مدیریت سازمان یابی فضایی- کالبدی ساختارهای درون شهری به روش AHP و منطق فازی(مطالعه موردی: منطقه17 شهر تهران)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره)، شهرری، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت ساخت، دانشگاه خواجه نصیر طوسی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد پردیس، تهران، ایران.

چکیده

شهر تهران با توجه به نقش محوری- مرکزیتی با افزایش جمعیت و تراکم همراه بوده و به تبع آن در ارائه خدمات و تسهیلات در زمینه های مختلف، به جهت کمبود و در پاره ای از موارد به دلیل عدم توزیع جغرافیایی مناسب کاربری ها دچار نارسایی هایی است. شبکه جایگاه های سوخت رسانی از جمله اجزاء شبکه خدمات شهری است که به عنوان تأمین کننده سوخت بخش حمل و نقل درون‌شهری عمل کرده و به نوبه خود از لحاظ ملاحظات ترافیکی، شهرسازی، ایمنی و محیط زیست دارای اهمیت است. یکی از مهم ترین عوامل پیرامون جایگاه های عرضه‌ی سوخت(پمپ بنزین ها)، مکان یابی مناسب آنهاست. امروزه مدل های تصمیم گیری چند معیاره (MCDM) به ابزاری رو به توسعه و مناسب در رویارویی با مسائل پیچیده تصمیم گیری مکانی تبدیل شده اند. در تصمیم گیری های چند معیاره، روش های مختلفی وجود دارد. مطالعات و شواهد نشان می دهند که روش های تصمیم گیری‌ چند معیاره مختلف بالاخص روش های تلفیقی بین آنها، برای تصمیم گیری مکانی، نتایج دقیقی ارائه می‌دهند. منطقه 17 تهران به لحاظ تراکم جمعیتی بالا و همچنین تراکم عبور و مرور داخلی در شبانه-روز و گذرگاه بودن به مناطق مجاور، ضرورت نیاز به جایگا‌های سوخت‌رسانی و مکان یابی بهینه آن ها را نشان می دهد. از این رو هدف این پژوهش تعیین محل مناسب قرارگیری پمپ بنزین های منطقه17 شهر تهران و بررسی موقعیت جایگاه های موجود در این منطقه، با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) و با بهره گیری از روش تلفیقی AHP فازی، می باشد. روش پژوهش در این ارزیابی، توصیفی - تحلیلی و ماهیت کاربردی دارد. بدین منظور جهت رسیدن به اهداف مذکور از معیارهای مناسب، سازگار با منطقه مورد مطالعه و مختلفی استفاده شده است و در نهایت با استفاده از مقایسات زوجی و نظر کارشناسان و محاسبات به روش AHP فازی وزن نهایی معیارها مشخص شده است. نتایج حاصل از تلفیق لایه های اطلاعاتی در نرم‌افزار ARCGIS، ضمن مشخص کردن مکان های مناسب برای احداث جایگاه های جدید، موقعیت قرارگیری جایگاه های پمپ بنزین را تحلیل کرده است که نشان می دهد هر 2 جایگاه موجود منطقه17 شهر تهران در موقعیت مناسب و بهینه ای قرار ندارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Management of spatial-physical organization of urban structures by AHP method and fuzzy logic (Case study: District 17 of Tehran)

نویسندگان [English]

  • Nemat Hoseinzade 1
  • Faraz Estealaji 2
  • Elham Amini 3
1 PhD student in Geography and Urban Planning, Islamic Azad University, Imam Khomeini Memorial Branch, Shahreri, Iran.
2 M.Sc. Student of Construction Management, Khajeh Nasir Tousi University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Urban Planning, Islamic Azad University, Pardis Branch, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Due to its pivotal-central role, the city of Tehran is associated with increasing population and density, and consequently in providing services and facilities in various fields, due to shortages and in some cases due to lack of proper geographical distribution of land uses. Is. The gas station network is one of the components of the municipal service network, which acts as a fuel supplier for the intercity transportation sector and, in turn, is important in terms of traffic, urban planning, safety and environmental considerations. One of the most important factors surrounding fuel supply stations (gas stations) is their proper location. Today, multi-criteria decision making (MCDM) models have become an evolving and appropriate tool for dealing with complex spatial decision-making problems. There are different methods in multi-criteria decisions. Studies and evidence show that multi-criteria decision-making methods, especially integrated methods between them, for accurate spatial decision-making, provide accurate results. District 17 of Tehran, in terms of high population density as well as the density of internal traffic day and night and being a passage to adjacent areas, shows the need for refueling stations and their optimal location. Therefore, the purpose of this study is to determine the appropriate location of gas stations in the 17th district of Tehran and to investigate the location of existing stations in this area, using the Geographic Information System (GIS) and using the integrated fuzzy AHP method. The research method in this evaluation is descriptive-analytical and applied in nature. For this purpose, in order to achieve the mentioned goals, appropriate criteria, compatible with the study area and various have been used, and finally, using pairwise comparisons and expert opinions and calculations by fuzzy AHP method, the final weight of the criteria has been determined. The results of combining information layers in ARCGIS software, while identifying suitable locations for the construction of new stations, have analyzed the location of gas station stations, which shows that both existing stations in the 17th district of Tehran are in a suitable position and They are not optimal.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Gas station
  • Location
  • GIS