تحلیل تطبیقی شاخص های اشتغال شهری در استان کهگیلویه و بویراحمد با استفاده از روش CRITIC- MOORA

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

2 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

چکیده

اولین شرط برای رشد و توسعه هر جامعه ای ایجاد اشتغال است، بنابراین، در برنامه ریزی های کلان، از اهمیت چشمگیری برخوردار است. هدف از پژوهش حاضر، تحلیل شهرستان های استان کهگیلویه و بویراحمد به لحاظ برخورداری از شاخص های اشتغال شهری است. در این پژوهش که از نوع توصیفی - تحلیلی است از داده های سالنامه آماری 1396 استان کهگیلویه و بویراحمد بهره گرفته شده است. وضعیت 8 شهرستان استان به لحاظ برخورداری از شاخص های اشتغال با استفاده از روش های تصمیم گیری آنتروپی و مورا و کریتیک ارزیابی شده است. نتایج، گویای آن است که شهرستان بویراحمد نسبت به سایر شهرستان های استان با اختلاف در رتبه اول قرار گرفته و در سه بخش اقتصاد از وضعیت مطلوب تری برخوردار است. و بر اساس اولویت بندی شاخص های پژوهش با استفاده از روش کریتیک، شاخص اقتصادی در رتبه اول قرار گرفته است. سپس سطح توسعه یافتگی شهرستان های استان کهگیلویه و بویراحمد به لحاظ شاخص های اشتغال با استفاده از ضریب ناموزون موریس به چهار سطح برخوردار، نیمه برخوردار، متوسط و محروم تقسیم شده است. با توجه به نتایج به دست آمده از مدل موریس از 8 شهرستان استان کهگیلویه و بویراحمد، شهرستان بویراحمد نسبت به سایر شهرستان های استان از وضعیت مطلوب تری برخوردار است و در سطح برخوردار قرار گرفته است، شهرستان کهگیلویه در سطح نیمه برخوردار، دو شهرستان (گچساران و دنا)، در سطح متوسط و 4 شهرستان (بهمئی، چرام، باشت، لنده) از لحاظ شاخص های اشتغال در سه بخش کشاورزی، صنعت، خدمات در سطح محروم قرار دارند. نتایج نشان می دهد که بین شهرستان های استان کهگیلویه و بویراحمد به لحاظ برخورداری از شاخص های اشتغال تفاوت وجود دارد و بر اساس شاخص های اشتغال و امکانات در سه بخش کشاورزی، صنعت و خدمات، وضعیت اشتغال در شهرستان های استان یکسان نیست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Comparative analysis of urban employment indicators in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad provinces using CRITIC-MOORA method

نویسندگان [English]

  • Fereshteh shanbehpoor 1
  • Massoud Safaee pour 2
1 PhD student in Geography and Urban Planning, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.
2 Professor of Geography and Urban Planning, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.
چکیده [English]

 
Extended Abstract
Introduction
Employment and unemployment are among the most important issues that must be considered to create a prosperous society because the first condition for the growth and development of any society is job creation, so it is of great importance in macro-planning. The debate over employment and its complexities in today's fast-paced world has attracted the attention of many policymakers, government officials, and experts. In many cases, however, the issue of employment is ignored in urban development strategies. This is partly due to the intangibility of the informal urban economy, which includes the bulk of employment in developing countries. Today, the role of employment in the dynamics of urban life is not hidden from anyone. Unemployment and its problems have formed one of the most complex issues of the day in urban planning, and this problem, in addition to economic consequences, has negative social, cultural, environmental, and security consequences that affect all aspects of urban planning. Therefore, it can be said that many problems of urban communities are rooted in the pathology structure of their employment. Kohgiluyeh and BoyerAhmad provinces have high economic potentials, and if we pay attention to these potentials, the problem of youth unemployment in this region will be easily solved. According to the latest statistics, the unemployment rate in Kohgiluyeh and BoyerAhmad is very high, so the high unemployment rate in Kohgiluyeh and BoyerAhmad Province, while this province has rich oil and gas resources. ​However, according to the official statistics, this province is in the third place in terms of employment ratio after Sistan and Baluchestan and Qom provinces in terms of the lowest employment, which if the investment in different economic sectors is considered, this province may It can be considered as one of the active provinces in the employment sector. On the other hand, many differences are due to the imbalance of economic facilities and economic and cultural conditions that lead to migration, spatial inequalities of capital and welfare, educational and health facilities, which has increased the development gap between regions. Therefore, the research problem arises from the fact that it seems that the distribution of job opportunities in different regions of Kohgiluyeh and BoyerAhmad provinces does not follow a favorable pattern, and this has affected the spatial balance in this area
 
Methodology
According to the studied components and the nature of the subject, the present study is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of methodology and is quantitative research. In this research, the data of the statistical yearbook of Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad provinces in 1396 have been used and 3 economic indicators (agriculture/fisheries, industry/mining, services) have been used. The most important urban employment indicators have been determined and then based on the indicators, the situation of 8 cities of Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad provinces in terms of employment indicators has been evaluated using the MOORA method and using the CRITIC model. The indicators are prioritized. Also, to determine the development levels of Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad provinces, the Morris model has been used. The province is ranked in terms of urban employment based on the level of development.
 
Results and discussion
In this research, an attempt was made to rank and determine the level of development of Kohgiluyeh and Boyer Ahmad cities by using a set of urban employment indicators. The number of indicators is a subset of three economic sectors (agriculture, industry, services), which have been ranked and analyzed using the MOORA multi-criteria decision-making technique. First, the most important employment indicators were determined. Then, the situation of the 8 cities of Kohgiluyeh and BoyerAhmad provinces in terms of employment indicators has been evaluated using entropy methods and Mora decision making. The results showed that Boyer-Ahmad city has a more favorable situation than other cities of Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad provinces in three sectors of the economy (agriculture, industry, services). The results of the Moora technique showed that there is a big difference between the cities of the province in terms of employment indicators. Boyer-Ahmad city is in the first rank compared to other cities of the province and has the highest rank in all employment indicators, followed by Kohgiluyeh and Gachsaran cities. The third rank in relation to employment and unemployment belongs to a number of cities in the province such as Dena, Bahmaei, Choram, Basht, and Lendeh. The mentioned cities do not have suitable conditions in terms of employment. According to the results, it can be acknowledged that there are regional and spatial imbalances in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad provinces. Then, the research indicators were prioritized using the CRITIC method and the results showed that the agricultural index was in the first place in the effectiveness of employment indicators. Then, the level of development of Kohgiluyeh and BoyerAhmad provinces was divided into four levels in terms of employment indicators using the Morris coefficient. The results showed that out of 8 cities of Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad provinces, Boyer-Ahmad city in (three sectors of agriculture, industry, services) has a more favorable situation than other cities in the province and is at a desirable level. Kohgiluyeh city is located on the second level. Two cities (Gachsaran and Dena) are in the middle level and 4 cities (Bahmaei, Charam, Basht, Lande) are deprived in terms of employment index in three sectors: agriculture, industry and services.
 
Conclusion
The results showed that there is a difference between the cities of Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad provinces in terms of employment status. The level of employment in Boyer-Ahmad city, which is also the political center of the province, is more favorable than in other cities in the province.

کلیدواژه‌ها [English]

  • employment
  • MOORA
  • CRITIC
  • Kohgiluyeh
  • and Boyer-Ahmad Province
  1. آقامیری، حمیده سادات و رحمانی، بیژن (1397) تأثیر مهاجرت روستایی در امنیت غذایی با تأکید بر منابع آب (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان خوانسار استان اصفهان)، فصلنامه علمی- پژوهشی و بین المللی جغرافیایی ایران، دوره 16، شماره 59، صص 76- 56.
  2. تکلو، علیرضا؛ شمس الدینی، علی؛ رحمانی، بیژن و شریعت پناهی، مجید (1399) توسعه منابع انسانی بخش کشاورزی در نواحی روستایی (مورد: بخش مرکزی شهرستان ملایر)، فصلنامه علمی- پژوهشی و بین المللی جغرافیایی ایران، دوره 18، شماره 67، صص 103- 88.
  3. حجازی، سیدجعفر (1397) برآورد میزان اشتغال شهری در سناریوهای توسعه کاربری اراضی با مدل رگرسیون (مورد مطالعه: محلات کیان‌پارس و کیان‌آباد شهر اهواز)، برنامه ریزی توسعه کالبدی، دوره 5، شماره 10، صص 79- 65.
  4. حیدری ­دهویی، جلیل؛ محمدی، نوید؛ ونکی، امیرسالار و غفاری، سینا (1395) انتخاب روش مناسب برای پیش­بینی تکنولوژی موتور هواپیمای ایران 140»، مدیریت توسعه فناوری، دوره 4، شماره 4، صص 194-163.
  5. راست­قلم، نیلوفر؛ مرادی، داریوش؛ شاهی­وندی، احمد و محمدی، محمود (1399) ارزیابی تاثیرات جریان توزیع اشتغال بر دگرگونی شبکه شهری در مجموعه شهری اصفهان با به کارگیری روش تحلیل شبکه اجتماعی، نشریه آمایش سرزمین، دوره 11، شماره 1، صص 125- 103.
  6. رضویان، محمدتقی (1383) عملکرد بخش­های مختلف اقتصاد ایران در تولید اشتغال، پژوهش­های اقتصادی، دوره 4، شماره 12، صص 36-13.
  7. زنگی­آبادی، علی؛ رحیمی، علیرضا و مسیبی، سمانه (1392) تحلیل تطبیقی شاخص­های اشتغال شهری شهرستان­های ایران، مجله جغرافیا و برنامه­ریزی محیطی، دوره 24، شماره 1، صص 128- 109.
  8. سپهردوست، حمید و باروتی، مهسا (1397) تحلیل رابطه اشتغال نیروی انسانی و راهبرد توسعه پایدار منطقه­ای، فصلنامه برنامه­ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، دوره 9، شماره 34، صص 62-35.
  9. سیاره، مرتضی (1388) تجزیه و تحلیل نابرابری­های اشتغال و رتبه­بندی استان­های کشور بر اساس مؤلفه­های کار شایسته، پایان­نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: صادق بختیاری، دانشگاه اصفهان، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، گروه اقتصاد، گرایش توسعه اقتصادی و برنامه­ریزی.
  10. طباطبایی یزدی، رؤیا (1380) از منظر آمار؛ اشتغال و بیکاری در ایران، نشریه راهبرد، دوره 9، شماره 2، صص 57-45.
  11. کرباسی، علیرضا؛ اثنی­عشری، هاجر و عاقل، حسن (1387) پیش­بینی اشتغال بخش کشاورزی در ایران، مجله اقتصاد در توسعه کشاورزی، دوره 22، شماره 2، صص 43-31.
  12. گل­قامت راد، نیما؛ رضوی، سیداحمد؛ صفوی، سیدعباس؛ غلامی، جواد و غفارپور، رضا (1398) رتبه­بندی مجموعه­های نگهداری و تعمیرات هواپیماهای نظامی بر اساس عملکرد عامل انسانی با استفاده از روش هیبریدی کریتیک ویکور، پنجمین همایش ملی علوم و مهندسی دفاعی، تیرماه 1398، تهران، دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع).
  13. محمدی، سعدی؛ داوری، الهام و محمدی، چنور (1398) چالش­ها و راهبردهای توسعه­ی فضایی روستاشهرها (مطالعه موردی: بخش بندپی شرقی و غربی از شهرستان بابل)، فصلنامه علمی- پژوهشی و بین­المللی جغرافیایی ایران، دوره 17، شماره 62، صص 173- 157.
  14. مرکز آمار ایران، (1395) نتایج آمارگیری نیروی کار، سازمان برنامه و بودجه کشور.
  15. مسیبی، سمانه؛ صیدایی، سید اسکندر و زنگی آبادی، علی (1392) تحلیل و سطح­بندی مکانی شاخص­های اشتغال در شهرستان­های استان اصفهان با استفاده از تحلیل عاملی و تحلیل خوشه­ای، مطالعات برنامه­ریزی سکونتگاه­های انسانی (چشم انداز جغرافیایی)، دوره 8، شماره 22، صص 105- 86.
  16. مصری­نژاد، لیلا، (1383) تجزیه و تحلیل ساختار اشتغال در بخش­های عمده اقتصادی مناطق شهری ایران با استفاده از روش تغییر سهم و شاخص LQ، پژوهشنامه علوم انسانی و اجتماعی، دوره 4، شماره 15، صص 128-109.
  17. هادی­پور، مرضیه؛ فرجی­سبکبار، حسنعلی؛ داورخانی، فضیله و رومیانی، احمد (1399) ارائه الگوی ارزیابی توزیع فضایی فعالیت (اشتغال و بیکاری) زنان در شهرستان­های ایران با استفاده از سیستم­های دانش بنیان، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، دوره 9، شماره 2، صص 172- 149.
  18. یاسوری، مجید (1384) سیاست­گذاری منطقه­ای و چگونگی نابرابری­ها در کشور، مجله اطلاعات سیاسی اقتصادی، دوره 19، شماره 211 و 212، صص 145- 138.
  19. Aghamiri, H. & Rahmani, B. (2015) The Impact of Rural Migration on Food Security with Emphasis on Water Resources (Case Study: Villages of Khansar County, Isfahan Province), Iranian Journal of International Geography, Vol.16, No.59 , pp. 56- 76. [Persian].
  20. Bogdanski, M. (2021) Employment Diversification as a Determinant of Economic Resilience and Sustainability in Provincial Cities, Sustainability, Vol.13, No.9, pp. 1-13. https://doi.org/10.3390/su13094861.
  21. Bollinger, C.R & Ihlanfeldt, K. (2003) The intra urban spatial distribution of employment: which government interventions make a difference?, Journal of Urban Economics, Vol.53, No.3. pp. 396-412.
  22. Brauers, W. K. & E. Zavadskas. E. (2012) Robustness of MULTIMOORA: A method for multi-objective optimization. Informatica, Vol.23, No.1, pp. 1-25.
  23. Calves, A.E. & Schoumaker. B. (2004) Deteriorating Economic Context and Changing Patterns of Youth Employment in Urban Burkina Faso: 1980–2000, World Development, Vol.32, No.8, pp. 1341–1354.
  24. Golghamat Rad, N., Razavi, S.A., Safavi, S.A., Gholami, J. & Ghaffarpour, R. (2019) Ranking of military aircraft maintenance and repair kits based on human factor performance using Critical Vickor hybrid method, 5th National Conference on Defense Science and Engineering, July 2017, Tehran, Imam Hossein (AS) Military University. [Persian].
  25. Hadipoor, M., FarajiSabkbar, H., Davarkhani, F. & Romiani, A. (2016) Presenting a model for evaluating the spatial distribution of women's activity (employment and unemployment) in Iranian cities using knowledge-based systems, Quarterly Journal of Space Economics and Rural Development, Vol.9, No.2, pp. 149- 172. [Persian].
  26. Heidari Dehvaei, J., Mohammadi, N., Vanaki, A. & Ghaffari, S. (2016) Selecting the Appropriate Method for Predicting Iran Aircraft Engine Technology 14 », Technology Development Management, Vol.4, No.4, pp. 163-194. [Persian].
  27. Hejazi, S.J. (2018) Estimation of urban employment in land use development scenarios with regression model (Case study: Kianpars and Kianabad neighborhoods of Ahvaz), Physical Development Planning, Vol.5, No.10, pp. 65-79. [Persian].
  28. https://niti.gov.in/planningcommission.gov.in/docs/reports/genrep/bkpap2020/32_bg2020.pdf.
  29. ILO and UNICEF (International Labour Organization and United Nations Children’s Fund). (2020) COVID-19 and Child Labour: A Time of Crisis, a Time to Act. 12 June.
  30. Karande, P. & Chakraborty.S. (2012) Application of multi-objective optimization on the basis of ratio analysis (MOORA) method for materials selection. Materials & Design, Vol.37, No.5, pp. 317-324. [Persian].
  31. Karbasi, A., Asnaashari, H. & Aaqel, H. (2008) Agricultural Employment Forecast in Iran, Journal of Economics in Agricultural Development, Vol.22, No.2, pp. 31-43. [Persian].
  32. Liu, H.C., You, J.X., Lu, C. & Chen. Y.Z. (2015) Evaluating health-care waste treatment technologies using a hybrid multi-criteria decision making model. Sustainable Energy Reviews, Vol.41, No.1, pp. 932-942.
  33. Mesrinezhad, L. (2004) Analysis of employment structure in major economic sectors of urban areas of Iran using share change method and LQ index, Journal of Humanities and Social Sciences, Vol.4, No.15, pp. 109-128. [Persian]
  34. Mohammadi, S., Davari, E. & Mohammadi, Ch. (2019) Challenges and Strategies of Spatial Development of Rural Cities (Case Study: East and West Bandapi Section of Babol), Iranian Journal of International Geography, Vol.17, No.62, pp. 157 - 173. [Persian].
  35. Mosayebi, S., Seydaee, S.E. & Zangiabadi, A. (2013) Spatial analysis and leveling of employment indicators in the cities of Isfahan province using factor analysis and cluster analysis, two quarterly land management quarterly, Vol.8, No.22, pp. 361-383. [Persian].
  36. Rastghalam, N., Moradi, D., Shahivandi, A. & Mohammadi, M. (2020) Evaluation of the effects of employment distribution flow on urban network transformation in Isfahan urban complex using social network analysis method, Land Management Journal, Vol.11, No.1, pp. 103-125. [Persian].
  37. Razavian, M. (2004) The performance of different sectors of the Iranian economy in job creation, Economic Research, Vol.4, No.12, pp. 13-36. [Persian].
  38. Sayareh, M. (2009) Analysis of employment inequalities and ranking of the country's provinces based on the components of decent work, Master's thesis, Supervisor: Sadegh Bakhtiari, University of Isfahan, Faculty of Administrative Sciences and Economics, Department of Economics, Economic Development and Planning. [Persian]
  39. Sepehrdoost, H. & Barouti, M. (2017) Analysis of the Relationship between Manpower Employment and Regional Sustainable Development Strategy, Quarterly Journal of Welfare Planning and Social Development, Vol.9, No.34, pp. 35-62. [Persian].
  40. Stanila, L, Andreica, M.E. & A. (2014) Econometric analysis of the employment rate for the E.U. countries, Procedia - Social and Behaviora Sciences, Vol.109, No.3, pp. 178-182.
  41. Statistics Center of Iran. (2016) Results of labor force statistics, program, and budget organization of the country. [Persian].
  42. TabatabaiYazdi, R. (2001) Employment and Unemployment in Iran, Strategy Magazine, Vol.9, No.2. pp. 45-57. [Persian].
  43. Taklo, A., Shamsoldini, A., Rahmani, B. & ShariatPanahi, M. (2020) Development of human resources in the agricultural sector in rural areas (Case: Central part of Malayer city), Iranian Journal of International Geographical Research, Vol.18, No.67, pp. 88-103. [Persian].
  44. Yasuri, M. (2005) Regional policy-making and how inequalities in the country, Journal of Political-Economic Information, Vol.19, No.211- 212, pp. 145-138. [Persian].
  45. Zangiabadi, A., Rahimi, A. & Mosayebi, S. (2013) Comparative Analysis of Urban Employment Indicators in Iranian Cities, Journal of Geography and Environmental Planning, Vol.24, No.1, pp. 109-128. [Persian].