جغرافیا (نشریۀ انجمن جغرافیایی ایران)

جغرافیا (نشریۀ انجمن جغرافیایی ایران)

تعیین تقویم گردشگری منطقه بیابانی کاشان بر اساس شاخص های زیست اقلیمی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
قاسمعلی مقتدری 1
نسرین نیک اندیش 2
اکبر شائمی 3
منیژه قاسمی 4
1 عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور
2 عضوهیات علمی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
3 عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
4 کارشناسی ارشد آب و هواشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
10.22034/jiga.2025.2049515.1368
چکیده
صنعت گردشگری یکی از راهکارهای اساسی برای دسترسی به توسعه پابدار است. آب و هوا در تمامی عوامل مذکور نقش آفرینی می کند. توجه به آب و هوا، اطلاعات هواشناسی و شرایط زیست اقلیمی در مدیریت سیستمی گردشگری بسیار اهمیت دارد و مطالعات بیوکلیمایی ، اساس بسیاری از برنامه‌ریزی‌های گردشگری است. گستردگی جغرافیایی ایران و به دنبال آن تنوع آب و هوایی و تمایز فصلی، شرایط ویژه ای را از حیث گردشگری فراهم آورده است و از دلایلی است که ایران را در ردیف پنج کشور متنوع گردشگری جهان قرار داده است. آسایش انسان تحت تأثیر عوامل محیطی و فیزیولوژیکی قرار دارد. نرم افزار ریمن از مدل‌های موازنه حرارتی ترموفیزیولوژیک است که از سه زیر شاخص، متوسط آرای پیش بینی شده، دمای معدل فیزیولوژیک و دمای مؤثر استاندارد، تشکیل‌شده است. اساس این مدل بر مبنای معادله بیلان انرژی بدن انسان است. در این پژوهش در راستای مطالعه شاخص بیوکلیمایی برای تعیین فصل گردشگری شهرستان کاشان، فرا سنج‌های اقلیمی دمای هوا ، ابرناکی آسمان ، سرعت باد غالب ، فشار بخارآب و رطوبت نسبی ایستگاه‌های قم،میمه،دلیجان،نطنز و کاشان در بازه زمانی23 ساله (1996-2019) و فرا سنج‌های فیزیولوژیکی انسانی (سن، جنس، وزن، قد، نوع پوشش و فعالیت)، به همراه متغیرهای موقعیتی (طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع)، در قالب مدل ریمن ارزیابی گردیدند. نتایج نشان می دهد، شاخص دمای معدل فیزیولوژیک، بیشتر بیانگر و گویای وضعیت اقلیمی شهرستان می باشد . در ماه های سرد در نواحی دشت و کم ارتفاع بخش مرکزی و در ماه های گرم شرایط مطبوع و ایده آل برای گردشگری در ارتفاعات و دره های آن ها مشاهده می گردد.
کلیدواژه‌ها
شاخص بیوکلیمایی
گردشگری
کاشان
نرم‌افزار ریمن
پهنه‌بندی

موضوعات

عنوان مقاله English

Determination of tourism calendar of desert zone of Kashan based on Bioclimatic Indices

نویسندگان English

N. Nikandish 2
A. Shaemi 3
M. Ghasemi 4
2 Faculty Member, Payam Noor University, Tehran, Iran.
3 Faculty Member, Payam Noor University, Tehran, Iran.
4 Master of Science in Meteorology, Payam Noor University, Tehran, Iran.
چکیده English

Extended Abstract
Introduction
. According to the 2017 World Economic Forum report, the travel and tourism industry accounted for 2.5% of Iran's total GDP with 476,000 jobs and 1.9% of total employment in the country (2017 Tehran Chamber of Commerce). Tourism industry is one of the essential strategies for achieving sustainable development. It is very important consideration of climate, meteorological information and climate in systematic managing the tourism. Biomedical indicators are widely used in tourism meteorological studies to survey climate comfort for tourists. The purpose of this study is to evaluate tourism potential from point of view of the climate and determine the best season for tourism of Kashan.
 
Methodology
This research is based on descriptive-analytical method. The materials were obtained from library sources, meteorological records and documents. The meteorological data are extracted from the website of the Meteorological Organization of Isfahan, Central and Qom Provinces. In this study,  it were evaluated air temperature in Celsius, cloudy sky in octa, dominant wind speed in m / s, vapor pressure in hPa and relative humidity in percentage of stations (Qom, Meyme, Delijan, Natanz and Kashan) over a 23 year period (1996-2019) and human physiological parameters (age, sex, weight, height, type of cover and activity), along with situational variables (longitude, latitude, and altitude of the study area), in the Ray man model. Ray man model is one of the thermo-physiological equilibrium models that consisting of three sub-indices: Predicted Mean Votes (PMV), Physiological Average Temperature (PET) and Standard Effective Temperature (SET). The model is based on the energy balance equation of the human body. Kashan city is located in terms of climatic zoning, in climatic zone with relatively cold winters and very hot and dry summers. The results of the evaluation of comfort index indicate that the physiological equivalent temperature index is more indicative of the climatic condition of the city. So that is provided in the lowland areas of the central part in the cold months of the year and in the highlands and their valleys in the warm months of the year ideal conditions for tourism.
 
Results and Discussion
In general, the zone of Kashan has a dry climate due to its strong influence from the central desert of Iran.According to the ambrothermic curve, the dry season began in May, reaching its peak in June and September. 

According to physiological equivalent temperature index, Kashan is not suitable for tourism in winter. Other areas of the region are favorable for tourism except for the central part of the city, in spring. In summer, the upper parts of the region (Qamsar and Niasser) and in the autumn, the central part of the region is in a better position for tourism.
According to standard effective temperature index, Kashan tourism climate is not suitable in winter. The worst climate conditions are in the region, in summer. The central and eastern part of the city has favorable climate conditions for tourism, in spring. Conditions without physiological stress in the central part of the region provide suitable conditions for tourism in the autumn. 
According to the Predicated Mean Vote index (PMV), the low-lying parts of Kashan are suitable for tourism in winter. There is the best climate for tourism in spring. The summer season lacks suitable tourism climate. In autumn, slightly warm and non-stressful thermal conditions in the north and east of the city have provided favorable conditions for tourism.
 
 
Conclusion
The growing trend of domestic and foreign tourists in the city of Kashan necessitates the establishment of a bio-climate tourism calendar for the best time for tourists.
According to the Physiological Temperature Index (PET), the climate is relatively favorable and tourism in open air is not restricted in spring. The eastern and central parts and between the highlands of the city have the best conditions for the presence of tourism in the fall. According to the Standard Temperature Index (SET), the thermal conditions in the eastern and northern parts of the region are best suited for tourism in spring. Kashan has the best conditions for tourism, According to the Predicated Mean Vote index (PMV), in spring. Physiologically equivalent temperature index is more consistent with the climatic conditions of Kashan city based on the results of three indices at annual, seasonal and monthly scales.

 
1)       آرمین، محسن؛ قربان نیا خیبری و عظیمی، الهه (1400). بررسی قابلیت های اقلیم گردگشگری استان کهگیلویه وبویراحمد، فصلنامه علمی پژوهشهای بوم شناسی شهری، (2)12 95-79.
2)       انتظاری، علیرضا؛ احمدی، حمزه؛ کرمی، مختار و احمدی،طالب.(1396). تحلیلی بر اقلیم و روزهای نیازهای گرمایشی و سرمایشی اسلام آباد غرب. فصلنامه جغرافیا و برنامه ریزی، 21 (59)، 21-1.
3)       اسمعیل نژاد، مرتضی؛ کریمی، صادق و  شهرکی، فهیمه (1397). برنامه ریزی سفرهای گردشگری شهری بر اساس متغیرهای اقلیمی (مطالعه موردی: شهرستان های استان سیستان و بلوچستان). مجله گردشگری شهری، 5 (2)، 85-71.
4)       برنا، رضا (1398). بررسی عوامل زیستی اقلیمی مؤثر بر آسایش انسان (مطالعه موردی: شهرستان بهبهان فصلنامه آمار محیطی 45، 117-95.
5)       سوره، احسان و محمدی، بختیار (1403) واکاوی شرایط اقلیم گردگشگری استان آذربایجان غربی با استفاده از شاخص های زیست اقلیمی،  جغرافیا وبرنامه ریزی محیطی، (1) 35، 18-1.
6)       شائمی برزکی، اکبر، نیک اندیش، نسرین و مظفری. ابوالقاسم 1398. ارزیابی و پهنه بندی شرایط اقلیم آسایش جنوب و جنوب غرب ایران با مقایسه عملکرد شاخص های مدل بیوکلیما. مجله مهندسی اکوسیستم کویر، 8 (23)، 45-58.
7)       فریدی، الهام و عظیمی، فریده (1397). مقایسه اسایشی حرارتی گردگشگران در دو شهر آبادان وزنجان با استفاده از شاخص های بیوکلیمایی فشار عصبی (CI)، ترجونگ و MEMI، جغرافیا و برنامه ریزی منطقه ای، (2)، 167-177.
8)       فلاح قالهری، عباس و  رضایی، حسن (1395). تعیین شاخص اقلیم گردشگری استان خراسان رضوی با استفاده از GIS. مجله علوم و فنون محیطی، (3)18، 88-81.
9)       کاویانی، محمدرضا (1372)، بررسی و آماده سازی  اقلیم انسانی ایران، مجله تحقیقات جغرافیایی (28)5، 77-108.
10)   کیان سلمی، صدیقه ،بسحاق، محمدرضا(1397). شناسایی اثرات گردشگری و نقش آن در توسعه شهری کاشان، مجله مطالعات شهری (25)، 31-44.
11)  محبوب فر، محمدرضا؛ شفقی، فیروز و زنگی آبادی، علی (1391). ارزیابی و برنامه ریزی گردشگری در کاشان، برنامه ریزی فضایی، 1 (2)، 109-132.
12)   میرهاشمی، حمید؛ شرفی، سیامک و آرین تبار، حبیب (1400). تعیین تقویم گردگشگری وآزمون روند تغییرات برپایه مدل Rayman,ITA (مطالعه موردی شهرستان پل دختر)، فصلنامه مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی، (2)2، 71-89.
13)   میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سازمان کاشان (1395).
14)   نیک اندیش، نسرین.(1397)، جایگاه باد منجیل در گردشگری و شهرسازی. سومین کنگره بین المللی علوم زمین و شهرسازی و اولین کنفرانس هنر، معماری و مدیریت شهری،  85-100
15)   نیک اندیش، نسرین (1401)، واکاوی آماری و تحلیل فضایی بارشهای فرین دشت کاشان، نشریه تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، (3) 9، 177 - 198 .
16)   Amiranashvili, A. G., Japaridze, N. D., Kartvelishvili, L. G., Khazaradze, K. R., Matzarakis, A., Povolotskaya, N. P. & Senik, I. (2017). Tourism Climate Index in Some Localities of Georgia and North Caucasus (Russia).
17)   Armin, M., Ghorbania K. & Azimi, E. (2011). Investigating the Climate Capabilities of Kohgiluyeh and Boyer Ahmad Provinces, Quarterly Journal of Urban Ecology Research, (2)12 95-79.
18)   Entezari, A., Ahmadi, H., Karami, M.
19)   & Ahmadi, T. (2017). An Analysis of Climate and Days of Heating and Cooling Needs of West Islamabad. Quarterly Journal of Geography and Planning, 21 (59), 21-1.
20)   Esmailnejad, M., Karimi, S. & Shahraki, F. (2018). Planning Urban Tourism Trips Based on Climatic Variables (Case Study: Counties of Sistan and Baluchestan Province). Journal of Urban Tourism, 5 (2), 85-71.
21)   Borna, R. (2019). Investigation of bioclimatic factors affecting human comfort (Case study: Behbahan County, Quarterly Journal of Environmental Statistics, 45, 117-95.
22)   Matzarakis. A. (2007): Assessment Method for Climate and Tourism Based on Daily Data. Development in Tourism Climatology. 52-58.
23)   Mihăilă, D., Bistricean, P. I., & Briciu, A. E. (2019). Assessment of the climate potential for tourism. Case study: the North-East Development Region of Romania. Theoretical and Applied Climatology, 137(1-2), 601-622
24)   Mihaila, D., Piticar, A., Briciu, A. E., Bistricean, P. I., Lazurca, L. G. & Puţuntică, A. (2018). Changes in bioclimatic indices in the Republic of Moldova (1960–2012): consequences for tourism. Boletín de la Asociación de Geógrafos Españoles, (77), 521-548.
25)   Salata, F., Golasi, I., Proietti, R. & de Lieto Vollaro, A. (2017). Implications of climate and outdoor thermal comfort on tourism: the case of Italy. International journal of biometeorology, 61(12), 2229-2244.
26)   Spotorno, M., Mangano, S. & Parciasepe, P. (2019). Tourism Mobilities, Climate and Cultural Change. In Mediterranean Mobilities (pp. 157-166). Springer, Cham.
27)   World Travel & Tourism Council. Travel & Tourism Continues Strong Growth above Global GDP. Available online: https://www.wttc.org/about/media-centre/press-releases/press-releases/2019/traveltourism-continues-strong-growth-above-global-gdp/ (accessed on 27 February 2019).
28)   Soore, E. & Mohammadi, B. (2014) Analysis of the climatic conditions of West Azerbaijan Province tourism using bioclimatic indicators, geography and environmental planning, (1) 35, 1-18.
29)   Shaemi-Barzaki, A., Nikandish, N. & Mozaffari, A. (2019). Evaluation and zoning of the climatic conditions of comfort in the south and southwest of Iran by comparing the performance of bioclimatic model indicators. Journal of Desert Ecosystem Engineering, 8 (23), 45-58.
30)   Faridi, E. & Azimi, F. (2018). Comparison of thermal comfort of tourists in the two cities of Abadan and Zanjan using bioclimatic indices of stress (CI), Terjung and MEMI, Geography and Regional Planning, (2), 167-177.
31)   Fallah Qalheri, A. & Rezaei, H. (2016). Determining the tourism climate index of Khorasan Razavi province using GIS. Journal of Environmental Sciences and Technologies, (3)18, 88-81.
32)   Kaviani, M.R. (1993), Survey and preparation of Iran's human climate, Journal of Geographical Research (28)5, 77-108.
33)   Kian Salmi, S., Basagh, M. R. (2018). Identifying the effects of tourism and its role in the urban development of Kashan, Journal of Urban Studies (25), 31-44.
34)   Mahboobfar, M.R, Shafaghi, F. & Zangiabadi, A. (2012). Tourism Evaluation and Planning in Kashan, Spatial Planning, 1 (2), 109-132.
35)   Mirhashemi, H., Sharafi, S. & Ariantabar, H. (2011). Determining the Tourism Calendar and Testing the Trend of Changes Based on the Rayman, ITA Model (Case Study of Pol Dokhtar County), Quarterly Journal of Geographical Studies of Mountainous Areas, (2)2, 71-89.
36)   Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization of Kashan (2016).
37)   Nikandish, N. (2018). The Place of Bad Manjil in Tourism and Urban Planning. The Third International Congress of Earth Sciences and Urban Planning and the First Conference of Art, Architecture and Urban Management, 85-100
38)   Nikandish, N. (2012). Statistical Analysis and Spatial Analysis of Heavy Rainfall in Kashan Plain, Journal of Spatial Analysis of Environmental Hazards, (3) 9, 177 - 198.
 
جغرافیا (نشریۀ انجمن جغرافیایی ایران)
دوره 23، شماره 86
پاییز 1404، صفحۀ 200-1.
پاییز 1404
صفحه 91-106