تبیین عملکرد تعاونی‌های تولید کشاورزی در توسعۀ روستاهای شهرستان ساوجبلاغ

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.

2 استاد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.

3 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.

4 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.

چکیده

تبیین عملکرد تعاونی‌های تولید کشاورزی در توسعۀ روستاهای شهرستان ساوجبلاغ بود بعنوان هدف اصلی پژوهش در نظر گرفته شد. برای انجام این تحقیق از روش توصیفی ـ تحلیلی استفاده شد. جامعه آماری شامل «روستاییان عضو تعاونی و مدیران تعاونی» به تعداد 708 نفر بود. حجم نمونه‌ها برای نظرسنجی با ابزار پرسشنامه بر اساس روش کوکران، 250 نمونه برآورد شد. این تحقیق بصورت مطالعه موردی در 28 روستای برخوردار از شرکت تعاونی در انجام پذیرفت. روش تجزیه و تحلیل داده‌ها، استفاده از آمار کیفی (محاسبه فراوانی، درصد فراوانی، میانگین وزنی و انحراف از معیار گویه‌های پرسشنامه) و استفاده از آمار استنباطی (انجام آزمون آماری خی‌دو برای آزمون فرضیه‌های تحقیق و انجام آزمون ویلکاکسون برای مقایسه نتایج بدست آمده از نظرسنجی‌ها در مورد عملکرد تعاونی‌های تولید کشاورزی در قبل و بعد از تأسیس) بوده است. قلمرو مکانی تحقیق روستاهای برخوردار از شرکت تعاونی در شهرستان ساوجبلاغ استان البرز بودند. تعاونی تولید کشاورزی اگرچه در افزایش مشارکت، همیاری و کار گروهی روستاییان مؤثر بوده‌اند؛ اما بدلیل کسب میانگین وزنی کمتر از حد متوسط 3 در اغلب گویه‌های مورد بررسی، این مشارکت چندان ملموس نبوده است. براساس نتایج آزمون آماری ویلکاکسون، بخش کشاورزی در زمان بعد از تأسیس تعاونی تولید کشاورزی با شرایط مطلوب‌تری نسبت به زمان قبل از تأسیس مواجه بوده است. علاوه بر این، مشخص شد که مقادیر میانگین وزنی اغلب گویه‌های مورد بررسی در زمینه ماندگاری جمعیت روستاهای برخوردار از شرکت تعاونی کشاورزی، کمتر از حد متوسط 3 بود. لذا فعالیت این تعاونی‌ها در افزایش یا ماندگاری جمعیت روستاها، تأثیر زیادی نداشته است. تعاونی‌های کشاورزی توانایی حل مشکلات عملکردی از جمله توسعه اشتغال، تأمین سرمایه و گسترش مکانیزاسیون فعالیت‌های بخش کشاورزی را دارند، ولی به علت ضعف اقتصادی روستا و محدویت منابع و زیرساخت‌ها در این نقاط، عملکرد چندان قابل قبولی نداشته‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Explaining the Performance of Agricultural Production Cooperatives in the Development of Villages in Savojbolagh County

نویسندگان [English]

  • Elham Flahatkar 1
  • Nasrolah Molaei Hashjin 2
  • Mohammadbaset Ghoreyshi 3
  • Akbar Motamedi Mehr 4
1 PhD student in Geography and Rural Planning, Rasht Branch.Islamic Azad University, Rasht, Iran.
2 Professor of Geography and Rural Planning,, Rasht Branch.Islamic Azad University, Rasht, Iran.
3 Assistant Professor of Geography and Rural Planning,,Rasht Branch. Islamic Azad University, Rasht, Iran.
4 Assistant Professor of Geography and Rural Planning,, Rasht Branch. Islamic Azad University, Rasht, Iran.
چکیده [English]

Extended Abstract
Introduction
Agricultural production cooperatives are an appropriate approach to achieve economic and social development and the realization of social justice. These companies are a good tool for improving agricultural conditions in terms of redistributing the benefits of agricultural sector growth, increasing job opportunities, developing people's participation, paying attention to rural women, lowering investment risk in agriculture, reducing production costs, and others
Explaining the performance of agricultural production cooperatives in the development of villages in Savojbolagh city was considered as the main goal of the study.

Methodology
Descriptive-analytical method was used to conduct this research. The statistical population included 708 cooperative villagers and cooperative managers. The sample size was estimated to be 250 for the survey using a questionnaire based on the Cochran method. This study was conducted as a case study in 28 villages with cooperatives. Data analysis method was the use of qualitative statistics (calculation of frequency, frequency percentage, weight average and deviation from the criteria of the questionnaire items) and the use of inferential statistics (chi-square test to test research hypotheses and Wilcoxon test to compare the results obtained from Surveys have been on the performance of agricultural production cooperatives before and after their establishment). The research area was villages with cooperative companies in Savojbolagh County of Alborz province.
Results and discussion: Agricultural production cooperatives, however, have been effective in increasing the participation, cooperation and teamwork of the villagers; However, due to the fact that the weight average was below the average in most of the items studied, this participation was not very tangible. According to the results of the Wilcoxon statistical test, the agricultural sector in the time after the establishment of the agricultural production cooperative was faced with more favorable conditions than before the establishment. In addition, it was found that the mean weighted values ​​of most of the items studied in the field of survival of the population of villages with agricultural cooperatives were less than the average of 3. Therefore, the activities of these cooperatives have not had much effect on increasing or maintaining the rural population.

Conclusion
Agricultural cooperatives have the ability to solve operational problems such as employment development, financing and expansion of mechanization of agricultural activities, but due to the economic weakness of the village and the limited resources and infrastructure in these areas, they have not had acceptable performance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Agricultural cooperatives
  • Participation
  • Agricultural Production
  • Population Survival
  • Savojbolagh Rural Areas
  1. آسایش، حسین و قنبری، نوذر (1385) مقدمه‌ای بر اقتصاد روستایی ایران، چاپ اول، کرمانشاه: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه.
  2. اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان البرز (1395) آمار تعاونی‌های استان البرز.
  3. ازکیا، مصطفی (۱۳۸۴) مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی توسعۀ روستایی، چاپ اول، تهران: نشر اطلاعات.
  4. ازکیا، مصطفی و دیباجی فروشانی، شکوه (1395) نقد برنامه توسعۀ روستایی در ایران، فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، بهار، دوره 5، شماره 1، صص. 125-103.
  5. امیری مطلق، مهدی (1391) آسیب‌شناسی تعاونی‌های کشاورزی استان البرز، فصلنامه‌های علمی و پژوهشی تعاون و کشاورزی، دوره 5، شماره 3. صص. 125-103.
  6. انصاری، حمید (1374) مبانی تعاون، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
  7. پاپ‌زن، عبدالحمید؛ مهدی‌زاده، حسین و معتمدی‌نیا، زهره (1392) عوامل مؤثر بر رعایت اصول زیست‌محیطی در تعاونی‌های کشاورزی استان‌های کرمانشاه و ایلام، فصلنامه تعاون و کشاورزی، سال 2، شماره 5، صص. 23-1.
  8. تقدیسی، احمد و نکویی نائینی، سیدعلی (1395) تحلیل و اولویت‌بندی واحدهای اعتباری شرکت‌های تعاونی روستایی بر اساس میزان دستیابی به توسعۀ پایدار روستایی استان اصفهان، فصلنامه راهبردهای توسعۀ روستایی، پیاییز، دوره 3، شماره 3، صص. 414 –
  9. حاجی، لطیف؛ چیذری، محمد و چوبچیان، شهلا (1395) تحلیل ساختاری مؤلفه‌های مؤثر بر توسعۀ پایدار تعاونی‌های تولید کشاورزی در مناطق روستایی شهرستان نقده، فصلنامه پژوهش‌های روستایی، دورۀ 7، شمارۀ 1، صص. 216 –
  10. سواری، مسلم؛ درانی، منا و فمی، حسین شعبانعلی (1394) واکاوی نقش تعاونی‌های تولید کشاورزی در دستیابی به توسعۀ پایدار در بخش کشاورزی، فصلنامه تعاون و کشاورزی، بهار، دوره 4، شماره 13، صص. 138 - 119.
  11. طاهرخانی، مهدی و حیدری ساربان، وکیل (1383) نقش تعاونی‌های تولیدی در توسعه مناطق روستایی (مطالعه موردی: شهرستان مشگین شهر)، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیایی، پاییز، دوره 36، شماره 49، صص. 124 - 113.
  12. فتحی، سروش و مطلق، معصومه (1389) رویکرد نظری بر توسعۀ پایدار روستایی مبتنی بر فن آوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)، فصلنامه جغرافیای انسانی، بهار، دوره 2، شماره 2، صص. 66-47.
  13. قاسمی، محمدرضا (1392) بررسی توان‌های محیطی و نقش آن در توسعۀ روستایی بخش هشتگرد شهرستان ساوجبلاغ، پایان‌نامه کارشناسی ارشد در رشته جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.
  14. محمود تبار، اسماعیل (1391) نقش تعاونی‌ها در توسعۀ اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی و محیطی در ایران، فصلنامه علمی و پژوهشی تعاون و کشاورزی، دوره 2، شماره 6. صص. 124 - 113.
  15. مولایی هشجین، نصراله (1390) برنامه‌ریزی کاربری اراضی روستایی در ایران، چاپ اول، تهران: انتشارات سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور.
  16. نصیری، اسماعیل (1389) آثار تشکیل تعاونی‌های تولید کشاورزی بر بهبود شاخص‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی اعضا (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان زنجان)، فصلنامه روستا و توسعه، پاییز، دوره 13، شماره 3، صص. 145-127.
  17. یعقوبی فرانی، احمد؛ حسین نیا، غلامحسین؛ معتقد، مهسا و زلیخایی، لیلا (1393). کارکردهای بخش تعاون در تسهیل اشتغال زنان دانش آموخته کشاورزی شهرستان همدان، فصلنامه تعاون و کشاورزی، بهار، سال 3، شماره 9، صص. 111 - 85.
  18. Agbo, F. & Chidebelu, S. (2010) Socio-economic Determinants of Cooperative Societies Access to the Services of the Nigerian Agricultural Cooperative and Rural Development Bank, Field Actions Science Reports, The journal of field actions, 52, No.4, PP. 1- 6.
  19. Alborz Cooperative, Labor and Social Welfare Office (2016). Statistics of Alborz Province Cooperatives. [Persian].
  20. Amiri Motlagh, M. (2012). Pathology of Agricultural Cooperatives of Alborz Province, Scientific and Research Quarterly of Cooperatives and Agriculture, No. 3. [Persian].
  21. Ansari, H. (1995). Fundamentals of Cooperation, First Edition, Tehran: Payame Noor University Press. [Persian].
  22. Asayesh, H. & Ghanbari, N. (2006). Introduction to Rural Economy of Iran, First Edition, Kermanshah: Islamic Azad University, Kermanshah Branch Publications. [Persian].
  23. Ezkia, M. & Dibaji Foroushani, Sh. (2015). Critique of Rural Development Program in Iran, Quarterly Journal of Social Studies and Research in Iran, Spring, Vol. 5, No. 1, pp. 103-125. [Persian].
  24. Ezkia, M. (2005). Introduction to the Sociology of Rural Development, First Edition, Tehran: Information Publishing. [Persian].
  25. Fathi, S. & Motlagh, M. (2010). Theoretical Approach to Sustainable Rural Development Based on Information and Communication Technology (ICT), Quarterly Journal of Human Geography, Spring, Vol. 2, No. 2, pp. 47-66. [Persian].
  26. Ghasemi, M.R. (2013). Investigating Environmental Capabilities and Its Role in Rural Development of Hashtgerd Ward of Savojbolagh County, M.Sc. Thesis in Geography and Rural Planning, Islamic Azad University, Science and Research Branch. [Persian].
  27. Gobena, G.K. (2012) Analysis of Smallholder Farmer’s Participation in Production and Marketing of Export Potential Crops: The Case of Sesame in Diga Distiict, Oromia Regional State, A Thesis Submitted to the School of Economics in Partial Fulfilment of the Requirements for the Degree of Masters of Science (International Economics), Addis Ababa University, PP.1-82.
  28. Harper, D. (2010) The Critical Factors for the Success of Cooperatives and Other Groups. Washington DC, Vol. 52, pp. 223-240.
  29. Haji, L., Chizari, M. & Choobchian, Sh. (2015). Structural Analysis of Components Affecting the Sustainable Development of Agricultural Production Cooperatives in Rural Areas of Naghadeh County, Quarterly Journal of Rural Research, Spring, Vol. 7, No. 1, pp. 195-216. [Persian].
  30. Mahmoud Tabar, I. (2012), The Role of Cooperatives in Economic, Social, Cultural and Environmental Development in Iran, Journal of Cooperatives and Agriculture, No. 6. [Persian].
  31. Molaei Hashjin, N. (2011). Rural Land Use Planning in Iran, First Edition, Tehran: Publications of the Organization of Municipalities and Rural Affairs. [Persian].
  32. Nasiri, I. (2010). The effects of the formation of agricultural production cooperatives on the improvement of economic, social and cultural development indicators of members (Case study: villages of Zanjan city), Quarterly Journal of Village and Development, Autumn, Vol. 13, No. 3, pp. 127-145. [Persian].
  33. Nkhoma, A.T. (2011). Factors Affecting Sustainability of Agricultural Cooperatives: Lessons from Malawi, a thesis presented in partial fulfilment of the requirements for the degree of Master of AgriCommerce at Massey University. New Zealand. March. (Doctoral dissertation).
  34. Papzan, A.H., Mehdizadeh, H. & Motamednia, Z. (2013). Factors affecting the observance of environmental principles in agricultural cooperatives of Kermanshah and Ilam provinces, Quarterly Journal of Cooperatives and Agriculture, Second Year, No. 5, pp. 23-2. [Persian].
  35. Savari, M., Durrani, M. & Fami, H.S. (2015), Analysis of the role of agricultural production cooperatives in achieving sustainable development in the agricultural sector, Quarterly Journal of Cooperatives and Agriculture, Spring, Vol. 4, No. 13, pp. 138-119. [Persian].
  36. Taghdisi, A. & Nekouei Naeini, S.A. (2016), Analysis and Prioritization of Credit Units of Rural Cooperatives Based on Achieving Sustainable Rural Development in Isfahan Province, Quarterly Journal of Rural Development Strategies, Payaz, Vol. 3, No. 3, pp. 397-414. [Persian].
  37. Taherkhani, M. & Heidari Sarban, L. (2004). The Role of Production Cooperatives in Rural Development (Case Study: Meshginshahr County), Quarterly Journal of Geographical Research, Autumn, Vol. 36, No. 49, pp. 113-124. [Persian].
  38. Yaghoubi Farani, A., Hossein Nia, G.H., Believer, M. & Zuleikhaei, L. (2014). Functions of the cooperative sector in facilitating the employment of women agricultural graduates of Hamadan city, Quarterly Journal of Cooperatives and Agriculture, Spring, Vol. 3, No. 9, pp. 85-111. [Persian].