جایگاه ژئواکونومی روسیه در کشورهای خارج نزدیک، با تأکید بر نقش نفت و گاز

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار جغرافیای سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

چکیده

در اواخر قرن بیست اولویت یافتن مسائل اقتصادی به ویژه استراتژی انرژی باعث شکل گیری تفکر ژئواکونومی گردید، به طوریکه مناطق جغرافیای خاص که از نظر منابع و ذخایر انرژی همچنین دسترسی به بازارهای مصرف از نقش برجسته تری برخوردار بودند، ارزش استراتژیک پیدا کردند و توانستند در تحلیل های سیاسی-اقتصادی قدرت های بزرگ جهان جایگاه ویژه ای پیدا کنند. منابع سرشار انرژی و ترانزیت از مسیر روسیه در کشورهای خارج نزدیک، توجه قدرت های منطقه ای و فرا منطقه ای را به سمت خود جلب و تنش های را به وجود آورده است، از این رو تلاش برای یکپارچگی فضای ژئواکونومی و تلفیق آن با بازی های ژئوپلیتیکی مورد توجه استراتژیست های روسیه است تا از طریق آن شرایط را به نفع سیاست های روسیه تغییر دهند. پژوهش حاضر با روش تحلیلی و توصیفی و استفاده منابع علمی و پژوهشی معتبر درصدد پاسخ به این پرسش است که جایگاه ژئواکونومی روسیه در استراتژی های سیاسی-اقتصادی کشورهای خارج نزدیک چگونه ارزیابی می شود که بر اساس یافته های پژوهش به این نتیجه می رسیم با توجه به حجم ذخایر انرژی کشورهای خارج نزدیک، خطوط گسترده ترانزیتی روسیه و نفوذ شرکتهای نفت و گاز روسیه، کشورهای خارج نزدیک و روسیه از طریق استراتژی ژئواکونومی انرژی ضمن تضمین امنیت سیاسی-اقتصادی متقابل، منافع مشترکی را با یکدیگر دارند، که البته این موضوع برای روسیه دارای اهمیت ژئواستراتژی و ژئوپلیتیک است چراکه روسیه از طریق ابزار انرژی نفت و گاز که زیر مجموعه تفکرات ژئواکونومی را شکل می دهد به اهداف خود که همانا بسط و گسترش هژمون اقتصادی و سیاسی است، خواهد رسید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Geo-economic Position of Russia in “Commonwealth of Independent States” (CIS), with Emphasis on the Role of Oil & Gas

نویسندگان [English]

  • Maryam Verij kazemi 1
  • Ezatulah Ezati 2
  • Abdolreza Faraji Rad 2
1 PhD Student in political Geography, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor of political Geography, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

 
Extended Abstract
Introduction
Rich energy resources and transit through Russia in Commonwealth of Independent States have attracted the attention of regional and supra-regional power and it created tensions. Thus, the attempt to integrate the geo-economic space and integrate it with geopolitical games is interesting for Russian strategists in order to change the situation in favor of their policies. Considering the volume of energy reserves  of  Commonwealth of Independent States, Russia’s transit line will be extensive and the influence of Russian oil and gas companies on Commonwealth of Independent States is obvious through energy geo-economic strategy while ensuring mutual political economic security. There is a common interests between them, Of course, this issue is a geostrategic and geopolitical importance for Russia’s issue because Russia will achieve its goals, which are the expansion of economic and political hegemony, through oil and gas energy tools It forms a subset of geo-economic thinking.
 
Methodology
The research method of this article is analytical-descriptive. The information was collected and translated using valid scientific- specialized articles from academic and research sites, also the concept of geo-economic thinking, the role of oil and gas energy and routes are explained. Transit in this region is assessed, according Russian’s  maintenance and monitoring the region in global level. Monitoring and intervention through geo-economic considerations are discussed too.
 
Results and discussion
Competition over the control and supervision of oil and gas extraction centers and transition lines are an important factor for the hegemony of energy-owning countries. Meanwhile, rivalries and conflicts between Russia and foreign countries, especially those with oil and Gas energy reserves, over capacity building for investment and maximizing national-commercial interests have led to geopolitical conflicts by trans-regional countries and it caused the creation of new structures to improve infrastructure. It will affect trades and the movement of goods and services, as foreign countries in which do not have close access to ports and open waters, this will pave the way for new opportunities for Russia to remove such barriers.
 
Conclusion
Russia’s approach to foreign countries is nothing more than a fundamental change in its economy ,and it efforts to resolve local-regional problems and  conflicts. In this regard can involve the broad  participation of these countries. Russia and foreign countries are close to each other in economic-trade matters, and membership in alliances such as the shanghai cooperation Organization which has largely allayed Russia’s concerns about foreign influence, but the influence of the United States and its allies in the region couldn’t be ignored. However, it creates a security vacuum that could challenge Russia’s geo-economic goals.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geo-economi
  • Russia
  • Commonwealth of Independent States(CIS)
  • energy
  • Oil & Gas
  • economi
  1. آدمی، علی؛ فلاح، مریم و مومنی، مجیدرضا (1399) الگوی توسعه جمهوری قزاقستان(2020-2010)، مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره 13، شماره2، صص.370-345.
  2. اشرفی، یکتا و روحانی، مسعود (1400) عوامل موثر در بهینه نمودن دیپلماسی انرژی با رویکرد دفاع اقتصادی، فصلنامه اقتصاد دفاع، دوره 6، شماره20، صص. 153-129.
  3. ابراهیمی، مرتضی؛ نواختی مقدم، امین و اصولی، قاسم (1399) عامل های تعیین کننده روابط ایران با منطقه آسیای مرکزی از دیدگاه اقتصاد سیاسی(مطالعه موردی: ترکمنستان و تاجیکستان)، مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره 13، شماره2، صص.344-325.
  4. پیشگاهی فرد، زهرا و رنجبری، کمال (1399) تحلیل ژئوپلیتیک روابط ایران و ترکمنستان با تاکید بر دیپلماسی آب و انتقال انرژی، مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره 13، شماره2، صص. 391-417.
  5. حافظ نیا، محمدرضا (1396) اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، مشهد: انتشارات پاپلی.
  6. حبیبی، محسن؛ بخشایشی اردستانی، احمد و شیرزاد، حمیدرضا (1399) موانع منطقه ای بازیابی قدرت فدراسیون روسیه از دوره دوم پوتین از سال 2014-2019، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، دوره 16، شماره 53، صص. 157-137.
  7. خیری، مصطفی و ایزدی، رجب (1396) منافع روسیه در خارج نزدیک با تاکید بر ارمنستان، فصلنامه آسیای مرکزی و قفقاز، دوره23، شماره100، صص.24-1.
  8. خسرو، صادق؛ عزتی، عزت الله و سرور، رحیم (1399) تاثیر همکاری های دفاعی ایران و روسیه بر راهبرد ژئوپلیتیک انرژی ایران(با محوریت نفت و گاز)، فصلنامه مطالعات دفاعی راهبردی، دوره 18، شماره79، صص.74-53.
  9. جعفری، علی اکبر و ملکی، ماری (1399) معادله سیاست خارجی ایران و روسیه در معماری انرژی خزر، فصلنامه علمی سیاست جهانی، دوره 9، شماره 14، پیاپی34، صص.134-101.
  10. رضاپور، دانیال و هدایتی شهیدانی، مهدی (1399) دیپلماسی انرژی اتحادیه اروپا در قبال جمهوری آذربایجان؛ اهداف و دستاوردها، فصلنامه علمی رهیافت های سیاسی و بین المللی، دوره 12، شماره2، پیاپی64، صص.178-151.
  11. زمردی انباجی، زهرا و حاجی یوسفی، امیر محمد (1400) ژئوپلیتیک انرژی و مداخله نظامی روسیه در سوریه، فصلنامه ژئوپلیتیک، دوره 17، شماره 1، صص.144-116.
  12. صباغیان، علی و رسولی، رویا (1400) تحلیل پایداری روابط انرژی روسیه و اتحادیه اروپا پس از بحران اوکراین از دیدگاه نظریه وابستگی متقابل، مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره14، شماره1، صص.201-177.
  13. صفری، فرزانه؛ احمدی، حمید و برزگر، کیهان (1400) بررسی رویکرد چین و روسیه به نظم منطقه ای در اوراسیا، فصلنامه مطالعات بین المللی، دوره 18، شماره1، پیاپی69، صص.102-83.
  14. عزتی، عزت الله(1397) ژئوپلیتیک در قرن بیست و یکم، تهران: انتشارات سمت.
  15. عزتی، عزت الله (1387) ژئواستراتژی و قرن بیست و یکم، تهران: انتشارات سمت.
  16. قربانی، وحید (1400) استراتژی امنیت انرژی معاصر چین در غرب آسیا، فصلنامه روابط خارجی، دوره13، شماره3، صص.658-627.
  17. کریمی پور، داود (1399) دیپلماسی انرژی و راهبرد موازنه منطقه ای روسیه در خاورمیانه، فصلنامه روابط خارجی، دوره12، شماره4، صص.642-613.
  18. کارخیران خوزانی، کامران؛ وثوقی، سعید و ابراهیمی، شهروز (1400) ماهیت روابط متقابل آلمان و فدراسیون روسیه در آسیای مرکزی، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، دوره27، شماره 11، صص.84-61.
  19. کاوه، علی؛ ترابی، قاسم و رضائی، علیرضا (1400) ابتکار جاده ابریشم و امنیت انرژی چین در آسیای مرکزی، فصلنامه آسیای مرکزی و قفقاز، دوره27، شماره114، صص.158- 131.
  20. کولایی، الهه و هادی پور، میثم (1399) تحلیل سیاست خارجی روسیه در قفقاز جنوبی بر پایه ژنوژئوپلیتیک، مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره 13، شماره2، صص.664-645.
  21. کولایی، الهه و اله مرادی، آزاده (1390) سیاست انرژی روسیه در آسیای مرکزی، فصلنامه راهبرد، دوره20، شماره61، صص.56-31.
  22. کردی کلاک، مهدی؛ حیدرپور، ماشاالله و جاودانی مقدم، مهدی (1400) بررسی تقابل ناتو و پیمان شانگهای در خلیج فارس، فصلنامه پژوهش های سیاسی و بین المللی، دوره12، شماره 46، صص.393-375.
  23. کوچک زاده تهمتن، رضا و گودرزی، مهناز (1400) عوامل موثر بر جایگاه جمهوری اسلامی ایران در سیاست خاورمیانه ای روسیه(2017-2011)، فصلنامه علمی مطالعات بین رشته ای دانش راهبردی، دوره11، شماره43، صص.384-357.
  24. میراشرفی، سید نوراله؛ کیانی، داود و شرخانی، علی (1397) بررسی تطبیقی سیاست آمریکا و روسیه در قبال امنیت انرژی در قفقاز جنوبی، فصلنامه روابط بین الملل، دوره11، شماره43، صص. 165-129.
  25. مجتهدزاده، پیروز (1379) ایده های ژئوپلیتیک و واقعیت های ایرانی، تهران: انتشارات سمت.
  26. مجیدی، محمدرضا و حسینی، سید محمود (1400) راهبرد ترکیبی؛ دستور گازی اتحادیه اروپا در قبال روسیه، فصلنامه روابط خارجی، دوره13، شماره2، صص.267-233.
  27. ولی زاده، اکبر و شریف کاظمی،کاظم (1400) سیاست خارجی و امنیتی مشترک اتحادیه اروپا در قبال روسیه، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، دوره 27، شماره113، صص.164-131.
  28. ولی زاده، اکبر و صادقی، مهدی (1400) کنوانسیون رژیم دریای خزر و جایگاه ایران در ژئوپلیتیک انرژی قفقاز جنوبی، مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره14، شماره1، صص.176-153.
  29. وریج کاظمی، مریم (1399) امکان سنجی بحران ژئواکونومیک در افغانستان و تاثیر آن بر فضای پیرامون، فصلنامه جغرافیا و روابط انسانی، دوره4، شماره2، پیاپی14، صص.414-399.
  30. Adami, A., Falah, M. & Momeni, M.R. (2021) Kazakhstan’s Development Pattern (2010-2020)   ,Central Eurasia Studies, Vol.13, No.9, pp. 345-370. [Persian].
  31. Ashrafi,Y. & Ruhani, M. (2022) Factors influencing an optimal of energy diplomacy in line with economic defense ,Quarterly Defense Economics, Vol.6, No.20, pp.129-153. [Persian].
  32. Baev, P. K. (2020) Russia Strives for an Oil and Gas Resurgence, Publication: Eurasia Daily Monitor Vol. 17, No. 173, pp.1-26, https://jamestown.org/program/russia-strives-for-an-oil-and-gas-resurgence
  33. Dadparvar, Sh. & Azizi, S. (2022) Geo-Economics of the Republic of Azerbaijan and Its Economic Security, Open Journal of Political Science, Vol.12, No.1, pp. 14-27,https://doi.org/10.4236/ojps.2022.121002
  34. Dong, Y. (2020) Geo-Economics behind BRI, Academic Journal of Business & Management, ISSN 2616-5902 Vol. 2, No. 6, pp. 21-27, https://doi.org/10.25236/AJBM.2020.020604
  35. Ebrahimi,M, Navakhti moghada,A .& Osoli,GH. (2021) The Determinative Factors of Iran’s Relation with the Central Asian Republic from Political Economy Perspective (Case Study: Turkmenistan and Tajikistan),Central Eurasia Studies, Vol.13,  2, pp.325-344. [Persian].
  36. Ezati, E.A. (2019) 21st  Century Geopolitics ,Tehran, SAMT (organization).
  37. Ezati, E.A. (2009) Geostrategy and 21st Century,Tehran, SAMT (organization).
  38. Ghorbani,V. (2022) China’s contemporary Energy Security Strategy in West Asia , Foreign Relations Quarterly, Vol.13, No.3, pp.627-658. [Persian].
  39. Hafez Nia, M. R. (2018) Principles and Concepts of Geopolitics ,Mashhad: papoli publisher. [Persian].
  40. Habibi,M. Bakhshayeshi Ardestani,A. & Shirza,H.R. (2021). Regional obstacles to regaining power in the Russian Federation during Putin's second term, from 2014 to 2019  ,political Science Quarterly, Vol.16, No.53, pp. 157-137. [Persian].
  41. Jafari, A, Maleki, M. (2021). The Iranian and Russian Foreign Policy Equation in the Caspian Energy Puzzle   ,World politics A Quarterly Journal, Vol.9, No.14, Serial Number 34, pp.101-134.  [Persian].
  42. Jaeger, Bruna. (2020). Geoeconomics in the light of International Political Economy: a theoretical discussion, Brazilian Journal of Political Economy, Vol. 40, No. 1, pp. 22-36, https://doi.org/10.1590/0101-31572020-2982
  43. Kheiri,M & Izadi,R. (2018). Russia’s Interests in Near Abroad Case study: Armen, Centeral Asia the Caucasus Studies, Vol.23, No.100, pp.1-24. [Persian].
  44. Khosro,S., Ezati, A. & Sarvar, R. (2021) The Impact of Iran-Russia Defense Cooperation on Iran's Geopolitical Strategy, (Centered on oil and gas) Scientific Quarterly Journal of Defense Strategy, Vol.18, No. 79, pp.53-74. [Persian].
  45. Karimi poor, D. (2021) Energy diplomacy and Russian Regional Balance Strategy in the Middle East , Foreign Relations Quarterly, Vol.12, No.4, pp.613-642. [Persian].
  46. Karkhizan Khozani, K. , Vosoghi,S. & Ebrahimi, SH. (2022) The Nature of Relations between Germany and the Russian Federation in Central Asia , Centeral Asia the Caucasus Studies,Vol.27, No.11, pp.61-84. [Persian].
  47. Kaveh,A. ,Torabi,A. ,Rezaei, A. R. (2022) China Silk Road Initiative and Hegemony in Central Asia , Centeral Asia the Caucasus Studies, Vol.27, No.114, pp.131-158. [Persian]
  48. Kolaii,E. ,Hadi poor,M. (2021) Analysis of Russian Foreign Policy in the South Caucasus based on Gene-geopolitics  ,Central Eurasia Studies, Vol.13, No.2, pp. 664-645. [Persian].
  49. Kolaii,E. ,Moradi Alh,A. (2012) Russia’S Energy Policy In Central Asia    ,The Scientific Journal of Strategy, Vol.20, No.61, pp.31-56. [Persian].
  50. Kordi Kalak, M., Heidar poor, M,. & Javdani moghadam, M. (2022) Investigating the NATO-Shanghai Conflict in the Persian Gulf , Journal of political and International Researches,Vol.12, No.46, pp.375-393. [Persian].
  51. Kochak zadeh tahemtan,R, & Godarzi,Mahnaz. (2022) Factors Affecting the Position of the Islamic Republic of Iran in the Middle East Policies of Russia (2011-2017),Quarterly Journal of Interdisciplinary Studies on Strategic Knowledge, Vol.11, No.43,pp.357-384. [Persian].
  52. Kim, D. J. (2021) Making Geoeconomics an IR Research Program, International Studies Perspectives, Vol. 22, No. 3, pp. 321–339, https://doi.org/10.1093/isp/ekaa018
  53. Li, M. (2020). The Belt and Road initiative Geo-economics and indo-pacific security competition, International Affairs, Vol. 96, No. 1, pp. 169–187. https://doi.org/10.1093/ia/iiz240
  54. Mir Ashrafi, S.N.A, Kiani, D. & Sherkhani, A. (2019). Comparative Study on America and Policies Relating to Energy Security in Southern Caucasia ,Research Letter of international Relarion,Vol.11, No.43, pp. 129-165. [Persian].
  55. Mojtahed Zadeh, M. (2001) Geopolitical Ideas and Iranian Realities ,Tehran, samt publisher.
  56. Majidi, M.R. & Hoseini, S.M. (2022) Hybrid strategy; EU gas agenda for Russia , Foreign Relations Quarterly, Vol.13, No.2,pp.233-267. [Persian].
  57. Ofori, Felix N.K, Sarpong, D. (2020) Business geo-politics, geo-economics and the fourth Industrial Revolution: An interview with Maxim Shashenkov (Arterial Capital Management), South African Journal of Business Managemen,pp1-6,South African Journal of Business Management, Vol. 51, No. 1 , https://doi.org/10.4102/sajbm.v51i1.1667
  58. Pishgahi Fard,Z. & Ranjbar,K. (2021) Geopolitical Analysis of Iran-Turkmenistan Relations with Emphasis on Water Diplomacy and Energy Transfer , Central Eurasia Studies, Vol.13, No.2, pp.391-417. [Persian].
  59. Rezapur,D. ,Hedayati Shahidani,M. (2021). EU Energy Diplomacy towards the Republic of Azerbaijan: Reasons and Consequences , political and international Approaches   ,Vol.12, No. 2, Serial Number 64, pp.151-178. [Persian].
  60. Rodrigues, Bernardo Salgado. (2021) China’s Hybrid Geoeconomics in South America, Chinese Journal of International Review, Vol. 02, No. 02, 2050007, pp.1-27, https://doi.org/10.1142/S2630531320500079
  61. Soldatkin, V. (2019) Russian oil output down in February, misses global deal target’, available at https://www.reuters.com/article/us-oil-opec-russia/russian-oil-output-down-in-february-misses-glob-al-deal-target
  62. Safari,F. ,Ahmadi,H. & Barzegar, K. (2022) A Study of the Sino-Russian Approach to Regional Order in Eurasia ,Internationa studies Journal, Vol.18, No.1, Serial Number69, pp.83-102.[Persian].
  63. Sabaghyan,A. & Rasuli,R. (2022) Stability Analysis of Russia-EU Energy Relations after the Ukraine Crisis from Perspective of the Interdependence Theory ,Central Eurasia Studies, Vol.14, No.1, pp.177-201. [Persian].
  64. Sekaric, N. (2020) China’s 21st century Geopolitics and Geo-economics:An Evidence from the western Balkans, Vol. 72, No. 2, pp. 356–376, https://doi.org/10.2298/MEDJP2002356S
  65. Wang , S ,Xiao X, Axing Z& Yuejing G. (2017) The Key Driving Forces for Geo-Economic Relationships between China and ASEAN, Countries, 9(12), 23639(12), 2363; https://doi.org/10.3390/su9122363
  66. Vali Zadeh,A. & Sadeghi,M. (2022) The Convention on the Legal Regime of the Caspian Sea and Iran’s Position in the South Caucasus Energy Geopolitics , Central Eurasia Studies,Vol.14, No.1,pp.153-176. [Persian].
  67. Verij Kazemi, M. (2021) Feasibility study of Geo-economic crisis in Afghanistan and its impact on the surrounding environment  ,Geography And Human Relationships, Vol.4, No.2, Serial Number14,pp.399-414. [Persian].
  68. Vali Zadeh, A. & Sharif Kazemi, K. (2022) The European Union’s Joint Security and Foreign Policy towards Russia , Centeral Asia the Caucasus Studies,Vol.27, No.113,pp.131-164. [Persian].
  69. Zomorodi Anbaji,Z. & Haji Yusefi,A.M. (2022) Geopolitics of Energy and Russian Military Involvement in Syria ,International Quarterly Geopolitics, Vol.17, No.1, pp.116-144. [Persian].
  70. http://energycharter.org/filmeadmin/Documentsmedia/kyrgyzstanEn2018.//energycharter (2018) In-Depth Review of the Energy Efficiency Policy of the Kyrgyz Republic, pp.1-188.
  71. https://iea.blob.core.windows.net/ /KazakhstanEnergyProfile.pdf// Iea(2021) Kazakhstan Energy Profile, pp. 1-44.
  72. https://www.oxfordenergy.org/wpcms/wp-content/uploads/Central-Asian-Gas-NG-155.pdf// Oxford energy(2019) Central Asian Gas: prospects for the 2020s.
  73. )https://central.asianews.com.en/ features/2018/08/10/feature-01/ Mirsaidov, Negmatullo (2018) Gazprom dashes Tajikistan's hopes for resource wealth, pp. 1-6.
  74. https://researchgate.net/figure/Turkmenistan-Afghanistan-Pakistan-India-TAPI-pipeline-project-proposed-map-9_fig2_341799757
  75. https://dailybrief.oxan.com/Analysis/DB141950/Turkmenistan-EU-Pipeline-deal-hinges
  76. https:// ifri.org/sites/default/files/atoms/files/noteenergielvasanczki.pdf
  77. https://en.wikipedia.org/wiki/Pipelines_in_Azerbaijan
  78. http://.gazpromexport.ru/en/partners/kazakhstan
  79. http://en.trend.az . capital/energy/2189867.html.
  80. https:// gisreportsonline.com/energy,tag.html
  81. https://tr.pinterest.com/eryigit_fatih/oil