ارزیابی تغییرات کاربری اراضی با استفاده از داده های سنجش از دور (مطالعه موردی: حوزه آبخیز نوک‌آباد، شهرستان خاش)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد آبخیزداری، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران .

2 استادیار مرتع و آبخیزداری، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

3 استادیار آبخیزداری، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران .

4 مربی پژوهشی، عضو هیات علمی پژوهشکده دام های خاص، دانشگاه زابل . زابل، ایران.

چکیده

شناسایی و بررسی تغییرات کاربری اراضی می‌تواند به مدیران و برنامه‌ریزان در شناخت عوامل مؤثر بر تغییر کاربری و اتخاذ تصمیمات صحیح مدیریتی سطوح مختلف کمک نماید. پژوهش حاضر باهدف بررسی تغییرات کاربری اراضی و تعیین طبقات کاربری اراضی با استفاده از روش سنجش ‌از دور در حوزه آبخیز نوک‌آباد شهرستان خاش در استان سیستان و بلوچستان انجام شد. بدین منظور پس از تعیین مرز محدوده مورد مطالعه با استفاده از نقشه‌های 1:50000، داده‌های چند زمانه مرتبط، از ماهواره لندست سازمان زمین‌شناسی آمریکا اخذ شد. پس از انجام تصحیحات هندسی، رادیومتری و اتمسفری، طبقه‌بندی کاربری اراضی بر روی تصاویر ماهواره‌ای برای دوره‌های زمانی موردمطالعه (سال‌های 2016 -2010 -2005 -2000 -1994) تعیین شد. صحت نقشه‌های تولیدی با استفاده از آزمون صحت کلی و آماره کاپا تعیین شد. پس از تهیه نقشه کاربری اراضی در محیط نرم‌افزار ArcGIS، مقایسه تغییرات کاربری اراضی بین دوره‌های مطالعاتی مذکور (هر دوره آماری با دوره آماری قبلی) انجام شد. بر اساس نتایج حاصل، صحت کلی طبقه-بندی نقشه‌های کاربری تولیدی برای سال‌های 1994 (45/97%)، 2000 (21/97%)، 2005 (04/98%)، 2010 (09/97%) و 2016 (06/97%) نسبتاً خوب ارزیابی شد. نتایج حاصل از بررسی روند تغییرات کاربری‌های اراضی مشخص نمود که بیشترین تغییرات از نظر وسعت مربوط به مراتع کوهستانی و کمترین تغییرات مربوط به رودخانه‌ها بوده و در این بین اراضی کشاورزی و مناطق مسکونی تغییرات متوسطی را داشته است که علت عمده این تغییرات را می‌توان تغییرات اقلیمی و دخالت‌های انسانی دانست. این نتایج گویای آن است که شناخت صحیح تغییرات کاربری اراضی موجب می‌گردد، مدیران نقاط قوت و ضعف طرح‌های اجرایی خود را شناسایی نموده و نسبت به برطرف ساختن آن‌ها اقدام نمایند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of land use changes using remote sensing data (Case study: Nokabad watershed, Khash city)

نویسندگان [English]

  • Mansoor Rigi 1
  • Hossein Piri Sahragard 2
  • Mohammadreza Dahmarde 3
  • Ebrahim Shahraki 4
1 Master of Watershed Management, Faculty of Water and Soil, Zabol University, Zabol, Iran
2 Assistant Professor of Watershed Management, Faculty of Water and Soil, Zabol University, Zabol, Iran
3 Assistant Professor of Watershed Management, Faculty of Water and Soil, Zabol University, Zabol, Iran.
4 مربی پژوهشی، عضو هیات علمی پژوهشکده دامهای خاص، دانشگاه زابل . زابل، ایران.
چکیده [English]

Identifying and reviewing land use changes can help managers and planners in recognizing the factors affecting land use change and making the right management decisions at different levels. The aim of this study was to investigate land use changes and determine land use classes using remote sensing methods in Nokabad watershed of Khash city in Sistan and Baluchestan province. For this purpose, after determining the boundary of the study area using 1: 50,000 maps, related multi-time data were obtained from the Landsat satellite of the US Geological Survey. After performing geometric, radiometric and atmospheric corrections, land use classification was determined on satellite images for the studied time periods (2016-2010-2015-2000-1994). The accuracy of production drawings was determined using the general accuracy test and kappa statistics. After preparing the land use map in ArcGIS software environment, comparison of land use changes between the mentioned study periods (each statistical period with the previous statistical period) was performed. Based on the results, the overall accuracy of the classification of production user maps for the years 1994 (97.45%), 2000 (97.21%), 2005 (98.04%), 2010 (97.09%) And 2016 (97.06%) was relatively good. The results of the study of land use change showed that the most changes in terms of area are related to mountain pastures and the least changes are related to rivers, and in the meantime, agricultural lands and residential areas have moderate changes, the main reason for these changes. Can be considered climate change and human intervention. These results indicate that the correct knowledge of land use changes causes managers to identify the strengths and weaknesses of their executive plans and take action to eliminate them.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Land use
  • Nukabad watershed
  • Landsat satellite
  • Envi software
  • Mountain ranges