سازمان فضایی مقصدهای گردشگری درنواحی روستایی

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی، جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 گروه جغرافیای انسانی، جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

چکیده

گردشگری روستایی نیز جزئی از گردشگری محسوب می شود که در یک اقتصاد پیرامونی قرار گرفته که نه تنها باعث توسعه مناطق روستایی و محلی نشده، بلکه سبب ایجاد عدم تعادل های محیطی وفضایی نیز در این مناطق گردیده و در نتیجه منافع بسیار اندکی از این فعالیت اقتصادی عاید روستائیان گشته و عمده منافع و هزینه های آن به مادر شهرها و شهرهای بزرگ جهان سوم و در نهایت به شرکت های فراملیتی و بزرگ بر می گردد(Holland at all,.2003).دراین راستاتوجه به امربرنامه ریزی فضایی ضرورت پیدامی کند. این نوع برنامه ریزی به طورخاص به عنوان رویکردی تاثیرگذاردرهدایت سازمان یابی فضایی گردشگری است که باید موردتوجه قرارگیرد. پژوهش حاضربراساس هدف کاربردی و روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است، برای گردآوریِ اطلاعات به شیوه ی اسنادی و میدانی عمل شده است. جامعه آماری موردمطالعه،شامل 20 مقصدگردشگری روستایی درناحیه محمدآباد- زرین گل واقع در شهرستان علی آبادکتول بوده است، برای وزن دهی معیارهاازروش(AHP)، برای امتیاز نهایی و رتبه بندی مقصدها از روش پرومتی و برای سطح بندی مقصدهای گردشگری از روش تحلیل خوشه ای استفاده شده است؛همچنین برای تعیین حوزه عملکردی مقصدهای گردشگری روستایی ازنقطه شکست درمحیط نرم افزار(GIS) استفاده شده است.نتایج تحقیق نشان دادکه عدم تناسب در توزیع سطوح مقصدهای گردشگری روستایی درمحدودموردمطالعه،یکی از چالش های مهم سازمان فضایی توسعه گردشگری این ناحیه به شمار می آید. نتایج تحقیق بازگو کننده این است که عدم توجه نظام برنامه ریزی نسبت به پراکنش مقصدهای گردشگری درچارچوب سازمان فضایی مناسب،سبب بروزنابرابری ونهایتا تضعیف جایگاه مقصدهای گردشگری ناحیه مورد مطالعه نسبت به سایرمقاصد گردشگری درنواحی دیگرمی شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spatial organization of tourist destinations in rural areas

نویسندگان [English]

  • Hajar Mazidi 1
  • Rahmatollah Manshizadeh 1
  • Farhad Azizpour 2
  • Bijan Rahmani 1
1 Department of Human Geography, Geography and Rural Planning, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
2 Department of Human Geography, Geography and Rural Planning, Kharazmi University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Rural tourism is also considered as a part of tourism that is located in a peripheral economy that not only does not promote rural and local areas, but also creates environmental and social imbalances in these areas, resulting in very little benefit; and, as a result, this economic activity (Rural Tourism) creates very little benefit for the villagers, and the major benefits and costs return to the mother cities and large cities of the Third World, and ultimately to transnational corporations (Holland et all, 2003). In this regard, paying attention to planning (specially space planning) becomes necessary. This kind of planning should particularly be considered as an effective approach to the issue of tourism space organization. On the basis, the present study looks for the space administration of tourism destination in the rural areas of Mohammad Abad-Zarrin Gol area (the city of Ali Abad Katoul) as one of the tourism destinations. The methodology of the study is quantitative and its method is descriptive, and the data have been collected through a documentary and field manner. The statistical population included 20 rural tourism destinations in Mohammad Abad-Zarrin Gol area in Ali Abad Katoul city. It has been used the AHP method for rating factors, the Prometheus method for final score and ranking the destinations, and cluster analysis method for leveling the tourism destinations; as well, to determine the functional area of rural tourism destinations, GIs point of deflection in the sofware environment has been applied. The results of the study showed that the disproportion in the distribution of rural tourism destinations in the intended area of the study is one of the important challenges of the space administration of tourism development of this area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spatial planning
  • space organization
  • Rural Tourism Destinations
  • Mohammadabad Zarrin Gol District
  1. بهنام مرشدی،حسن(1395)،" برنامه ریزی فضایی خدمات گردشگری(مطالعة موردی: استان فارس)"، فصلنامه پژوهش های جغرافیای انسانی، دورة 48 ، شمارة 2: صص 295-277.
    2. پاپلی یزدی، محمدحسین،رجبی سناجردی،حسین(1389)، نظریه های شهر و پیرامون، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)،تهران.
    3.پرچکانی, پروانه(۱۳۹۳)، "مدیریت توسعه پایدار گردشگری و برنامه ریزی فضایی"، کنفرانس بین المللی مدیریت و مهندسی صنایع، موسسه مدیران ایده پرداز پایتخت ویرا.
    4. تقوایی مسعود، غفاری سید رامین( 1389)،" برنامه ریزی فضایی در توسعة صنعت گردشگری (مطالعه موردی: استان چهار محال و بختیاری، محور بازفت)"،فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 781.
    5. زرافشانی، کیومرث؛ شرفی، لیدا؛ گراوندی، شهپر و قبادی، پرستو(1392)،" بررسی اثرات توسعه گردشگری در ارتقاء شاخصهای اقتصادی اجتماعی نواحی روستایی نمونه مورد مطالعه: منطقه گردشگری ریجاب در استان کرمانشاه)"،فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی،شماره ی 3:صص 134-119.
    6.سعیدی،عباس (1388)،« نظریه مکان مرکزی» دانشنامة مدیریت شهری و روستایی، انتشارات موسسه فرهنگی، اطلاع رسانی و مطبوعاتی: سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور، تهران.
    7. سقایی، مهدی و علیزاده، سید دانا(1392)،" امکانسنجی محصول گردشگری روستایی در شهرستان پاوه"، فصلنامه فضای جغرافیایی، شماره 4: صص 20-1.
    8. ضیایی،محمود،جاودان،مجتبی و کاظمی ازغدی،سیمین(1393)،" ساماندهی فضایی مقصدهای گردشگری (شهری و روستایی) در مقیاس ناحیه ای مورد: شهرستان طرقبه شاندیز"، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال سوم، شماره 3، پیاپی 9، صص 110-83.
    9. ضیایی، محمود، شجاعی، مسلم (1389)، " سطح‏ بندی مقصدهای گردشگری: واکاوی مفهومی نو در برنامه ‏ریزی فضایی گردشگری" ، فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری (مطالعات جهانگردی)، شماره 13 ، صص 46- 25.
    10. فرجی سبکبار، حسنعلی؛ مطیعی لنگرودی، سید حسن؛ یدالهی فارسی، جهانگیر و کریم زاده، حسین(1391)،"رتبه بندی زمینه های توسعه گردشگری در نواحی روستایی با استفاده از تاپسیس خاکستری(مطالعه موردی:نواحی روستایی شهرستان ورزقان"،فصلنامه پژوهشهای روستایی، شماره ی 1:صص 25-1.
    11. کرمی، زین العابدین، لطفی، حیدر، ناصری منش، علی(1397)، " برنامه ریزی توسعه گردشگری درایران با تاکیدبرتوسعه جزایرخلیج فارس؛ جزیره قشم"، فصلنامه جغرافیا(برنامه ریزی منطقه ای)، سال هشتم، شماره 4، صص 393- 369.
    12.کلانتری، محسن، ملک، مرضیه (1393)، " تحلیل فضایی و سطح بندی جاذبه های گردشگری و زیرساخت ارتباطی و شبکه ی راه در مناطق کویری ایران (مطالعه موردی: شهرستان خور و بیابانک)" ، فصلنامه مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، سال پنجم، شماره 17، صص 70- 53.
    13.نجارزاده، محمد، نعمت الهی، مجید(1395)،" بررسی عوامل موثر بر توسعه گردشگری روستایی درراستای پایداری وتوسعه جوامع محلی در مناطق نمونه گردشگری"، فصلنامه علمی پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیای ایران، سال چهاردهم، شماره 49.
    14. (مرکزآمارواطلاعات فرمانداری شهرستان علی آبادکتول،1396).
    15. یوسفی،جواد،شریفی تهرانی،محمد(1395)،" تحلیلی براثرات اجتماعی وفرهنگی توسعه گردشگری(مطالعه موردی:شهرستان بیرجند)"، فصلنامه علمی- ترویجی راهبردتوسعه، شماره 48.
    16.Briedenhann, Jenny and Eugenia Wivkens (2004) .Tourism routes as a tool for the Economic development of rural areas-vibrant hope or impossible dream? . Tourism Management, Vol.25.
    17.Daniels, M. J. (2007). Central Place Theory and Sport Tourism Impacts. Annals ofTourism Research, Vol. 34, No. 2, 332-347.
    18.Formica, Sandro.(2000). Destination attractiveness as a function ofsupply and demand interaction. Theses for PHD degree..
    19.Holland.J. Burian.M. and Dixey.L. (2003). Tourism in poor rural areas, Diverersifying the product andexpanding the benefits in rural.
    20.Hagget, Peter(1972), Locational Analysis in Human Gography , Ar nold,London, England.
    21.Meijers, E., (2007), From Central Place to Network Model: Theory and Evidence of Paradigm Change,Economic and Social Geography, Vol. 98, No. 2, PP. 245-259.
    22.Puaj. C, (1983), An Introduction to rural settlement planning, London& Newyork.