تحلیل پیشران‌های اقتصادی شهر زنجان و اثرات آن بر کیفیت زیست پذیری روستاهای پیرا‌شهری مطالعه موردی: روستاهای دواسب و پایین کوه

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

3 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

هم پیوندی بین شهر و روستاهای پیرا شهری، از عوامل اصلی و تعیین‌کننده توسعه روستایی به‌ویژه در بُعد اقتصادی است. هدف اصلی پژوهش حاضر تحلیل اثرات پیشران‌های اقتصادی شهر زنجان بر کیفیت زیست پذیری روستاهای پیرا شهری دو اسب و پایین کوه شهر زنجان است. این پژوهش ازنظر روش توصیفی ‌– ‌تحلیلی و ازلحاظ هدف کاربردی است، برای جمع­آوری اطلاعات از مطالعات کتابخانه و مقالات استفاده‌شده و ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه می­باشد. برای تجزیه‌وتحلیل از تکنیک تحلیل عاملی و روش تحلیل مسیر بهره گرفته‌شده است. در مرحله اول با روش تحلیل عاملی از 27 مؤلفه، 25 مؤلفه بالاتر از 6/0 به‌دست‌آمده است که در ادامه موردبررسی قرارگرفته است. نتایج نشان می­دهد متغیرهای مستقل پژوهش حاضر جریان ارتباطی مربوط به بازاریابی و فروش محصولات، جریان خدماتی، جریان مبادله پول، جریان نیروی کار، جریان سرمایه‌گذاری شهرنشینان در فعالیت‌های اقتصادی روستاها، جریان ارتباطی جهت خرید و تأمین مایحتاج به ترتیب با ضرایب 044/14، 208/6، 296/4، 565/2، 227/2 و 045/2 در سطح معنی­داری p</05 بر متغیر مستقل پژوهش (تاب­آوری)، تأثیر مثبت و معناداری داشته است، ازاین‌رو می‌توان پذیرفت که بین پیشران‌های اقتصادی شهر زنجان به‌عنوان متغیر مستقل و کیفیت زیست روستاهای پیرا شهری به‌عنوان متغیر وابسته، همبستگی مناسب و قوی وجود دارد. لذا یافته‌ها نشان از آن دارد که پیشران‌های اقتصادی شهر زنجان تأثیر زیادی بر کیفیت زیست روستاهای پیرا شهری داشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analysis of economic drivers in Zanjan and its effects on the quality of life of Peripheral villages Case study: Doasb and Paeen kooh villages

نویسندگان [English]

  • Hossein Tahmasebi Moghaddam, 1
  • Mohammad Taghi Heydari, 2
  • Ali Shamai 3
1 PhD student in Geography and Urban Planning, Zanjan University, Zanjan, Iran
2 Assistant Professor of Geography and Urban Planning, Zanjan University, Zanjan, Iran
3 Associate Professor of Geography and Urban Planning, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Extended Abstract
Introduction
In recent decades, excessive concentration in metropolitan areas and the polarization of industry and employment in cities and the abandonment of the surrounding area have led to land grabbing and uneven development of land use change, functional and structural changes in developing societies, including Iran. This spatial inequality has disrupted sustainable development in villages as well as cities, especially in urban peripheral environments.
In this research, the functional relations of Zanjan city with the surrounding villages, which are under the direct influence of the city, have been considered. These villages have undergone fundamental changes in recent decades, and even their function and structure have changed completely. Considering these developments and their differences in special cases of suburban settlements in Zanjan, the integration of the spatial system of the city and its surroundings has been done based on the theoretical approach; Therefore, the research questions are as follows: What are the explanatory drivers of urban economy in Zanjan according to its current situation? Secondly, which factors related to the economic drivers of Zanjan have the greatest impact on the quality of life of peripheral villages?
 
Methodology
The present study is descriptive-analytical in terms of method and applied in terms of purpose. To collect the analytical data in a combined way, the survey and Delphi methods were used. In this regard, first, a conceptual indicator explaining the urban economic drivers was collected in a systematic study and review of resources, and then, the data analysis stage was carried out using a survey method as a questionnaire from the opinions of 50 related experts. Final concepts were analyzed using exploratory research tools, heuristic and confirmatory factor analysis models and regression analysis of path analysis, amount and manner of impact of economic components of Zanjan on the livelihood of peripheral villages in the form of structural equation modeling software (smart pls). To assess the validity of the questionnaires, several professors and experts in the field of urban planning and urban planning confirmed it. The reliability level of the research questionnaire was 0.81 using Cronbach's alpha method, which indicates a high coefficient of confidence.
 
Results and discussion
Spatial imbalance is evident in the urban system of Zanjan province and despite 21 urban points in this province, urban growth and expansion is more specific to the four main cities of Zanjan, Qeydar, Khorramdareh and Abhar. Over time, despite the decline of the first city in Zanjan province, the urban system tends to balance. Despite the increase in the number of small cities to reduce the imbalance in the urban system of the province, we witness a long distance between these cities and the first city; Other effective factors in exacerbating this inequality and imbalance can be the geographical factor, the way of budget allocation in the cities of the province, inadequate distribution of population and concentration of facilities and infrastructure in Zanjan and its undisputed role in the urban system of the province and the insignificant role of cities.
 
Conclusion
The research findings show that most of the villagers are completely dependent on the city in terms of services, since cities are places where information is spread around. Based on field studies and distribution of questionnaires, sales of agricultural and horticultural products to the city scored the highest score among marketing and sales indicators and the amount of food supplies purchased from the city per month with a load of 0.73. Many experts and specialists in the agricultural sector believe that marketing is one of the necessities of the rural production system and agriculture, the importance of which is very evident in the process of rural production. The importance of this issue is such that, marketing is a more important category than production and marketing is mentioned as the invisible hand of production in developed countries and even in developing countries. This amount is above average, so the villages are completely dependent on the city of Zanjan for marketing and selling their products. Villagers come to this city to sell their products. Of course, proximity and short distance are also more reasons and causes numerous traffic and visits of the villagers. Then there is the index of purchasing food items from the city per month. The flow of urban investment in the economic activities of the villages, the flow of communication to purchase and supply of necessities with the values ​​of 2.227 and 2.045 have the lowest amount. Also, all independent variables could have a significant effect on the dependent variable. Therefore, the findings show that the economic drivers of Zanjan have had a great impact on the quality of life in peripheral villages.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Economic drivers
  • rural livability
  • rural-urban links
  • peripheral villages
  • Zanjan City
  1. افراخته، حسن وحجی پور، محمد (1392) خزش شهری و پیامدهای آن در توسعه پایدار روستایی (مورد: روستاهای پیرامونی شهر بیرجند)، جغرافیا (فصلنامه بین‌المللی انجمن جغرافیای ایران)، دوره 11، شماره 39، صص.167-149.
  2. افراخته، حسن (1380) روابط متقابل شهر و روستا، مطالعه موردی: ایرانشهر، مجله علوم اجتماعی و انسانی، شماره 32، صص 73-49.
  3. اهلرز، اکارت (1380) ایران، شهر-روستا-عشایر، ترجمه عباس سعیدی، چاپ اول، تهران: منشی.
  4. آزاد هدایت، حسن؛ پورطاهری، مهدی؛ رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا؛ رضوانی، محمدرضا (1394) شناسایی و تحلیل نقش تعاملات روستایی- شهری در توسعه روستایی (مطالعه موردی: استان کرکوک عراق)، پژوهش‌های روستایی، سال 6، شماره 3، صص. 645-635.
  5. پریزادی، طاهر؛ مرادی، مهدی؛ ساکی، معصومه (1398) تحلیل زیست پذیری در محله‌های بخش مرکزی شهرها (مورد: بخش مرکزی شهر بروجرد)، فصلنامه مطالعات شهری، دوره 8، شماره 1، صص.16-3.
  6. تقی‌لو، علی‌اکبر و عبداللهی، عبدالله (1392) توسعه کشاورزی با تأکید بر مناسبات شهر و روستا مطالعه موردی استان آذربایجان غربی، اقتصاد فضا و توسعه روستایی، دوره ۲، شماره 3، صص. 50-29.
  7. توانا‌‌ ضیاء، محمدحسن و شمس‌الدین، علی (1389) کارکردهای شهری در توسعه روستایی (مورد: نورآباد و روستاهای پیرامون)، فصلنامه جغرافیای انسانی، دوره 2، شماره 3، صص. 61-45.
  8. حجی پور، محمد و افراخته، حسن (1392) تحول نظام مالکیت اراضی روستایی؛ علل و پیامدها (مورد: روستاهای تقاب و معصوم‌آباد در شهرستان خوسف)، اقتصاد فضا و توسعه روستایی، دوره 5، شماره 2، صص. 21-1.
  9. خراسانی، محمدامین؛ رضوانی، محمدرضا؛ مولایی قلیچی، محمد (1394) تحلیل تأثیر متغیرهای فردی بر ادراک از زیست پذیری در روستاهای پیرامون شهر (مطالعه موردی: شهرستان ورامین)، جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، دوره 13، شماره 2، صص. 181-159.
  10. دانش پور، زهره (1385) تحلیل نابرابری فضایی در محیط‎های پیراشهری، مجله هنرهای زیبا، دوره 7، شماره 28، صص. 14 -5.
  11. رضوانی، محمدرضا و شاه‌چراغ، سیده محبوبه (1390) پیوندهای روستایی- شهری، شبکه‌های مهاجرت و توسعه روستایی (موردمطالعه: ناحیه دهملا، استان سمنان)، توسعه محلی (روستائی-شهری)، دوره، شماره 1، صص. 107-130.
  12. سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (1390) نقشه 1:250000 شهر زنجان، صص 232، 135، 56، 54، 48.
  13. سعیدی، عباس (1382) روابط شهر و روستا و پیوندهای روستایی شهری، یک بررسی ادراکی، مجله جغرافیا، دوره 2، شماره 3، صص. 92-73.
  14. شماعی، علی و پوراحمد، احمد (1393) بهسازی و نوسازی شهری از دیدگاه علم جغرافیا، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  15. ضرابی، اصغر؛ قیومی، حسین پور و زارعی، یاسر (1390) روابط اقتصادی شهر و روستا، آموزش رشد جغرافیا، دوره 25، شماره 4، صص.12-1.
  16. فروتن، منوچهر؛ صنعت‌گر کاخکی، مریم؛ رضائی، محمدکاظم (1392) روش ارزیابی سرزندگی محیطی در مجتمع‌های تجاری و مراکز خرید، مطالعات محیطی هفت حصار، دوره 6، شماره 2، صص. 76-65.
  17. محمدی، سعدی؛ مرادی، اسکندر؛ شرمین، حسینی (1398) شناسایی و تحلیل اثرات خزش شهری بر وضعیت توسعه نواحی روستایی (مطالعه موردی: روستاهای پیرامون شهر مریوان)، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره 20، شماره 56.، صص. 22-5.
  18. مطیعی لنگرودی، سید حسن؛ خسروی مهر؛ علی طورانی، حمیده (1393) اثرات روابط اقتصادی شهر و روستا بر وضعیت اجتماعی و اقتصادی سکونتگاه‌های روستایی مورد: دهستان چهل چای در شهرستان مینودشت، اقتصاد فضا و توسعه روستایی، دوره 10، شماره 3، صص. 42-19.
  19. معیدفر، سعید؛ و اکبری، صادق (1385) مناسبات روستا با شهر و اثرات توسعه‌ای آن، مطالعه موردی: شهرستان ساوجبلاغ، نشریه علوم جغرافیایی، جلد 6، شماره 8، صص.98-75.
  20. میرزایی قلعه، فرزاد؛ بهرنگ، کلانتری؛ مولایی، محمد؛ عزمی، آئیژ (1392) تحلیل روابط متقابل شهر و روستا در توسعه‌یافتگی روستاهای دهستان حومه، ‌شهرستان هرسین، مسکن و محیط روستا، دوره ۳۲ ، شماره۱۴۳، صص. ۸۹-۱۰۰.
  21. جوانشیری، مهدی؛ عنابستانی، علی‌اکبر و سجاسی‌قیداری، حمدالله (1397) تحلیل تأثیرپذیری تحولات کالبدی-فضایی سکونتگاه‌های روستایی پیرا شهری از عوامل درونی و بیرونی، جغرافیا (فصلنامه علمی پژوهشی و بین‌المللی انجمن جغرافیایی ایران)، دوره 17، شماره 60، صص 71-47.
  22. Ahmed, Z. & Zafar, M. W. & Ali, S. (2020) Linking urbanization, human capital, and the ecological footprint in G7 countries: An empirical analysis, Sustainable Cities and Society, No.55, pp.10-20.
  23. Al, S. & Shan, P. C. H. & Juhre, C. & Valin, I. & Wang, C. (Eds.) (2014) Villages in the City: A Guide to South China's Informal Settlements (Vol. 1), Hong Kong University Press.
  24. Baker, J. & Claeson, C-F. (1990) Introduction, in Baker, J. (Ed.), Small Town Africa: Studies in Rural-Urban Interaction, The Scandinavin Institute of African Studies, Uppsala, No.17, pp.7-34.
  25. Browder, J.O. (2002) the urban-rural interface: Urbanization and tropical forest cover change, Urban Ecosystems,Vo. 6, No.1, pp. 21-41.
  26. S. (2002) ESPRID. Short sumory, Key Phrase: rural-urban Relationship, Univercity of Newcasle upon type. pp,269-277.
  27. Foran, M. (2009) Expansive Discourses: Urban Sprawl in Calgary, 1945-1978. Athabasca University Press.
  28. Friedmann, J. (1966) Regional development policy: a case study of Venezuela (No. HT395. V4 F7).
  29. Fujita, M. & Krugman, P. & Venables, A. (1999) the Spatial Economy: Cities, Regions, and International Trade, Cambridge: MIT Press. pp.20-31.
  30. İzmen, Ü. & Gürel, Y. Ü. (2020) The importance of linking social capital in unequal and fragmented societies: an analysis of perceived economic well-being in Turkish rural and urban households, The Annals of Regional Science, pp.1-19.
  31. Jones, P. W. (2007) World Bank financing of education: Lending, learning and development. Routledge.
  32. Krugman, P. (1991) Increasing returns and economic geography, Journal of Political Economy, Vol.99, No.3, pp. 483–499.
  33. Mihret, T. (2019) Rural Urban Linkages and Local Economic Development in Ankesha Wereda, Awi Zone, Ethiopia (Doctoral dissertation, Addis Ababa University).
  34. Nicolas, G. (2009) Walter Christaller From “exquisite corpse” to “corpse resuscitated”.
  35. SAPI Pike, A. & Rodríguez-Pose, A. & Tomaney, J. (2017) Shifting horizons in local and regional development, Regional studies,Vol.51, No.1, pp.46-57.
  36. Portnov, B. A. & Pearlmutter, D. (1999) Sustainable urban growth in peripheral areas, Progress in Planning, Vol.52. No.4, pp.239-308.
  37. Rodríguez-Pose, A. (2010) Economic geographers and the limelight: institutions and policy in the World Development Report 2009, Economic Geography, Vol.86, No.4, pp.361-370.
  38. Y.k. (2002) Poverty allevationthroth rural-urban linkages; policy implications, Econionomic and Social commission for Asia and Pacific (ESCAP). pp.3-18.
  39. Steinberg, F. (2014) Rural–Urban Linkages: an urban perspective. Working Paper Series N° 128. Working Group: Development with Territorial Cohesion. Territorial Cohesion for Development Program, Rimisp, Santiago, Chile.
  40. Tacoli, C. (1998) Rural-urban interactions: A guide to the literature, Environment and Urbanization, Vol.10, No.1, pp.147-165.
  41. Tian, Y. & Wang, L. (2019) Mutualism of intra-and inter-prefecture level cities and its effects on regional socio-economic development: A case study of Hubei Province, Central China, Sustainable Cities and Society, No.44, pp.16-26.
  42. Tostensen, A. (2004) Rural-urban linkages in sub-Saharan Africa: Contemporary debates and implications for Kenyan urban workers in the 21st century, Chr. Michelsen Institute.
  43. Verburg, P. H. & Soepboer, W. & Veldkamp, A. & Limpiada, R. & Espaldon, V. & Mastura, S. S. (2002) Modeling the spatial dynamics of regional land use: the CLUE-S model. Environmental management, Vol.30, No.4, pp.391-405.
  44. Veríssimo, C. (2014) The Significance of Outdoor Domestic Space for an Ecodevelopment Model of Medium-Size Cities. A Case Study of Dondo, Mozambique. RCCS Annual Review, A selection from the Portuguese journal Revista Crítica de Ciências Sociai, No.6, pp.12-23.
  45. Weber, A. (1982) On the location of industries. Progress in Geography, Vol.6, No.1, pp.120-128.