلی، عبدالرضا؛ عزیزپور، فرهاد و شامانیان، مریم (1396). تحلیل فضایی توسعۀ در نواحی روستایی استان سمنان مورد مطالعه: شهرستان دامغان، جغرافیا(فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیایی ایران)، دوره 15، شماره 55، صص. 352-337.
  9. رهنما، محمد رحیم؛ شاکرمی، کیان و عباسی، حامد (1397) شناسایی و تحلیل پیشران های مؤثر بر توسعة منطقه‌ای استان البرز با رویکرد برنامه‌ریزی سناریو مبنا، مجله آمایش سرزمین، دورة‌10، شماره 1، صص. 166-139.
  10. زنگی‌آبادی، علی؛ حسینی‌خواه، حسین و قاسمی، محمدرضا (1399) برنامه ریزی توسعۀ منطقه ای بر پایۀ روش آینده پژوهی تحلیل اثرات متقاطع و سناریو نویسی سایب (مطالعۀ موردی: استان کهگیلویه و بویراحمد)، مجله پژوهش های جغرافیایی انسانی، دوره 52، شماره 2، صص. 674-657.
  11. سنائی، سولماز؛ سرور، رحیم و عزت پناه، بختیار (1399) ظرفیت شناسی تحقق پذیری مدیریت یکپارچه شهری با رویکرد آینده نگاری (مطالعه ی موردی کلانشهر تهران)، جغرافیا(فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیایی ایران)، دوره 18، شماره 67، صص. 54- 36.
  12. علی‌اکبری، اسماعیل؛ پوراحمد، احمد و جلال آبادی، لیلا (1397) شناسایی پیشران های مؤثر بر وضعیت آیندة گردشگری پایدار شهر کرمان با رویکرد آینده‌پژوهی، فصلنامه علمی – پژوهشی گردشگری و توسعه، دوره7، شماره 1، صص. 178- 156.
  13. محمدپور، جابری؛ مرتضی، ابراهیم‌زاده؛ عیسی، رفیعیان؛ مجتبی، ساعد و موچشی، رامین (1395) شناسایی و تحلیل اثرات متقابل عوامل کلیدی و سنجش میزان پایداری منطقه‌ای با رویکرد آینده‌نگاری راهبردی (مطالعه موردی: استان خراسان شمالی، مجله جغرافیا و پایداری محیط، دوره 8، شماره 20، صص. 1-17.
  14. هاشمی، حسین؛ رضویان، محمدتقی و سجادی، ژیلا (1396). نقش مدیریت شهری در موفقیت رویکرد راهبرد توسعۀ شهرCDS)) مورد، شهر قزوین، جغرافیا(فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیایی ایران)، دوره 15، شماره 54، صص. 146-129.
  15. Ali Akbari, E., Poorahmad, A. & Jalalabadi, L. (2018) Identifying the drivers driving the future of sustainable tourism in Kerman with a futures research approach, Journal of Tourism and Development, Vol.7, No.1, pp.178-156. [persian].
  16. Beheshti, M.B. & Zali, N. (2011) Identifying the key factors of regional development with a planning approach based on a case study scenario: East Azerbaijan Province, Journal of Spatial Planning and Planning, Vol.15, No.1, pp. 40-63. [persian].
  17. Bamooeifard, A. (2020) Future studies in Iran development plans for wind power, a systemdynamics modeling approach, Renewable Energy: Vol.41, No.162, pp.1054-1064.
  18. Bazazzadeh, M., Dadashpour, M. & Sharif, M. (2014) Investigation and Analysis of Key Factors Affecting Regional Development with a Regional Futurism Approach, Case Study: West Azerbaijan Province, Iran, Journal of Spatial Planning (Geography): Vol. 4, No.2, pp. 104-79. [persian].
  19. Bamooeifard, Alireza. (2020) Future studies in Iran development plans for wind power, a systemdynamics modeling approach, Renewable Energy: Vol.40, No.162, pp.1054-1064.
  20. Darkow, I. (2019) The involvement of middle management in strategy development —Development and implementation of a foresight-based approach, Journal Technological Forecasting & Social Change: Vol.38, No.101, pp.10–24.
  21. Darkow, I.L. (2019) The involvement of middle management in strategy development —Development and implementation of a foresight-based approach, Journal Technological Forecasting & Social Change: Vol.23, No.101, pp.10–24. [persian].
  22. Hashemi, H., Razavian, M.T. & Sajjadi, J. (2017) The Role of Urban Management in the Success of CDS City Development Strategy Approach) Case: Qazvin City, Geography (Iranian Journal of the Geographical Association): Vol.15, No. 54, pp.146-129. [persian].
  23. Mohammadpour Jaberi, M., Ebrahimzadeh, I., Rafieian, M. & Saed Mocheshi, R. (2016) Identifying and analyzing the interactions of key factors and measuring the stability of a region with a strategic foresight approach (Case study: North Khorasan Province, Journal of Geography and Sustainability Environment: Vol.8, No. 20, pp. 1-17. [persian].
  24. Nygrén, N.A, (2018) Scenario workshops as a tool for participatory planning in a case of lake management, Journal Futures: Vol.24, No.69, PP.1-30.
  25. Omara, A., Vishanth, W. & Ahmad, D. (2020) tudying Transformational Government: A review of the existingmethodological approaches and future outlook, Government Information Quarterly: Vol.7, N0.37, pp.1-10. [persian].
  26. Pourmohammadi, M.R., Ghorbani, R. & Toorani, A. (2017) Explaining the optimal scenario of integrated regional development and optimal strategies for its realization Case study: Minoodasht city, Geography (Quarterly Journal of the Iranian Geographical Association), Vol.15, No.54, pp. 22-5. [persian].
  27. Nygrén, N.A. (2018). Scenario workshops as a tool for participatory planning in a case of lake management, Journal Futures, Vol.24, No.69, PP.1-30.
  28. Omara, A., Vishanth, W. & Ahmad, D. (2020). tudying Transformational Government: A review of the existingmethodological approaches and future outlook, Government Information Quarterly, Vol.7, N0.37, pp.1-10.
  29. Randt, N.P. (2019) An approach to product development with scenario planning: The case of aircraft design, Journal Futures, Vol.19, No.71, pp.11-28.
  30. Rouindej, K., Samadani, E., Roydon, A., & Fraser, B. (2019) CAES by design: A user-centered approach to designing Compressed Air Energy Storage (CAES) systems for future electricalgrid: Acasestudy for Ontario, Sustainable Energy Technologies and Assessments: Vol. 8, No.35, pp.58–72.
  31. Rashid Ardeh, S. & Khazaei, H. (2018) Regional Development Foresight Using Scenario Planning (Case Study: Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Provinces), The First International Conference on Economic Planning, Sustainable and Balanced Development of Surveillance Areas and Applications, Kurdistan, Ardi. [persian].
  32. Ramezani, M., Salehifard, M., Ebrahimi, H., Rahnama, A., & Khorasani, N. (2017) Determining Scenario-Based Strategies in the Land and Housing Organization of Holy Mashhad, Journal of Economics and City Management: Vol.5, No.20, pp. 98- 82. [persian].
  33. Rahmani-Fazli, A., Azizpour, F. & Shamanian, M. (2017) Spatial analysis of development in rural areas of Semnan province studied: Damghan city, Geography (Quarterly Journal of the Iranian Geographical Association), Vol.15, No. 55, pp. 352-337. [persian].
  34. Rahnama, M.R., Shakerami, K. & Abbasi, H. (2018) Identification and analysis of drives affecting the regional development of Alborz province with a scenario-based planning approach, Journal of Land Management: Vol.10, No.1, pp. 166-139. [persian].
  35. Randt, N.P. (2019) An approach to product development with scenario planning, The case of aircraft design, Journal Futures, Vol.19, No.71, pp.11-28.
  36. Rouindej, K., Samadani, E., Roydon, A. & Fraser, B. (2019) CAES by design: A user-centered approach to designing Compressed Air Energy Storage (CAES) systems for future electricalgrid: Acasestudy for Ontario, Sustainable Energy Technologies and Assessments, Vol. 8, No.35, pp.58–72.
  37. Sanai, S., Sarvar, R. & Ezzatpanah, B. (2020) Capacity realization of integrated urban management with futuristic approach (Case study of Tehran metropolis), Geography (Quarterly Journal of the Iranian Geographical Association), Vol.18, No. 67, pp. 54-36. [persian].
  38. Schwarza, J., Camelia Ram, O. & Rohrbeck, Ren. (2020) Combining scenario planning and business wargaming to better anticipate future competitive dynamics, Journal Futures, Vol.18, No.75, pp.1-19.
  39. Willsteed, E., Birchenough, S., Gilla, Andrew. & Simon, J. (2020) Structuring cumulative effects assessments to support regional and local marine management and planning obligations, Journal Marine Policy, Vol.17, No.98, pp.23–32.