جغرافیا (نشریۀ انجمن جغرافیایی ایران)

جغرافیا (نشریۀ انجمن جغرافیایی ایران)

نقش اعتبارات خرد تخصیصی کمیته امداد امام خمینی (ره) در بهبود فضای کسب و کار روستایی، مطالعه موردی: بخش کوچصفهان، شهرستان رشت

نوع مقاله : مقاله مستخرج از پایان نامه

نویسندگان
عرفان عسگری جعفرآبادی 1
سمیرا محمودی 2
علی حاجی نژاد 3
1 کارشناسی ارشد، جغرافیا وبرنامه ریزی روستایی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
3 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
10.22034/jiga.2025.2042968.1341
چکیده
امروزه یکی از اصلی‌ترین راهکارهای توسعه روستایی، ایجاد کسب‌وکار کوچک و متوسط در نواحی روستایی می‌باشد که می‌تواند موازی با اهداف توسعه روستایی کمک شایانی به توسعه و موفقیت روستاها نماید. در این راستا یکی از راهکارهای رفع موانع مالی و راه‌اندازی کسب‌وکارهای کوچک و متوسط مناطق روستایی، اعطای اعتبارات خرد است. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش اعتبارات خرد بانکی کمیته امداد امام خمینی (ره) بر بهبود فضای کسب‌وکارهای کوچک در نواحی روستایی بخش کوچصفهان است. این پژوهش کاربردی می‌باشد و روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی- تحلیلی با به‌کارگیری پرسشنامه است. روایی پرسشنامه با استفاده از نظرات متخصصان و پایایی آن با استفاده از محاسبه آلفای کرونباخ حاصل‌شده است. جامعه آماری 569 نفر دریافت‌کننده اعتبارات خرد بانکی از کمیته امداد امام خمینی (ره) بخش کوچصفهان بوده که با استفاده از فرمول کوکران 230 نفر به‌عنوان حجم نمونه انتخاب شد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بین اعتبارات خرد بانکی تخصیصی با بهبود فضای کسب‌وکارهای کوچک در روستاهای بخش کوچصفهان و همچنین بین اعتبارات خرد بانکی تخصیصی با شاخص‌های درآمد، اشتغال و ارتقای سطح زندگی رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. نتایج آزمون رگرسیون نیز نشان می‌دهد که اعتبارات خرد بانکی تخصیصی کمیته امداد امام خمینی (ره) در تنوع‌بخشی اقتصادی مناطق روستایی در نمونه موردمطالعه مؤثر بوده است. اعطای اعتبارات اگر در چارچوب برنامه‌ریزی صحیح باشد، منجر به بهبود فضای کسب‌وکار در مناطق روستایی شده و گامی در جهت فقرزدایی، رشد اقتصادی و توسعه پایدار روستایی خواهد برداشت. توجه به اشتغال روستاییان از طریق اعتبارات خرد تخصیصی تنها به کشاورزی و دامداری و منابع طبیعی محدود نمی‌شود و خلأ موجود در روستاها با توجه ویژه به صنایع و کسب‌وکارهای روستایی جبران شده که این امر زمینه‌ساز تنوع‌بخشی اقتصادی در نواحی روستایی است.
کلیدواژه‌ها
کسب‌وکار کوچک و متوسط (SME)
فضای کسب و کار
اعتبارات خرد
مناطق روستایی
کمیته امداد امام خمینی (ره)

موضوعات

عنوان مقاله English

The Role of Microcredit from the Imam Khomeini Relief Committee in Improving the Rural Business Environment: A Case Study of Kuchesfahan District, Rasht County

نویسندگان English

Erfan Asgari Jafarabadi 1
Samira Mahmoodi 2
Ali Hajinejad 3
1 M.S in Geography and Rural Planning, University of Guilan, Rasht, Iran.
2 Assistant Professor, Geography and Rural Planning, University of Guilan, Rasht, Iran. (Corresponding)
3 Associate Professor, Geography and Rural Planning, University of Guilan, Rasht, Iran.
چکیده English

Extended Abstract
Introduction
Small and medium-sized enterprises (SMEs) possess a high capacity to respond swiftly to market changes and customer needs. They can readily adapt to new conditions, exhibiting dynamic behavior in response to a changing environment. In other words, such enterprises are typically demand-oriented, aligning their operations with audience needs. They are also capable of rapidly modifying their production methods, marketing strategies, and operational activities. Microcredit programs facilitate the provision of financial services, often in the form of unsecured loans, which improve the access of poor and low-income rural households to capital. These services include small loans, savings accounts, credit, money transfers, and insurance, which are granted to rural populations to help them establish or expand their business ventures. Therefore, microcredit is intended to foster the development of new businesses—enabling many beneficiaries to become entrepreneurs—and to support impoverished individuals in rural areas.
 
Methodology
This study is classified as applied research and utilizes a descriptive-analytical methodology. Data were collected through both library research (for the theoretical framework) and a field survey using a structured questionnaire. The statistical population consisted of all individuals who received microcredit from the Imam Khomeini Relief Committee in Kuchesfahan District between 2013 and 2017. The sampling frame included villages where more than 5% of households had utilized these microcredits during the specified period. From a total of 569 borrowers, a sample size of 230 was determined using Cochran’s formula.
 
Results and Discussion
The research established a significant positive relationship between the microcredit allocated by the Imam Khomeini Relief Committee and the improvement of the small business environment in the villages of Kuchesfahan District. The results of the analysis of economic indicators also revealed a positive and significant relationship between the allocated microcredit and metrics such as income, employment, and standard of living. Specifically, the Pearson correlation coefficient for the income index was 0.170, the employment index was 0.245, and the standard of living index was 0.256. The regression analysis further determined that the microcredit provided by the Imam Khomeini Relief Committee is a significant predictor of economic diversification in the studied rural areas.
 
Conclusion
From a development perspective, credit resources are an instrument for achieving sustainable rural development and a foundation for initiating social, economic, and physical transformations. Importantly, the focus on rural household employment through microcredit is not confined to traditional sectors like agriculture, animal husbandry, and natural resources. Instead, special attention to rural industries and non-farm businesses has addressed a critical gap, providing a basis for economic diversification in rural areas. In this regard, the Imam Khomeini Relief Committee, by providing microcredit for SMEs, has successfully created platforms for economic diversification in the rural areas of Kuchesfahan District.

کلیدواژه‌ها English

small and medium Enterprise (SME)
business environment
micro credits
rural areas
Imam Khomeini Relief Committee
بختیاری، صادق و پاسبان، فاطمه (1383). نقش اعتبارات بانکی در توسعه فرصت‌های شغلی، مطالعه موردی: بانک کشاورزی ایران، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، (46)12، 105-73.
https://sid.ir/paper/24285/fa
جوانشیری، مهدی؛ بوزر جمهری، خدیجه؛ هراتی، ام البنین و محمودی، حمیده (1396). بررسی تطبیقی اعتبارات خرد در توسعه روستایی نواحی کوهستانی ودشتی، مطالعه موردی: دهستان‌های کارده و میان ولایت شهرستان مشهد، فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی، (4)2، 180-157.
https://doi.org/10.22048/rdsj.2017.61710.1580
چگنی صالحی، مجتبی؛ رحیمیان، مهدی و غلامرضایی، سعید(1397)، واکاوی راه‌کار‌های صندوق‏های اعتباری خرد در توانمندسازی زنان روستایی (مورد مطالعه: استان لرستان)، تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 49(4)، 687-675.
https://doi.org/10.22059/IJAEDR.2018.251895.668561
رحمانی، مریم؛ زند رضوی،  سیامک؛  ربانی، علی و ادیبی، مهدی  (1387).  نقش اعتبارات خرد در توانمندسازی زنان روستایی، مطالعه  موردی: روستای پشت رودشهرستان بم، مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان، (3)6، 132-105.
https://doi.org/10.22051/JWSPS.2008.1363
رضوانی، محمدرضا؛ درب آستانه، علیرضا و احمدآبادی، حسن (1394). تحلیل اثرات اعتبارات خرد بر پایداری اقتصاد روستایی، مطالعه موردی: اعتبارات صندوق کارآفرینی امید در شهرستان نیشابور، مجله جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، (1)13، 233-210.
https://doi.org/10.22067/geography.v13i1.37283
طاهرخانی، مهدی (1380). صنایع کوچک، سنگ بنای استراتژی آینده  توسعه روستایی، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 65، 168-151.
https://www.sid.ir/paper/29889/fA
عزیزپور، فرهاد و خداکرمی، زهرا (1394). اثرات اجتماعی- اقتصادی اعتبارات خرد کشاورزی در نواحی روستایی، مطالعه موردی: دهستان کرسف، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، (3)4، 69-57. 
https://www.doi.org/%E2%80%8E10.18869/acadpub.serd.4.1357
علاءالدینی، پویا و جلالی موسوی، آزاده (1389). ارزیابی اثربخشی برنامه‌های پشتیبانی خدمات مالی خرد وصندوق اعتبارات خرد زنان روستایی ایران، مجله توسعه روستایی، (2)2، 76-62.
https://www.magiran.com/p850148
قنبری، یوسف و نوری، راضیه (1396). ارزیابی تأثیر اعتبارات خرد کمیته امداد بر ماندگاری جمعیت در نواحی روستایی، مطالعه موردی: شهرستان خمین، فصلنامه پژوهشهای  اقتصادی، (65)17، 198-177.
https://doi.org/10.22054/joer.2017.7850
قنبری؛ یوسف، نوری؛ راضیه و غفورزاده، حسین (1395). ارزیابی نقش کمیته امداد امام خمینی در توسعه اشتغال پایدار روستاها، فصلنامه علمی-پژوهشی اقتصاد اسلامی، 16 (64) ، 143-117.
https://eghtesad.iict.ac.ir/article_24104.htm1
ملکی؛ طاهره؛ گلپرور؛ پرویز و ظریفیان، شاپور (1396). عوامل بازدارنده کسب‌وکارهای خرد در نواحی روستایی، مطالعه
https://doi.org/10.22034/jtd.2021.273365.2275
Alaedini, p. & Jalali Mousavi, A. (2011). Evaluation of the effectiveness of micro-financial service support programs and the micro-credit fund for rural women in Iran, Journal of community development, 2(2), 62-76. [Persian].
https://jrd.ut.ac.ir/article_22227.htm1
Alessa, AA., Zaabi, EA. & Diba, AM. (2025). Impact of Social and Microcredit Characteristics on Small Project Financing: A Case Study of Agricultural Entrepreneurial Firms in Sudan, African Scientific Journal, 03(28), 677-697.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14929815
Azizpour, F. & Khodakarmi, Z. (2014). Socio-economic effects of agricultural microcredits in rural areas, case study: Dehistan Kersaf, Space Economy and Rural Development Quarterly, 4(3), 57-69. [Persian].
https://doi.org/‎10.18869/acadpub.serd.4.13.57
Bakhtiari, S. & Pasban, F. (2004). The role of bank credits in the development of job opportunities: Case
Study, Quarterly Journal of Agricultural Economics and Development, 12(46), 73-105. [Persian].
https://sid.ir/paper/24285/fA
Bhuiyan, MF. & Ivlevs, A. (2019). Micro-entrepreneurship and subjective well-being: Evidence from rural Bangladesh, journal of business venturing, 34(4), 625-645.
https://doi.org/10.1016/j.jbusvent.2018.09.005
ChegeniSalehi, M., Rahimian, M. & Gholamrezai, S. (2018). Analyzing the solutions of microcredit funds to empower rural women (case study: Lorestan Province), Iranian journal of agricultural economics and development research, 49(4), 675-687. [Persian]. https://doi.org/10.22059/IJAEDR.2018.251895.668561
Ghanbari,Y., Nouri, R. & Ghafourzadeh, H. (2016). Evaluation the role of Imam Khomeini relief committee in the development of sustainable employment (case study: Khomein Township), Islamic Economics, 16(64), 117-143. [Persian].
https://eghtesad.iict.ac.ir/article_24104.htm1
Ghanbari,Y.,& Nouri, R. (2017). Assessment on the impact of microcredit provided by Imam Khomeini relief foundation on population sustainment in rural areas (case study: Khomein county), Economics Research, 65(2), 177-198. [Persian].
https://doi.org/10.22054/joer.2017.7850
Han, L. & Hare, D. (2013). The link between credit markets and self-employment choice among households in rural China, journal of Asian economics, 26(C), pp: 52-64.
https://doi.org/doi: 10.1016/j.asieco.2013.04.008
Javanshiri, M., BozarJomehri, Kh., Harati, O. & Mahmoudi, H. (2016). The role of microcredits in the development of mountainous and plain rural areas (A case study of the villages of Kardeh and Miyan-velayat in the Mashhad County), Rural Development Strategies Quarterly, 4(2), 157-180. [Persian].
https://doi.org/10.22048/rdsj.2017.61710.1580
Kanungo, M. (2012). Rural Development Through Microfinance, MGNREGA and Women Empowerment, Odisha Review, LXIX(2), 75-78.
https://www.cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/201330339133
Khoi, PD., Gan, C., Nartea, G. & Cohen, DA. (2013). Formal and informal rural credit in the Mekong River Delta of Vietnam: Interaction and accessibility, Journal of Asian Economics, 26(C), 1-13.
https://doi.org/10.1016/j.asieco.2013.02.003
Maleki, T., Golparvar, P. & Zarifian, S. (2016). Factors inhibiting small businesses in rural areas, case study: GoijehBeel village of Abhar city, Rural Development Strategies Quarterly, 4 (3), 317-331. [Persian].
https://doi.org/10.22048/rdsj.2018.81627.1645
Manta, O. (2016). The role of microfinance in sustainable rural development, Scientific Papers Series Management, Economic Engineering in Agriculture and Rural Development, 16(2), 229-236.
https://managementjournal.usamv.ro/pdf/vol.16_2/Art30.pdF
Mohapatra, S., Rozelle, S. & Goodhue, R. (2007). The rise of self-employment in rural China: development or distress?, World Development, 35 (1), 163-181.
https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2006.09.007
Musah, I. (2025). Microcredit as a catalyst for microbusiness growth: a myth or reality; a case of Asante-Akim Central Municipality, Ghana, Future Business Journal, 11(5), 1-17.
https://doi.org/10.1186/s43093-025-00426-9
Nguyen, THA., Trinh, QT. & Nguyen, TL. (2024). Effects of microcredit programs on household financial portfolios: Evidence from rural Vietnam, Heliyon, 10(21), pp: 1-13.
https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e39659
Nwoye, OJ. (2015). the role of micro-finance banks entrepreneurship development in Nigeria and some selected countries, African journal of social policy and administration, 3(1), 1-35.
https://eprints.covenantuniversity.edu.ng/10036/
Patil, R. & Kamath, V. (2017). Impact of Microfinance on Rural development (With special Reference to Gulbarga division of Karnataka state) ,IOSR Journal of Business and Management (IOSR-JBM), 19 (9) ,01 09.
https://www.iosrjournals.org/iosr-jbm/papers/Vol19-issue9/Version-1/A1909010109.pdF
Prasad-Dhakal, Ch. & Nepal, G. (2017). Contribution of Micro-Finance on Socio-Economic Development of Rural Community, journal of advanced academic research, 3(1), 134-141.
https://www.researchgate.net/profile/Chandra-Dhakal-7/publication/313623627_Contribution_of_Micro-Finance_on_SocioEconomic_Development_of_Rural_Community/links/65a13586af617b0d87416a85/Contribution-of-Micro-Finance-on-Socio-Economic-Development-of-Rural-Community.pdF
Rahmani, M., ZandRazavi, S., Rabani, A. & Adibi, M. (2007). Micro-credits as empowering women: a case study of Posht-rud village, Bamm Kerman, Journal of Social-Psychological Studies of Women, 3(18), 105-132. [Persian].
https://doi.org/10.22051/JWSPS.2008.1363
Rezvani, M., DarbanAstaneh, A. & Ahmadabadi, H. (2014). Analysis of the effects of micro-credits on sustainability of rural economy (case study: Mehr-e-Imam Reza Fund-case in Neyshabour county), Journal of Geography and Regional Development, 1(24), 210-233. [Persian].
https://doi.org/10.22067/geography.v13i1.37283
Rui, LI., Qinghai, LI., Shaoan, H. & Xi, Z. (2013). The credit rationing of Chinese rural households and its welfare loss: An investigation based on panel data, China Economic Review, 26, 17-27.
https://doi.org/10.1016/j.chieco.2013.03.004
Taherkhani, M. (2008). Small industries, the cornerstone of the future strategy of rural development, Geographical Research Quarterly, 65, 151-168. [Persian].
https://www.sid.ir/paper/29889/fA
Yadav, KR. (2014). Significance of microfinance institutions in rural development of India, International Letters of Social and Humanistic Sciences, 21, 84-90.
https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=220329
Yuharmain, H., Suryana, Y., Novianty, R. & Joeliaty. (2016). An impact study of rural credit bank existence towards micro and small businesses in Padang city, international journal of scientific & technology research, 5(7), 145-150.
جغرافیا (نشریۀ انجمن جغرافیایی ایران)
دوره 23، شماره 85
تابستان 1404، صفحۀ 161-1.
تابستان 1404
صفحه 57-76